Belçika'da zaman kredisi (tijdskrediet), çalışanın işine bir süre ara vermesi veya çalışma süresini azaltması demektir. Çalışanın hakkıdır, ama her şirkette değil. Geçen yılın 30 Haziran tarihinde en fazla 10 çalışanınız varsa kararı siz verirsiniz. Daha fazla çalışanınız varsa ve çalışan koşulları sağlıyorsa başvuruyu reddedemezsiniz, ama erteleyebilirsiniz: ciddi nedenlerle 6 aya kadar, aynı anda izinde olan personelin oranı %5 eşiğini aşacaksa daha uzun süre.
Belçika'da işveren zaman kredisini reddedebilir mi?
Yanıt, şirketinizin büyüklüğüne ve çalışanın koşulları sağlayıp sağlamadığına bağlıdır.
| Geçen yıl 30 Haziran'daki çalışan sayısı | Ne geçerli? | Çalışan ne kadar önceden bildirir? |
|---|---|---|
| En fazla 10 | Hak değildir, yalnızca sizin onayınızla | 6 ay önceden |
| 10 üzeri, 20 dahil | Haktır, eşik ve erteleme uygulanır | 6 ay önceden |
| 20 üzeri | Haktır, eşik ve erteleme uygulanır | 3 ay önceden |
Çalışanları kişi başına sayarsınız, tam zamanlı ve yarı zamanlı çalışanlar birlikte. Karşılıklı yazılı anlaşmayla daha kısa bir bildirim süresi belirleyebilirsiniz.
Bu sınırın üzerindeki bir şirkette başvuruyu ancak çalışan koşulları sağlamıyorsa reddedebilirsiniz. Başlıca koşullar şunlardır:
- Kıdem. Çalışan, başvuru anında sizin yanınızda 24 aydır çalışıyor olmalıdır. Gerekçeli zaman kredisi, tamamen kullanılmış bir ebeveyn izninin hemen ardından geliyorsa bu şart aranmaz.
- Gerekçe. Gerekçeli zaman kredisi bakım için (8 yaşından küçük çocuk, ağır hasta aile üyesi, palyatif bakım, engelli çocuk, ağır hasta reşit olmayan çocuk) 51 aya, tanınmış bir eğitim için 36 aya kadar sürebilir. İkisi birlikte tüm kariyer boyunca en fazla 51 ay olabilir. Çalışan, daha önce ne kadar kullandığını gösteren bir RVA belgesi ekler. RVA, Belçika'nın federal istihdam ve işsizlik kurumudur.
- Çalışma düzeni. 1/5 azaltma için çalışan, başvurudan önceki 12 ay boyunca (landingsbaan için 24 ay) tam zamanlı ve 5 veya daha fazla güne yayılmış olarak çalışmış olmalıdır. Yarım zamana inmek için aynı dönemde tam zamanlı bir işin en az %75 oranında çalışmış olmalıdır.
8 yaşından küçük bir çocuğun bakımı, palyatif bakım, ağır hasta bir yakın veya eğitim için tam ya da yarım zamanlı zaman kredisi, ancak sektörünüzde veya şirketinizde buna izin veren bir toplu iş sözleşmesi (CAO) varsa mümkündür. 1/5 biçimi her zaman mümkündür. Engelli bir çocuk veya ağır hasta reşit olmayan bir çocuk için CAO olmadan da her biçim mümkündür. Şüpheniz varsa çalışandan kanıt isteyebilirsiniz.
%5 eşiği nasıl hesaplanır?
Aynı anda zaman kredisi kullanan çalışanların oranı %5 eşiğini aşarsa yeni başvuruları bekletebilirsiniz. Bir CAO veya iş yönetmeliğiniz (arbeidsreglement) bu oranı değiştirebilir.
Kimler sayılır? Zaman kredisi veya eski kariyer molası (loopbaanonderbreking) kullanan herkes. Ebeveyn izni ve diğer tematik izinler sayılmaz. Landingsbaan, emekliliğe yaklaşan çalışanın çalışma süresini azaltmasıdır. 1/5 landingsbaan kullanan 55 yaş ve üstü çalışanlar tamamen dışarıda kalır: ne izinli olarak ne de personel sayınızda sayılırlar. 50 yaşın üzerindeki her 10 çalışan için bir yer daha eklenir ve bu yer önce landingsbaan'a verilir.
Hesaplama örneği. Bir toptancının 30 Haziran'da 60 çalışanı var ve bunların 12'si 50 yaşın üzerinde.
- Temel eşik: 60'ın %5'i, yani 3 yer.
- Ek yer: 50 yaşın üzerinde 10 çalışanlık bir dilim var, yani +1. Toplam 4 yer.
- Şu an izinde olanlar: çocukları için 1/5 zaman kredisi kullanan iki beyaz yakalı çalışan (bediende) ve yarım zamanlı landingsbaan'daki 61 yaşında bir depo görevlisi.
- Depo görevlisi, öncelikle landingsbaan'a ayrılan ek yeri alır. İki beyaz yakalı çalışan 3 temel yerin 2'sini kullanır.
- Eğitim gerekçeli yeni bir 1/5 başvurusu bu yüzden hâlâ sığar. Ondan sonraki başvuru öncelik ve planlama mekanizmasına gider.
Bu mekanizmayı işletme konseyi (ondernemingsraad) belirler. İşletme konseyi yoksa işveren, sendika temsilciliğiyle (vakbondsafvaardiging) birlikte belirler. Danışma organı yoksa veya hiçbir şey belirlemediyse 103 sayılı CAO'daki sıra geçerlidir: önce engelli çocuğun bakımı, palyatif bakım veya ağır hasta bir yakının bakımı (çalışan bunun için tematik izni zaten tükettiyse), sonra iki gelirli aileler ve 12 yaşından küçük çocuğu olan tek ebeveynler, ardından landingsbaan (önce 1/5, sonra yarım zaman), en son eğitim. Bu sırayı her ayın sonunda, o ayın 15'ine kadar gelen başvurulara uygularsınız.
Zaman kredisini erteleme: işveren ne zaman ve ne kadar süre erteleyebilir?
Eşikten bağımsız olarak, ciddi iç veya dış nedenlerle de erteleyebilirsiniz: işin organizasyonu, sürekliliği veya yerine kimseyi bulamamanız gibi. Bu durumda zaman kredisi, başka bir şey kararlaştırmadıysanız, istenen tarihten en geç 6 ay sonra başlamalıdır.
Kilit görevdeki 55 yaş ve üstü bir çalışanın 1/5 azaltmasını, gerekçe göstererek 12 aya kadar erteleyebilirsiniz. Kilit görev, yokluğu işin organizasyonunu tehlikeye sokan ve şirket içinde başkasıyla karşılayamadığınız görevdir. Bu iki erteleme biçimini üst üste kullanamazsınız.
Süreler kısadır:
- Ertelemeyi bildirin, yazılı başvurudan sonraki bir ay içinde.
- Yanıt verin, en geç başvurunun yapıldığı ayı izleyen ayın son gününe kadar. 10 Mart'taki bir başvuruya en geç 30 Nisan'da yanıt verirsiniz.
- Uygulamada anlaşın, aynı süre içinde: çalışanın hangi gün veya hangi yarım günler boş olacağını birlikte belirleyin.
Landingsbaan: 2026'dan itibaren geçerli kurallar
1 Ocak 2026 sonrasında aldığınız başvurularda landingsbaan için kurallar daha sıkıdır. Çalışan 60 yaşında olmalı ve erkekse 31, kadınsa 26 yıllık bir kariyere sahip olmalıdır. Bu yıl sayısı her yıl artar.
55 yaşından itibaren landingsbaan yalnızca özel düzenlerde mümkündür: ağır iş, uzun süreli gece çalışması, zor durumdaki veya yeniden yapılanan şirket, uzun kariyer, inşaatta çalışamaz hale gelme veya korumalı istihdam işyeri (maatwerkbedrijf). Çalışan bu durumda 25 yıllık, uzun kariyerde ise 35 yıllık bir kariyer kanıtlar. Ağır iş, uzun kariyer ve zor durumdaki şirket için ayrıca bir sektör veya şirket CAO'su gerekir. 55 yaşın altında artık landingsbaan yoktur. Çalışanınız başvurusunu 2026'dan önce yaptıysa eski kurallar geçerlidir.
Belçika'da zaman kredisi beyanı: işveren olarak RVA'ya ne bildirirsiniz?
Onay verdiyseniz ve başlangıç tarihi belliyse, çalışan başvuruyu Break@work üzerinden çevrimiçi yapar. Siz de kendi bölümünüzü doldurursunuz. Başvuru ancak iki bölüm de girildiğinde tamamlanmış olur. Başvuru, başlangıçtan en erken 6 ay önce, en geç 2 ay sonra yapılmalıdır. Daha geç gelirse ödenek ancak başvurunun tamamlandığı tarihten itibaren başlar.
1/5 veya yarım zamanlı zaman kredisinde, en geç azaltmanın ilk günü yeni çalışma saatlerini içeren bir yarı zamanlı iş sözleşmesi imzalarsınız. Bu çalışma saatleri iş yönetmeliğinizde de yer almalıdır. Zaman kredisi bitince çalışan kendi görevine veya eşdeğer bir göreve döner.
Zaman kredisi başvurusuna örnek yanıt
Yanıtı istediğiniz gibi yazabilirsiniz, ama yazılı bir yanıt sonradan çıkacak tartışmaları önler. Yanıtta şunlar yer alır:
- başvuruyu aldığınız tarih;
- kararınız: onay, gerekçeli erteleme ve yeni başlangıç tarihi ya da sağlanmayan koşulu belirten ret;
- kararlaştırılan biçim (tam, yarım veya 1/5) ve boş gün ya da yarım günler;
- başlangıç tarihi ve süre;
- RVA formunu birlikte dolduracağınız sözü.
Flaman Bölgesi'ndeki bir işveren olarak yanıtı çalışana Hollandaca yazarsınız. Örnek:
"Wij ontvingen op 10 maart uw aanvraag voor 1/5 tijdskrediet met motief zorg voor uw kind. Wij gaan akkoord met een start op 1 september, voor 12 maanden, met de woensdag als vrije dag. Wij vullen ons deel van de RVA-aanvraag in de week van 18 augustus in."
Türkçe özeti: 10 Mart'ta çocuğunun bakımı için yaptığı 1/5 zaman kredisi başvurusunu aldığınızı, 1 Eylül'den itibaren 12 ay süreyle ve çarşamba boş gün olmak üzere onay verdiğinizi ve RVA başvurusundaki kendi bölümünüzü 18 Ağustos haftasında dolduracağınızı yazıyorsunuz.
Sık gördüğümüz hatalar
- Geç yanıt vermek ve böylece erteleme hakkını kaybetmek.
- Eşiği yanlış hesaplamak: ebeveyn iznini veya 1/5 landingsbaan'daki 55 yaş ve üstü çalışanları da saymak.
- Yarı zamanlı sözleşme yapmamak. O zaman eski tam zamanlı sözleşme resmen yürürlükte kalır.
- KOBİ'de reddi yazılı bildirmemek. En fazla 10 çalışanınız olsa bile süresi içinde yanıt verirsiniz.
Ebeveyn iznini reddetmek ve ertelemek için ayrı kurallar vardır. Bunları işveren olarak ebeveyn iznini reddetmek yazımızda anlatıyoruz.
Business Centrum bu konuda sizin için ne yapar?
Her başvuruda kıdemi, kalan hakkı ve eşiğinizi kontrol eder, yanıtı süresi içinde hazırlarız. Yarı zamanlı sözleşmeyi hazırlar, RVA başvurusundaki işveren bölümünü doldurur ve bordroyu Acerta ile birlikte uyarlarız. Personel analizimiz sayesinde önümüzdeki yıllarda kimin landingsbaan isteyebileceğini önceden görürsünüz. Günlük takip izin ve devamsızlık hizmetimizin bir parçasıdır.