Belçika'da CAO 90 bonusu, önceden belirlenmiş ve sonucu belli olmayan bir grup hedefine ulaşıldığında ödediğiniz toplu bir ücret bonusudur. 2026'da çalışan başına € 4.255 brüte kadar olağan RSZ (Belçika'nın sosyal güvenlik kurumu) primine tabi değildir ve € 3.701 nete kadar vergiden muaftır. Siz %33 özel prim, çalışan da %13,07 dayanışma primi öder.
Belçika'da CAO 90 bonusu: 2026'da azami tutar
Ulusal Çalışma Konseyi'nin (NAR) 90 sayılı toplu iş sözleşmesi (CAO), sonuca bağlı ve tekrarlanmayan avantajları düzenler. Uygulamada buna ücret bonusu veya CAO 90 bonusu denir. Avantajı primlerdedir: tavanın altında kaldığınız sürece ne işveren ne de çalışan olağan RSZ primi öder ve stopaj vergisi (bedrijfsvoorheffing) kesilmez.
| Kalem | 2026 |
|---|---|
| Olağan RSZ primi olmadan en fazla brüt, çalışan ve takvim yılı başına | € 4.255 |
| Vergiden muaf net tutar, çalışan ve takvim yılı başına | € 3.701 |
| İşverenin ödediği özel prim | %33 |
| Çalışanın ödediği dayanışma primi | %13,07 |
| Karşılaştırma için: 2025'te en fazla brüt | € 4.164 |
Brüt tavan, çalışanın dayanışma primini de içerir. Azami tutarı alan çalışanın eline, bu primden sonra vergiden muaf net tutardan biraz daha az geçer; dolayısıyla vergi ödemez. Tavan plan başına değil; çalışan başına, işveren başına ve ödeme yapılan takvim yılı başına geçerlidir.
Tavandan fazlasını öderseniz aşan kısım olağan ücrettir: bunun üzerinden normal RSZ primlerini öder ve stopaj kesersiniz. İşyerini kapatırken toplu işten çıkarma prosedürü başlatan bir işveren, o işyeri için CAO 90 planı kullanamaz.
Ücret bonusu ile kâr primi arasında kararsız mısınız? Kâr primi hesap yılının kârına bağlıdır ve başka kurallara tabidir. Farkı çalışanlara kâr primi yazımızda bulabilirsiniz.
CAO 90 bonusu nasıl hesaplanır? Bir nakliye firması örneği
Doğu Flandra'da bir nakliye firmasının 14 çalışanı var: 12'si tam zamanlı, 2'si 4/5 çalışıyor. Plan 2027 takvim yılını kapsıyor. Hedef: kamyon ve dorselerdeki hasarların toplam onarım maliyeti 45.000 euronun altında kalacak. 2026'da bu tutar 61.000 euroydu; yani sonuç belli değil. Hedefe katkı veren herkes, çalışılan günlerle orantılı olarak en fazla 1.800 euro brüt alır. 31 Aralık 2027'de 6 aydan az kıdemi olan çalışan kapsam dışında kalır.
Tam zamanlı çalışan başına
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Brüt bonus | 1.800,00 euro |
| Çalışanın dayanışma primi (%13,07) | 235,26 euro |
| Çalışanın eline geçen net | 1.564,74 euro |
| İşverenin özel primi (%33) | 594,00 euro |
| İşverene maliyet | 2.394,00 euro |
4/5 çalışan başına
Bonus orantılı olarak 1.440 euro brüte düşer. Çalışan 188,21 euro dayanışma primi öder ve eline 1.251,79 euro geçer. Siz 475,20 euro özel prim ödersiniz; toplam 1.915,20 euro.
Bütün ekip için
Brüt bonusların toplamı 24.480 eurodur (12 x 1.800 artı 2 x 1.440). Bunun üzerinden 8.078,40 euro özel prim ödersiniz. Toplam maliyet 32.558,40 eurodur. Çalışanların eline toplam 21.280,46 euro net geçer.
Olağan bir primle karşılaştırın. Aynı 1.800 euroyu brüt prim veya zam olarak öderseniz, olağan işveren primlerini öder ve kalan tutardan stopaj kesersiniz. Çalışanın eline belirgin biçimde daha az geçer, siz de daha çok ödersiniz. Zam her yıl tekrar eder. Ücret bonusu ise yalnızca sonuç gerçekleşirse ödenir ve planı her dönem yeniden ayarlayabilirsiniz.
Azami tutarı alan çalışan
€ 4.255 brüt bir bonus, 556,13 euro dayanışma priminden sonra çalışana 3.698,87 euro net bırakır. Bu, € 3.701 olan vergisiz tutarın altında kalır. Siz 1.404,15 euro özel prim ödersiniz; toplam 5.659,15 euro.
Orantılı hesapta tam ayları değil, çalışılan günleri sayarsınız. Doğum izni, yasal yıllık izin günleri, resmi tatiller ve onların yerine verilen günler çalışılmış sayılmak zorundadır. Hastalığın ilk ayı gibi başka devamsızlıkları da plana yazarsanız çalışılmış sayabilirsiniz. Çalışma düzeninden bağımsız olarak herkese sabit bir tutar da verebilirsiniz.
Hangi hedefler kabul edilir? Sektörlere göre örnekler
Hedef; rakamlarla ölçtüğünüz, belgelerle (yıllık hesaplar, KDV beyannamesi, hasar dosyaları, müşteri anketi) kanıtladığınız ve sonucu belli olmayan toplu bir sonuç olmalıdır. Çalışanların gösterdiği çaba bir sonuç değildir. Planların çoğu tam burada takılır.
| Sektör | İşe yarayan hedef | FOD'un reddettiği hedef |
|---|---|---|
| Nakliye | Araç filosundaki hasarların onarım maliyeti euro olarak belirli bir tutarın altında kalır | Siparişler ortalama 2 gün içinde teslim edilir |
| İnşaat | Referans döneminde iş göremezliğe yol açan en fazla 1 iş kazası | İşçilerin %80'i bir güvenlik eğitimine katılır |
| Horeca | Bütün anketlerde ortalama müşteri puanı 10 üzerinden en az 8 | Personel en az 200 müşteriyle iletişime geçer |
| Toptan ticaret | Ciro veya brüt kâr marjı euro olarak belirli bir tutara ulaşır | Depo, sipariş hazırlarken daha az hata yapar |
Sağdaki hedefler, şirketin neye ulaştığını değil, çalışanların ne yapması gerektiğini anlatır. Hızlı teslimat veya eğitim bir sonuca ulaşmaya yardım eder, ama kendisi bir sonuç değildir. Planda her zaman önceki dönemin sonucunu belirtin; böylece hedefin sonucunun belli olmadığını gösterirsiniz. Hedefiniz geçen yılın sonucundan düşükse, neden yine de kendiliğinden gerçekleşmeyeceğini açıklayın.
Dört kural daha:
- Toplu olmalı. Bireysel hedef yok. Her grupta en az 2 çalışan varsa bölüm, görev veya mağaza başına ayrı hedef koyabilirsiniz.
- Sıfırdan başlayan kademeli ölçek yok. Örneğin %80'lik kısmi gerçekleşmede bonus verebilirsiniz, yeter ki bu eşiğin de sonucu belli olmasın. Gerçekleşen her yüzde için bonus vermek ise yasaktır.
- Hisse fiyatı yok. Hisse senedi fiyatına bağlı hedefler kapsam dışıdır.
- Ulaşım hedefi yalnızca bisiklet ödeneğiyle. Ulaşımla ilgili bir hedef, ancak işe bisikletle gelen çalışanlara bisiklet ödeneği ödüyorsanız kabul edilir. Nasıl işlediğini işverenin bisiklet ödeneği yazımızda okuyabilirsiniz.
Sendika temsilciliği olmadan CAO 90 bonus planını adım adım nasıl teslim edersiniz?
KOBİ'lerin çoğunda sendika temsilciliği yoktur. Bu durumda çevrimiçi hazırlayıp teslim ettiğiniz bir katılma senedi (toetredingsakte) kullanırsınız. İlgili grup için sendika temsilciliği varsa, zorunlu modele göre bir CAO yapar ve bunu kayıt bürosuna ya FOD WASO'nun (Federal Çalışma Bakanlığı) Transfer van documenten uygulaması üzerinden nitelikli elektronik imzalarla ya da posta yoluyla kâğıt üzerinde teslim edersiniz.
- Grubu belirleyin. Bütün çalışanlar ya da objektif olarak sınırlanmış bir grup, örneğin bütün şoförler ve planlamacılar. İsim yazmayın ve kimseyi sözleşme süresine veya çalışma düzenine göre dışarıda bırakmayın.
- Hedefi ve referans dönemini belirleyin. Referans dönemi en az 3 ay olmalıdır. Önceki dönemin sonucunu ekleyin.
- Tutarı ve hesap yöntemini belirleyin. Sabit bir tutar ya da çalışılan günlere göre orantılı bir tutar; çalışılmış sayılan dönemler ve varsa kıdem şartıyla birlikte.
- Katılma senedini bonusplannen.be üzerinden hazırlayın. eID, itsme veya tanınmış bir Avrupa kimliğiyle giriş yaparsınız. 1 Haziran 2026 tarihinden beri FOD kâğıt üzerinde katılma senedi kabul etmiyor.
- Taslağı ilgili her çalışana verin. 15 takvim günü boyunca çalışanların kullanabileceği bir görüş defteri tutarsınız. E-posta adresi olan çalışanlar taslağı e-postayla alıp e-postayla yanıt verebilir.
- Görüşleri işleyin. Görüş yoksa defteri bunu belirterek imzalarsınız. Görüş varsa defteri Toezicht op de Sociale Wetten'in (sosyal mevzuat denetimi) bölge müdürlüğüne gönderirsiniz; müdürlük 30 gün içinde tarafları uzlaştırmaya çalışır.
- Senedi bonusplannen.be üzerinden imzalayıp teslim edin; referans döneminin 1/3 kısmı geçmeden önce.
- Bir duyuru asın: planın teslim edildiğini ve ortak komiteye (paritair comité, sektörün kurallarını belirleyen işçi ve işveren kurulu) gönderildiğini belirtin.
CAO 90 bonus planını ne zaman teslim etmelisiniz?
Kayıt bürosu, referans dönemine uygulamada nasıl işlediğine göre bakar. Çeyrek bazında hedefleri olan yıllık bir plan yaparsanız, bu üçer aylık dört referans dönemi sayılır ve ilk çeyreğin son tarihi geçerli olur.
| Referans dönemi | En geç teslim tarihi |
|---|---|
| 2027 takvim yılı (1 Ocak - 31 Aralık) | 30 Nisan 2027 |
| 2027'nin ilk çeyreği veya çeyreklik hedefli yıllık plan | 31 Ocak 2027 |
| Başka bir dönem | Dönemin 1/3 kısmı geçmeden önce |
Geriye doğru hesaplayın: 15 takvim günlük görüş süresi tesliminizden önce bitmiş olmalıdır. 2027 planınızı zamanında hazır etmek istiyorsanız, aralık veya ocak ayında hedefle ve geçen yılın rakamlarıyla işe başlayın.
Teslimden sonra: denetim, ödeme ve bilgi formu
Denetim. Kayıt bürosu planın kabul edilebilir olup olmadığına bakar ve çevrimiçi teslim edilen planı ortalama 14 gün içinde ortak komiteye iletir. Komite 2 ay içinde karar verir. Karar vermezse yetkili memur 1 ay içinde karar verebilir. O da karar vermezse plan onaylanmış sayılır. Geçici bir retten sonra itiraz edilen noktaları düzeltmek için 1 ayınız vardır. Ardından çalışanlara planın onaylandığını, değiştirildiğini veya reddedildiğini bildirirsiniz.
Ödeme. Bonusu yalnızca referans dönemi bittikten sonra, planda yazan şekilde ve zamanda, para olarak ödersiniz. CAO 90 bonusunda avans verilemez. Bordro servisiniz bonusu, ödemenin yapıldığı çeyreğin DmfA bildiriminde (RSZ'ye üç ayda bir verilen sosyal güvenlik bildirimi) 888 çalışan koduyla bildirir. Çalışan o tarihte ayrılmışsa bonus, son çalıştığı çeyreğin bildirimine girer.
Bilgi formu. Referans döneminden sonra ilgili her çalışan, 90 sayılı CAO'nun 19. maddesindeki bilgileri içeren kişisel bir bilgi formu alır.
Belçika'da CAO 90 bonus planını geçersiz kılan hatalar
- Hedef olarak bir çaba yazmak. Eğitime katılmak, müşteri aramak veya zamanında teslim etmek: FOD bunları reddeder.
- Geç teslim. Referans döneminin 1/3 kısmı geçtikten sonra teslim edilen plan o dönem için geçerli değildir.
- Aylık hedefler. Referans dönemi 3 aydan kısa olamaz; dolayısıyla aylık bonus da olamaz.
- Sonucu zaten belli bir hedef. Planda önceki sonuç yoksa komite, hedefin sonucunun belli olmadığını kontrol edemez.
- Orantıyı iki kez uygulamak. Azami tutar herkes için geçerlidir. Tutarı önce yarı zamanlılar için düşürüp sonra çalışılan günlere göre bir kez daha orantılarsanız plan 90 sayılı CAO'ya aykırı olur.
- Tavanı takip etmemek. Aynı yıldaki iki plan toplanır. € 4.255 tutarını aşan kısım olağan ücrettir.
Business Centrum sizin için ne yapar?
Business Centrum planı hazırlamanıza yardım eder: hedefi FOD'un uygulamasına göre sınar, bonusun maliyetini önceden hesaplar ve teslim tarihini takip ederiz. Referans döneminden sonra bordro yönetiminiz bonusları Acerta ile birlikte orantılı olarak hesaplar ve DmfA'da doğru şekilde bildiririz. Hedef için gereken rakamları, örneğin bölüm başına devamsızlıkları ve kazaları, personel analizimizden alırız.