Belçika'da işçiye yazılı uyarı (schriftelijke verwittiging) bir disiplin yaptırımıdır. Bu uyarıyı ancak iş yönetmeliğiniz (arbeidsreglement) öngörüyorsa verebilirsiniz ve hatayı tespit ettiğiniz günden sonraki en geç 1. iş gününde çalışana bildirirsiniz. Geç kalırsanız uyarı geçersizdir. Ardından, bir sonraki ücret ödemesinden önce uyarıyı yaptırım defterine yazarsınız.
Resmi uyarı veya yazılı uyarı nedir?
Uyarı, bir çalışana verebileceğiniz en hafif yaptırımdır. Şunu söyler: bu davranış kabul edilemez ve tekrarlanırsa daha ağır bir yaptırım gelir. Resmi uyarı, yazılı uyarı ve kınama, iş yönetmeliğiniz bunları yaptırım olarak öngördüğü sürece uygulamada aynı şeydir.
Kuralları, iş yönetmelikleriyle ilgili 8 Nisan 1965 tarihli kanun belirler:
- Yalnızca iş yönetmeliğinde yazan yaptırımları uygulayabilirsiniz.
- Yönetmelik hangi yaptırımların bulunduğunu, hangi ihlaller için uygulandığını ve çalışanın bir yaptırımla ilgili şikâyetini veya görüşünü kime iletebileceğini belirtir.
- Yaptırımı, ihlalin tespitinden sonraki en geç ilk iş gününde bildirirsiniz; aksi halde geçersizdir.
- Bir sonraki ücret ödemesinden önce yaptırımı ad, tarih, gerekçe ve yaptırım türüyle bir deftere yazarsınız.
Yönetmeliğinizde hiç yaptırım yoksa önce bunları değişiklik prosedürüyle ekleyin. Bu prosedürde personelin görüş bildirmesi için 15 günlük bir süre vardır. Adımları iş yönetmeliği hazırlama rehberimizde bulabilirsiniz.
Hangi yaptırımları uygulayabilirsiniz?
| Yaptırım | Kanunun şartı | Ne zaman uygun? |
|---|---|---|
| Sözlü uyarı | Yönetmelikte yazılı, zamanında bildirilmiş, deftere işlenmiş | İlk küçük hata; ama kanıtlaması zor |
| Yazılı uyarı | Aynı | Kayda geçirmek istediğiniz ilk veya ikinci hata |
| Para cezası | Aynı; ayrıca günde toplam en fazla günlük ücretin %20 kadarı | Uyarılardan sonra tekrarlanan hata |
| Ücretsiz uzaklaştırma | Aynı; süresi yönetmelikte yazılı | Ağır kusur sayılmayan ciddi veya tekrarlanan hata |
Para cezalarından gelen para personelin yararına kullanılmalıdır, örneğin bir personel fonu aracılığıyla; yani sizin kasanıza girmez. Günlük ücret € 150 ise para cezası günde en fazla € 30 olabilir.
Belçika'da işçiye yazılı uyarı nasıl verilir? Adımlar ve örnek
- Olayları tespit edin. Ne oldu, ne zaman, kim gördü ve elinizde hangi kanıt var: kart basma saati, planlama, hasarın fotoğrafı, bir iş arkadaşının ifadesi.
- İş yönetmeliğinizdeki maddeyi bulun. Bu ihlal yönetmelikte yazıyor mu ve yönetmelik bunun için bir uyarı öngörüyor mu? Yoksa şimdi yaptırım uygulayamazsınız.
- Çalışanla konuşun. Sektörünüz veya yönetmeliğiniz istemedikçe kanun önceden görüşme şartı koymaz. Yine de konuşursanız onun açıklamasını duyar ve bir yanlış anlamaya dayanan yaptırımdan kaçınırsınız.
- Uyarıyı yazın ve zamanında teslim edin. Hatayı tespit ettiğiniz günden sonraki en geç 1. iş gününde; uygulamada aynı gün veya ertesi gün.
- Teslim aldığına dair imza alın. Çalışan imzalamazsa teslimi bir iş arkadaşına onaylatın ve aynı gün taahhütlü mektup gönderin.
- Yaptırımı deftere yazın. Bir sonraki ücret ödemesinden önce.
- Bir kopyasını personel dosyasında saklayın. Olayların kanıtlarıyla birlikte.
Belçika'da işçiye yazılı uyarı örneği: Hollandaca mektup
Aşağıda, haber vermeden geç gelen bir depo çalışanı için bir örnek var. Mektup Flaman Bölgesi'ndeki bir çalışana gittiği için Hollandaca olmalıdır; altında kısa Türkçe açıklamasını bulursunuz. Olayları ve madde numaralarını kendi yönetmeliğinize göre uyarlayın.
[Naam onderneming], [adres], [ondernemingsnummer]
[Plaats], [datum]
Aan [naam werknemer], [functie]
Betreft: schriftelijke verwittiging
Op [datum] begon uw dienst om 6.00 uur. U kwam om 7.40 uur aan en verwittigde uw ploegleider niet vooraf. Dat blijkt uit de registratie van de prikklok en de planning van die dag.
Artikel [nr.] van het arbeidsreglement verplicht elke werknemer om bij vertraging zijn leidinggevende voor het begin van de dienst te verwittigen. Artikel [nr.] voorziet voor deze tekortkoming een schriftelijke verwittiging.
[Indien van toepassing:] Dit is de tweede verwittiging voor dezelfde tekortkoming, na die van [datum].
Wij verwachten dat u voortaan op tijd begint en bij vertraging uw ploegleider vooraf verwittigt. Bij een nieuwe tekortkoming kunnen wij een zwaardere sanctie uit het arbeidsreglement opleggen. Dat kan gevolgen hebben voor de verdere samenwerking.
Opmerkingen over deze sanctie kunt u schriftelijk bezorgen aan [naam], zoals artikel [nr.] van het arbeidsreglement voorziet.
[Naam en handtekening werkgever]
Voor ontvangst op [datum]: [handtekening werknemer]
Bu şablonu Word ve PDF olarak indirin (Hollandaca ve Fransızca).
Türkçesi: Mektup, çalışanın vardiyasının o gün saat kaçta başladığını, saat kaçta geldiğini ve ekip şefine önceden haber vermediğini yazar; bunun kart basma kayıtlarından ve planlamadan anlaşıldığını belirtir. Ardından iş yönetmeliğinde gecikmeyi önceden bildirme yükümlülüğünü ve bu ihlal için yazılı uyarıyı öngören maddelere atıf yapar. Varsa bunun aynı hata için ikinci uyarı olduğunu söyler. Çalışandan bundan sonra zamanında başlamasını bekler ve yeni bir ihlalde daha ağır bir yaptırım gelebileceğini, bunun iş ilişkisini etkileyebileceğini bildirir. Son olarak çalışanın yaptırımla ilgili görüşünü yazılı olarak kime iletebileceğini belirtir. En altta çalışan, teslim aldığını tarih atarak imzalar.
Bu mektubu güçlü kılan üç şey var: tarih ve saatle verilen somut olaylar, yönetmelikteki maddeye atıf ve önceki uyarıların belirtilmesi. Yalnızca "tutumunuz kabul edilemez" diyen bir mektup sonradan hiçbir şey kanıtlamaz. Çalışan hiç gelmediyse önce bir çalışan işe gelmediğinde ne yapmanız gerektiğini okuyun.
Ücretsiz disiplin uzaklaştırması mümkün mü?
Evet, bir disiplin yaptırımı olarak; ama yalnızca iş yönetmeliğiniz bunu süresi ve hangi ihlaller için uygulanacağıyla birlikte açıkça öngörüyorsa. Uyarıyla aynı kurallara tabidir: zamanında bildirim ve deftere kayıt. Çalışan o günlerde çalışmaz ve ücret almaz. Bu günleri hemen bordro yönetiminize bildirin, çünkü bordroda ve sosyal güvenlik bildiriminde yer alırlar.
Disiplin amaçlı uzaklaştırma, hastalık veya geçici işsizlik nedeniyle sözleşmenin askıya alınmasından farklıdır. Ortada bir hata yokken bir anlaşmazlığı yatıştırmak için kullanmayın.
Bir dizi uyarı bir işten çıkarmayı nasıl destekler?
İhbar süreli işten çıkarma. 6 aylık kıdemden sonra çalışan, 109 sayılı toplu iş sözleşmesine (CAO 109) göre işten çıkarılmasının somut gerekçelerini öğrenme hakkına sahiptir. Gerekçeleri isterse 2 ay içinde taahhütlü mektupla yanıt verirsiniz. Çalışanın davranışıyla, yeteneğiyle veya işletmenin işleyişiyle ilgisi olmayan ve normal, makul bir işverenin asla vermeyeceği bir işten çıkarma kararı, açıkça makul değildir. Gerekçeleri doğru bildirdiyseniz her taraf ileri sürdüğünü kanıtlamak zorundadır. Uyarılarınız işte bu kanıttır. Ayrıntılar CAO 109'a göre işten çıkarma gerekçesi yazımızda.
Hesap örneği. Bir depo çalışanı ayda brüt € 3.000 kazanıyor. Haftalık ücreti € 3.000 × 3 / 13 = € 692,31.
| Risk | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Açıkça makul olmayan işten çıkarma, en az | 3 x € 692,31 | € 2.076,93 |
| Açıkça makul olmayan işten çıkarma, en çok | 17 x € 692,31 | € 11.769,27 |
| Gerekçeleri doğru bildirmezseniz ceza | 2 x € 692,31 | € 1.384,62 |
En kötü durumda, iyi gerekçelendirilmemiş bir işten çıkarma size ihbar süresinin üstüne € 13.153,89'a mal olur. Aynı hata için verilmiş tarihli üç uyarı bu riski çok azaltır.
Ağır kusur nedeniyle işten çıkarma (dringende reden). Burada belirleyici olan son olaydır. Olayı öğrendikten sonraki 3 iş günü içinde işten çıkarır, işten çıkarmadan sonraki 3 iş günü içinde olayı bildirirsiniz. Benzer olaylar için verilmiş önceki uyarılar, olayın ağırlığını göstermeye yardımcı olabilir. Ama süre içinde yaşanan yeni bir olayın yerini asla tutmaz. Bütün süreleri ağır kusur nedeniyle işten çıkarma rehberimizde bulabilirsiniz.
İşverenlerin en sık yaptığı hatalar
- İş yönetmeliğinde olmayan bir yaptırım uygulamak. Ne kadar haklı olursanız olun, yaptırım geçersizdir.
- Geç bildirmek. Önce şirket içinde konuşup mektubu bir hafta sonra vermek yaptırımı geçersiz kılar.
- "Kabul ediyorum" diye imzalatmak. Çalışan imzalamaz ve zaman kaybedersiniz. Yalnızca teslim imzası isteyin.
- Belirsiz olaylar yazmak. Tarihsiz "sık sık geç kalıyor" ifadesi hiçbir şey kanıtlamaz.
- Defter tutmamak. Yaptırım defteri zorunludur ve müfettişlik onu görmek isteyebilir.
Business Centrum sizin için ne yapar?
İş yönetmeliğinizin ihtiyaç duyduğunuz yaptırımları içerip içermediğini kontrol eder, eksikleri değişiklik prosedürüyle ekleriz. Para cezasında veya uzaklaştırmada kesintiyi ya da ücretsiz günleri Acerta ile birlikte ücret hesabına doğru şekilde işleriz. Bir işten çıkarmadan önce de uyarılarınızın bu kararı taşıyıp taşımadığına bakarız.

