Een cao, voluit collectieve arbeidsovereenkomst, is een schriftelijk akkoord tussen een of meer vakbonden en een of meer werkgevers of werkgeversorganisaties over lonen en arbeidsvoorwaarden. Cao's bepalen in België een groot deel van wat u betaalt: barema's, premies en indexering. Een sectorale cao bindt u 15 dagen nadat het bericht van neerlegging in het Belgisch Staatsblad verscheen.
Wat is een cao?
De FOD Werkgelegenheid omschrijft een cao als een akkoord waarin de individuele en collectieve betrekkingen tussen werkgevers en werknemers in een onderneming of een bedrijfstak worden vastgelegd. De cao is daarmee een volwaardige bron van arbeidsrecht, naast de wet, uw arbeidsreglement en de individuele arbeidsovereenkomst.
Drie dingen maken een tekst tot een cao:
- De partijen. Aan werknemerszijde tekent altijd een representatieve vakbond. Aan werkgeverszijde een werkgeversorganisatie of een of meer werkgevers.
- De vorm. De overeenkomst is schriftelijk, op straffe van nietigheid, en vermeldt onder meer de duur of de manier van opzeggen.
- De neerlegging. De tekst wordt neergelegd bij de Griffie van de FOD Werkgelegenheid en geregistreerd. Dat is kosteloos. Pas dan heeft de overeenkomst het wettelijke statuut van cao.
De sociale partners mogen in een cao bijna alles regelen wat met werk te maken heeft: lonen, premies, maaltijdcheques, arbeidsregelingen, nachtarbeid, tijdskrediet. Ze moeten wel de hogere rechtsbronnen respecteren. Een bepaling die tegen een wet ingaat, is nietig.
Welke soorten cao's bestaan er?
Er zijn drie niveaus:
| Soort | Gesloten in | Voorbeelden |
|---|---|---|
| Intersectorale cao | de Nationale Arbeidsraad, door organisaties met minstens 90% van de leden aan elke kant | het minimumloon van € 2.233,61, de cao 90-bonus, de motivering van ontslag |
| Sectorale cao | het paritair comité of subcomité van uw sector | barema's, eindejaarspremie, indexering, sectorale premies |
| Ondernemings-cao | uw onderneming, met een of meer vakbonden | een bonusplan, een eigen arbeidsregeling, extra verlof |
De intersectorale cao's van de NAR zijn genummerd. Zo kent u de cao 90-bonus en de cao 109 over ontslagmotivering. De sectorale cao's bepalen wat in uw sector geldt, bijvoorbeeld dat de lonen in PC 200 op 1 januari 2026 met 2,21% stegen. Het overzicht per sector staat in ons artikel over de indexering van de lonen.
Sectorale cao: wanneer bent u gebonden?
Een sectorale cao bindt elke werkgever die onder het paritair comité valt, ook als hij zelf niets ondertekende. Na de neerlegging verschijnt een bericht in het Belgisch Staatsblad. 15 dagen later zijn de bepalingen over de individuele loon- en arbeidsvoorwaarden bindend voor alle werkgevers van dat comité die binnen het toepassingsgebied vallen.
Van zo een cao kunt u op individueel vlak nog afwijken, met een schriftelijk akkoord tussen u en de werknemer. Dat verandert zodra de cao algemeen verbindend verklaard is.
Algemeen verbindend verklaarde cao: geen uitzonderingen meer
De Nationale Arbeidsraad, het paritair comité of een organisatie die erin zetelt, kan vragen dat de Koning een cao algemeen verbindend verklaart. Gaat de minister daarop in, dan verschijnt de volledige tekst als bijlage bij een koninklijk besluit in het Belgisch Staatsblad.
Vanaf dan:
- kunt u er ook met een individueel akkoord niet meer van afwijken, tenzij de cao dat zelf toelaat;
- kan het niet naleven strafrechtelijk gesanctioneerd worden;
- controleert de inspectie Toezicht op de sociale wetten of u ze naleeft.
Cao opzoeken: welke cao's gelden voor u?
Begin bij uw paritair comité. Dat bepaalt welke sectorale cao's op u van toepassing zijn. Hoe u het juiste comité vindt, leest u in ons overzicht van paritaire comités.
Daarna vindt u de teksten op twee plaatsen:
- De sectorale cao's staan in de module CAO zoeken van de FOD Werkgelegenheid, voor alle cao's die na 1 januari 1999 werden neergelegd. U zoekt op het nummer van het paritair comité en op het onderwerp.
- De intersectorale cao's staan op de website van de Nationale Arbeidsraad, op nummer.
Een ondernemings-cao vindt u in uw eigen archief. Van elke geregistreerde cao kunt u bij de Griffie ook een afschrift vragen.
Een cao sluiten, wijzigen of opzeggen
Wilt u in uw onderneming een cao sluiten, bijvoorbeeld voor een bonusplan of een nieuwe arbeidsregeling, dan doet u dat met een representatieve vakbond. U legt de getekende tekst neer bij de Griffie, op papier of elektronisch. Voldoet de tekst niet aan de vereisten, dan weigert de Griffie de registratie voorlopig en hebt u 6 maanden om hem aan te passen.
Een cao van onbepaalde duur kan elke partij opzeggen volgens de procedure en de termijn die in de cao zelf staan. De opzegging gebeurt schriftelijk en wordt ook neergelegd. Een cao kan ook gewijzigd of vervangen worden door een nieuwe cao, zonder dat de oude eerst opgezegd moet worden.
Wat Business Centrum hierin voor u doet
Wij bepalen met u het juiste paritair comité, volgen de cao's van uw sector op en passen nieuwe barema's, premies en indexeringen tijdig toe in de loonverwerking, samen met Acerta. U hoeft zelf geen Staatsblad te lezen. Meer over uw loonadministratie en over het arbeidsreglement, dat de cao's van uw sector moet volgen.