Belçika'da işten çıkarma beş yolla olur: çalışanın çalışarak geçirdiği bir ihbarla, ihbar tazminatıyla (opzeggingsvergoeding), ağır kusur (dringende reden) nedeniyle, karşılıklı anlaşmayla veya çalışan kalıcı olarak artık çalışamıyorsa tıbbi mücbir sebeple (medische overmacht). Hangisini seçtiğiniz, ne ödeyeceğinizi ve hangi süreleri tutturmanız gerektiğini belirler. Her yolda geçerli olan kural: doğru şekil, doğru tarih ve açıklayabileceğiniz bir gerekçe.
İşten çıkarma türleri: bir çalışanı işten çıkarmanın beş yolu
| Yol | Ne zaman | Ne ödersiniz | Daha fazla bilgi |
|---|---|---|---|
| Çalışılan ihbar | Çalışan sonuna kadar çalışmaya devam edebilir | İhbar süresi boyunca ücret | İhbar süresi |
| İhbar tazminatı | Sözleşmenin hemen sona ermesini istiyorsunuz | İhbar süresinin tamamının ücreti, bir kerede | İşveren ihbar süresi |
| Ağır kusur | Ciddi bir hata, birlikte çalışmaya devam etmeyi imkânsız kılıyor | İhbar yok, tazminat yok | Ağır kusur nedeniyle işten çıkarma |
| Karşılıklı anlaşma | Siz de çalışan da ayrılmak istiyorsunuz | Birlikte kararlaştırdığınız tutar | Karşılıklı anlaşmayla fesih |
| Tıbbi mücbir sebep | İşyeri hekimi, çalışanın kalıcı olarak artık çalışamayacağını tespit ediyor | İhbar yok, ama € 1.800 tutarında bir katkı payı | Tıbbi mücbir sebep |
Belirli süreli bir sözleşme, bitiş tarihinde kendiliğinden sona erer. Onu daha erken bitirmek istiyorsanız ayrı kurallar geçerlidir: ihbar yalnızca ilk yarıda mümkündür. Bu konu belirli süreli sözleşmenin feshi yazımızda ayrıntılı olarak anlatılıyor.
Belirsiz süreli sözleşmede işten çıkarma: adım adım plan
- Çalışanın korunup korunmadığını kontrol edin. Hamilelik, ebeveyn izni (ouderschapsverlof), zaman kredisi (tijdskrediet), bakım izni ve bazı görevler işten çıkarmaya karşı koruma sağlar. Aşağıya bakın.
- İhbar süresini belirleyin. Kıdemi, ihbarın başlayacağı pazartesiye göre sayın ve sütunu sözleşmenin başlangıç tarihine göre seçin. Hesaplama aracı hafta sayısını ve bitiş tarihini verir.
- Seçin: çalıştırmak mı, tazminat ödemek mi. Çalışanın ihbar süresince çalışmasını isteyin, ya da ihbar tazminatı ödeyip onu hemen bırakın.
- Mektubu hazırlayın ve taahhütlü gönderin. İşverenin verdiği ihbarda başlangıç tarihi ve süre yer alır. Üç örnek işveren için fesih mektubu örneği yazımızda.
- Gerekiyorsa outplacement teklif edin. 30 haftalık ihbardan itibaren, veya 45 yaşında ya da daha büyük ve en az 1 yıllık hizmeti olan bir çalışanda. Kaçırılan bir süre paraya mal olur.
- Gerekçeyi hazırlayın. Çalışan işten çıkarıldıktan sonra gerekçeleri sorarsa, 2 ay içinde taahhütlü mektupla cevap verirsiniz.
- Çıkış işlemlerini yapın. En geç sözleşmenin bitişini izleyen ilk iş gününde Dimona OUT, C4, son hesap ve beyaz yakalı çalışan için tatil belgesi (vakantieattest).
Dosya olmadan işten çıkarma: olur mu?
İhbar mektubunda bir gerekçe belirtmeniz gerekmez. Ama çalışanın en az 6 aylık hizmeti varsa, 109 sayılı toplu iş sözleşmesine (CAO 109) göre onu neden işten çıkardığınızı size sorabilir. Bunu sözleşmenin bitişinden sonraki 2 ay içinde yapar, ihbarı hâlâ çalışarak geçiriyorsa ihbarın bildirilmesinden sonraki 6 ay içinde.
Cevap vermezseniz veya doğru cevap vermezseniz, 2 haftalık ücret tutarında götürü bir ceza ödersiniz. Mahkeme işten çıkarmayı, çalışanın davranışı, yeterliliği veya şirketinizin işleyişiyle hiçbir ilgisi olmadığı için açıkça makul olmayan bir işten çıkarma (kennelijk onredelijk ontslag) sayarsa, 3 ile 17 haftalık ücret arasında tazminata hükmeder. Yani bir dosya yasal bir şart değildir, ama sizin kanıtınızdır. Yazılı uyarılar ve performans görüşmelerinin raporları farkı yaratır; bu, çalışana yazılı uyarı yazımızda anlatılıyor. Kurallar ve örnek bir cevap CAO 109 işten çıkarma gerekçesi yazımızda.
İşten çıkarmaya karşı koruma: bir çalışanı ne zaman öylece işten çıkaramazsınız
Bazı çalışanlar işten çıkarmaya karşı korunur. Onları korumayla ilgili bir nedenle işten çıkaramazsınız. Yine de yaparsanız, normal ihbar tazminatının üzerine götürü bir tazminat ödersiniz.
- Hamilelik. Koruma, hamilelikten haberdar olduğunuz andan doğum sonrası iznin bitişinden 1 ay sonrasına kadar sürer. Buna aykırı bir işten çıkarma 6 aylık brüt ücrete mal olur. Daha fazlası hamile çalışanı işten çıkarmak sayfasında.
- Ebeveyn izni ve zaman kredisi. Koruma, iznin bitişinden 3 ay sonrasına kadar sürer, zaman kredisinde 3 ay sonrasına kadar. Götürü tazminat her seferinde 6 aylık ücrettir. Bkz. ebeveyn izni sırasında işten çıkarma.
- Bakım izni ve aile bakım izni (mantelzorgverlof). Bu izinleri kullananlar da korunur, aynı 6 aylık brüt ücret tutarındaki götürü tazminatla.
- Sağlık. Hastalık koruma sağlamaz, ama birini hasta olduğu için işten çıkarmak ayrımcılıktır. Bu 6 aylık brüt ücrete mal olur. Doğru yolun nasıl olduğunu hastalık sırasında çalışanı işten çıkarmak yazımızda bulabilirsiniz.
En sıkı koruma, işletme konseyindeki (ondernemingsraad) ve iş yerinde önleme ve koruma komitesindeki (comité voor preventie en bescherming op het werk) çalışan temsilcilerine aittir; seçilemeyen adaylar da buna dahildir. Onlar yalnızca ağır kusur nedeniyle veya ekonomik ya da teknik bir nedenle, o zaman da özel bir prosedürle işten çıkarılabilir. Sendika temsilcisi (vakbondsafgevaardigde), önleme danışmanı (preventieadviseur), doğum izni (geboorteverlof) kullanan ve taciz veya ayrımcılık hakkında şikâyette bulunan çalışanlar da korunur. Bu durumlardan birindeki birini işten çıkarıyorsanız, önceden kontrol ettirin.
Bir çalışanı işten çıkarmanın maliyeti nedir?
En büyük kalem ihbar tazminatıdır: ihbar süresinin tamamının ücreti, artı sözleşmeden doğan avantajlar. Sabit aylık maaşı olan beyaz yakalı çalışanın haftalık ücreti, aylık maaş × 3 / 13 şeklinde hesaplanır.
Örnek. 1 Mart 2021'den beri çalışan beyaz yakalı bir çalışan aylık brüt € 3.200 kazanıyor. 38 yaşında. Onu ihbar tazminatıyla işten çıkarıyorsunuz ve ihbar 2 Kasım 2026'da başlayacaktı. O tarihte 5 yıl 8 aylık kıdemi vardır, bu da 18 haftalık ihbar eder.
| Kalem | Hesaplama | Tutar |
|---|---|---|
| Haftalık ücret | € 3.200 × 3 / 13 | € 738,46 |
| İhbar tazminatı | 18 x € 738,46 | € 13.292,31 brüt |
| Ayrılış tatil parası (vertrekvakantiegeld) | Ayrılışa kadar 2026 brüt ücreti üzerinden %15,34 | ayrıca hesaplanır |
| Yıl sonu primi | Ortak komiteniz (paritair comité) işten çıkarmada bunu öngörüyorsa, orantılı | ayrıca hesaplanır |
Tazminattan %13,07 tutarındaki normal kişisel RSZ katkısını kesersiniz. Burada outplacement zorunlu değildir, çünkü ihbar 30 haftanın altında kalır ve çalışan 45 yaşından küçüktür.
Bunun üzerine, doğru bir dosyayla önleyebileceğiniz maliyetler eklenebilir: gerekçeyi vermezseniz 2 haftalık ceza, açıkça makul olmayan bir işten çıkarmada 3 ile 17 hafta arası ve korunan bir çalışanın götürü tazminatı. En az 30 haftalık bir ihbarda outplacement teklif ederseniz tazminattan 4 hafta düşersiniz: bkz. zorunlu outplacement.
Ağır kusur nedeniyle işveren tarafından işten çıkarma
Ağır kusur, birlikte çalışmaya devam etmeyi derhal ve kesin olarak imkânsız kılan ciddi bir hatadır; hırsızlık veya şiddet gibi. Olguları kesin olarak öğrendikten sonraki 3 iş günü içinde işten çıkarırsınız ve olguları işten çıkarmadan sonraki 3 iş günü içinde bildirirsiniz. Bir süreyi kaçırırsanız ağır kusur gerekçesi düşer ve ihbar tazminatı ödersiniz. Takvim, kanıt dosyası ve iki örnek mektup ağır kusur nedeniyle işten çıkarma rehberimizde.
Karşılıklı anlaşmayla fesih veya tıbbi mücbir sebep
Karşılıklı anlaşma. Sözleşme, ihbar olmadan, birlikte seçtiğiniz bir tarihte sona erer. Her şeyi yazıya dökün: bitiş tarihi, varsa bir tazminat ve tatil parası ile yıl sonu primine ne olacağı. Çalışan için bir anlaşma, işsizlik ödeneği üzerinde sonuçlar doğurabilir. Örnek bir sözleşme karşılıklı anlaşmayla fesih yazımızda.
Tıbbi mücbir sebep. Bir çalışan en az 6 aydır iş göremez durumdaysa ve işyeri hekimi (arbeidsarts), kararlaştırılan işi kalıcı olarak artık yapamayacağını tespit ederse, sözleşme ihbar veya tazminat olmadan sona erebilir. Ama İşe Dönüş Fonu'na (Terug Naar Werk-fonds) € 1.800 tutarında bir katkı payı ödersiniz. Bütün süreleriyle prosedür tıbbi mücbir sebep rehberimizde.
İşten çıkarmadan sonraki belgeler
Sözleşme sona erdikten sonra, en geç izleyen ilk iş gününde Dimona OUT bildirimini yaparsınız. Çalışan işsizlik ödeneği için C4 (işsizlik belgesi) alır, beyaz yakalı çalışan ayrıca tatil belgesini. Bireysel hesap (individuele rekening) çeyreğin bitişinden sonraki 2 ay içinde gelir, 281.10 fişi ise yılın vergi hesabıyla birlikte. Kimin neyi ne zamana kadar hazırladığı işten çıkarmada sosyal belgeler yazımızda.
İşten çıkarma hakkındaki bütün rehberler
- İhbar süresi: işveren ve çalışan için tablo.
- İşveren ihbar süresi: hesap örnekleriyle tablonun tamamı.
- İşveren için fesih mektubu örneği: üç örnek mektup.
- Ağır kusur nedeniyle işten çıkarma: süreler, kanıt ve mektuplar.
- Karşılıklı anlaşmayla fesih: sözleşme ve C4.
- CAO 109 işten çıkarma gerekçesi: ne cevap verirsiniz ve ne zamana kadar.
- Zorunlu outplacement: ne zaman ve maliyeti ne.
- Hastalık sırasında çalışanı işten çıkarmak: ihbar, mücbir sebep veya anlaşma.
- Tıbbi mücbir sebep: adım adım prosedür.
- İşten çıkarmada sosyal belgeler: kontrol listesi.
Business Centrum her işten çıkarmayı önceden sizinle birlikte inceler: hangi yol uygun, hangi koruma devrede, kaç hafta ihbar ve euro olarak neye mal olur. Mektubu hazırlarız ve son hesabı, C4'ü ve Dimona OUT bildirimini Acerta ile birlikte işleriz. Mektubu göndermeden önce dosyanızı kontrol ettirin.