De sociale verkiezingen 2028 zijn de volgende ronde waarin werknemers hun vertegenwoordigers kiezen in het comité voor preventie en bescherming op het werk en in de ondernemingsraad. Ze vinden om de 4 jaar plaats; de vorige liepen van 13 mei 2024 tot 26 mei 2024. De verkiezingsperiode van 2028 ligt nog niet vast: dat doet een wet, op advies van de sociale partners. Wat wel vastligt, zijn de drempels van 50 en 100 werknemers en de regel voor de referteperiode. Valt de verkiezingsdag opnieuw in het voorjaar, dan begint die referteperiode al op 1 oktober 2026.
Wat zijn de sociale verkiezingen 2028?
Bij sociale verkiezingen richt een onderneming haar overlegorganen op of vernieuwt ze. Het gaat om twee organen, elk paritair samengesteld: de werkgever wijst zijn afvaardiging aan uit het leidinggevend personeel, de werknemers kiezen hun afgevaardigden op lijsten van de representatieve vakbonden, en voor de ondernemingsraad ook van de kaderledenorganisaties.
- Het comité voor preventie en bescherming op het werk (CPBW) zoekt en stelt maatregelen voor om het welzijn van de werknemers bij hun werk te bevorderen.
- De ondernemingsraad (OR) geeft advies over maatregelen die de arbeidsorganisatie, de arbeidsvoorwaarden en het rendement kunnen wijzigen, en krijgt economische en financiële informatie over de gang van de onderneming.
De namen van de leden van beide organen horen in uw arbeidsreglement. Hoe u dat opbouwt, leest u in arbeidsreglement opstellen.
Moet u meedoen aan de sociale verkiezingen 2028?
| Gemiddeld aantal werknemers | Wat u organiseert |
|---|---|
| Minder dan 50 | Geen sociale verkiezingen |
| 50 tot minder dan 100 | Verkiezing van een comité. Had u al een ondernemingsraad, dan vernieuwt u die ook, maar de verkozenen van het comité oefenen het mandaat uit |
| 100 of meer | Verkiezing van een comité en een ondernemingsraad |
U telt per technische bedrijfseenheid. De wet bepaalt die eenheid op grond van economische en sociale criteria, en bij twijfel wegen de sociale criteria het zwaarst. Een vestiging kan dus een eigen eenheid zijn, en meerdere vennootschappen kunnen samen een eenheid vormen. Twee vennootschappen met elk 30 werknemers die als een geheel werken, kunnen zo samen boven de drempel uitkomen.
Blijft u onder de drempel, dan heeft u geen comité, maar het welzijn op het werk blijft uw verplichting. Hoe een externe dienst voor preventie en bescherming daarin past, leest u in onze gids.
Referteperiode sociale verkiezingen 2028
De wet rekent met een gemiddelde over 4 trimesters, te beginnen op de eerste dag van het zesde trimester voor het trimester waarin de verkiezingsdag valt. U telt voor elke werknemer de kalenderdagen tussen indiensttreding en uitdiensttreding zoals aangegeven in Dimona, en deelt het totaal door 365. Een werknemer die ziek is of wiens contract geschorst is, telt mee.
| Sociale verkiezingen 2024 | Regel toegepast op een verkiezingsdag in april tot juni 2028 | |
|---|---|---|
| Referteperiode personeel | 1 oktober 2022 tot 30 september 2023 | 1 oktober 2026 tot 30 september 2027 |
| Refertetrimester uitzendkrachten | 1 april 2023 tot 30 juni 2023 | 1 april 2027 tot 30 juni 2027 |
De kolom 2028 is geen officiële kalender. Ze toont wat artikel 7 van de wet van 4 december 2007 geeft als de verkiezingsdag in het tweede trimester van 2028 valt, zoals in 2024. Legt de wet een andere periode vast, dan schuiven deze data mee.
Deeltijders. Werkt iemand minder dan 75% van een voltijds uurrooster, dan deelt u zijn kalenderdagen door twee. Wat telt, is het werkelijke uurrooster, ook als hij meer uren presteert dan zijn contract zegt.
Uitzendkrachten. Ze tellen mee bij u als gebruiker, niet bij het uitzendkantoor. Tijdens het vierde trimester voor het trimester van de verkiezingsdag houdt u daarvoor een bijlage bij het algemeen personeelsregister bij, met per uitzendkracht de begin- en einddatum van de terbeschikkingstelling, het uitzendkantoor en de wekelijkse arbeidsduur. Een uitzendkracht die een geschorste vaste werknemer vervangt, telt niet mee.
Rekenvoorbeeld. Een groothandel heeft in de referteperiode 40 voltijdse werknemers die het hele jaar in dienst zijn, 10 deeltijders op halftijds en in het refertetrimester gemiddeld 8 uitzendkrachten. Dat is 40 + 10 / 2 + 8 = 53. De onderneming moet een comité laten verkiezen.
Sociale verkiezingen 2028: kalender en datum
Een vaste datum voor 2028 bestaat nog niet. Op 20 oktober 2026 vermeldt artikel 9 van de wet van 4 december 2007 alleen de periode van 2024. Voor die ronde bracht de Nationale Arbeidsraad op 20 december 2022 zijn advies uit, en de minister van Werk zette dat om in een wetsontwerp. Voor 2028 is er op die datum geen wet. De FOD Werkgelegenheid meldt dat de evaluatie van de verkiezingen van 2024 loopt, met het oog op de editie van 2028.
De procedure duurt 150 dagen en rekent terug vanaf de verkiezingsdag. Zo zag de kalender van 2024 eruit, afhankelijk van de verkiezingsdag die een onderneming koos:
| Stap | Sociale verkiezingen 2024 |
|---|---|
| X-60: eerste schriftelijke informatie | 15 december 2023 tot 28 december 2023 |
| X-30: start van de ontslagbescherming | 14 januari 2024 tot 27 januari 2024 |
| X: aankondiging van de verkiezingsdatum | 13 februari 2024 tot 26 februari 2024 |
| X+35: indienen van de kandidatenlijsten | 19 maart 2024 tot 1 april 2024 |
| Y: verkiezingsdag | 13 mei 2024 tot 26 mei 2024 |
Valt de periode van 2028 opnieuw in mei, dan begint de procedure in december 2027. De voorbereiding valt dus in 2027.
De voorbereiding in 2027: X-60, X en Y
De procedure draait rond twee dagen. Dag X is de dag waarop u het bericht met de verkiezingsdatum uithangt, dag Y is de verkiezingsdag zelf, precies 90 dagen later. De 60 dagen voor dag X zijn de voorbereiding.
- X-60. U deelt schriftelijk aan de bestaande raad of het comité, of anders aan de vakbondsafvaardiging, mee hoe uw technische bedrijfseenheden eruitzien, hoeveel werknemers u per categorie telt, welke functies tot het leidinggevend personeel horen en, voor de ondernemingsraad, welke functies kaderleden zijn.
- Van X-60 tot X-35. U raadpleegt het bestaande orgaan of de vakbondsafvaardiging over die punten.
- X-35. U deelt uw beslissingen schriftelijk mee. Daartegen staat beroep open bij de arbeidsrechtbank.
- Dag X. Het bericht met de datum en de voorlopige kiezerslijsten hangt uit. Op de lijst staan de werknemers die op dag Y minstens 3 maanden in dienst zullen zijn, behalve het leidinggevend personeel, en de uitzendkrachten die in de 3 kalendermaanden voor de maand van dag X minstens 32 dagen bij u werkten. Werknemers jonger dan 25 jaar vormen een eigen categorie.
- X+35. De vakbonden dienen hun kandidatenlijsten in.
- Dag Y. De stemming, gevolgd door de uitslag en de installatie van de nieuwe organen.
Ontslagbescherming en de verborgen bescherming
Afgevaardigden en kandidaten mag u alleen ontslaan om een dringende reden die de arbeidsrechtbank vooraf aanvaardde, of om een economische of technische reden die het paritair comité vooraf erkende. De bescherming begint op de 30e dag voor dag X. De kandidatenlijsten komen pas op X+35. In die tussentijd weet u niet wie kandidaat wordt, maar is iedere latere kandidaat al beschermd. Dat is de verborgen bescherming.
Een kandidaat die bij zijn eerste kandidatuur niet verkozen wordt, blijft beschermd tot de volgende verkiezingen. Was hij ook de vorige keer kandidaat zonder verkozen te worden, dan loopt de bescherming tot 2 jaar na de uitslag. Hoe een ontslag om dringende reden verloopt, leest u in ontslag om dringende reden.
Werkgevershoek: wat u nu al kan doen
- Volg uw personeelsaantal per entiteit. Leg per juridische entiteit en per mogelijke technische bedrijfseenheid de Dimona-dagen naast elkaar. Valt de verkiezingsdag in het voorjaar van 2028, dan loopt de referteperiode al sinds 1 oktober 2026.
- Hou de bijlage voor uitzendkrachten bij. Bij een verkiezingsdag in het tweede trimester van 2028 is het refertetrimester voor uitzendkrachten het tweede trimester van 2027.
- Plan ontslagen niet blind. Een ontslag rond X-30 van een werknemer die later op een lijst staat, valt onder de bescherming. Beslis structurele ontslagen voor die periode, en motiveer elk ontslag zoals altijd. Wat bij elk ontslag geldt, staat in werknemer ontslaan.
- Maak de lijsten klaar. Leidinggevend personeel, kaderleden en jeugdige werknemers moet u op X-60 per functie kunnen benoemen.
- Volg de wetgeving op. De periode van 2028 komt uit een advies van de Nationale Arbeidsraad en een wet. Hoe zo'n akkoord tussen de sociale partners werkt, en hoe een cao tot stand komt, leest u in onze uitleg.
Wat Business Centrum hierin voor u doet
In uw personeelsadministratie en loonverwerking zitten de gegevens waarmee u nagaat of u in 2028 boven 50 of 100 werknemers uitkomt: de in- en uitdiensttredingen, de arbeidsregimes en de deeltijdse prestaties per juridische entiteit. Uw vast aanspreekpunt bij Business Centrum houdt die bij, samen met Acerta. Wilt u weten welke gegevens u voor 2028 nodig hebt, vraag dan dat we u terugbellen.