Elke werkgever zonder eigen medische dienst moet aangesloten zijn bij een externe dienst voor preventie en bescherming op het werk, vanaf de eerste werknemer. In 2026 betaalt u minstens € 47,78 tot € 150,74 per werknemer per jaar, volgens uw hoofdactiviteit en uw aantal werknemers. Een bouwbedrijf zit in de duurste tariefgroep, een boekhoudkantoor in de goedkoopste.
Is een externe dienst voor preventie en bescherming op het werk verplicht?
Ja, voor bijna elke werkgever. De wet laat u in principe kiezen: uw interne dienst voor preventie doet de opdrachten zelf, of u roept een externe dienst in. Het gezondheidstoezicht op uw werknemers mag de interne dienst alleen zelf doen als hij een eigen medisch departement met een arbeidsarts heeft. Een KMO heeft dat niet. Elke werkgever zonder zo'n departement is daarom verplicht aangesloten bij een externe dienst, ook met één werknemer.
U werkt dus altijd met twee diensten:
| Dienst | Wie | Wat |
|---|---|---|
| Interne dienst | U zelf of een werknemer als preventieadviseur. Met minder dan 20 werknemers mag u dat zelf zijn. | Aanspreekpunt, samenwerking met de externe dienst, eerste hulp, registers |
| Externe dienst | Een erkende vzw met arbeidsartsen, preventieadviseurs en verpleegkundigen | Gezondheidstoezicht, risicoanalyse, onderzoek van ongevallen, psychosociale aspecten |
Voor een kleine werkgever liggen twee opdrachten vast bij de externe dienst. Met minder dan 50 werknemers komt de preventieadviseur psychosociale aspecten, bij wie uw mensen terechtkunnen met klachten over stress, pesten of geweld, altijd van de externe dienst. En zonder eigen preventieadviseur met een aanvullende opleiding niveau I of II onderzoekt de externe dienst elk arbeidsongeval met 4 dagen ongeschiktheid of meer. Hoe u zo'n ongeval aangeeft, leest u in onze gids over een arbeidsongeval melden als werkgever.
Niet aangesloten zijn is een inbreuk op de welzijnswet. Het Sociaal Strafwetboek bestraft dat met een sanctie van niveau 3: een administratieve geldboete van € 1.000 tot € 10.000. Volgt er een arbeidsongeval of gezondheidsschade uit, dan wordt het niveau 4. De inspectie kan u ook een termijn opleggen om alsnog aan te sluiten.
Sluit aan voor de eerste werkdag. Een nieuwe chauffeur of heftruckbestuurder moet zijn voorafgaande gezondheidsbeoordeling hebben voor hij begint. De andere stappen bij een eerste aanwerving staan in onze gids over de RSZ-vermindering voor uw eerste werknemer.
Wat doet de externe dienst voor een KMO?
Hebt u minder dan 200 werknemers en geen preventieadviseur met minstens een aanvullende opleiding niveau II, dan behoort u tot groep C- of D. In risicosectoren ligt die grens lager: in onder meer de bouw, het vervoer, de opslag en de gezondheidszorg bent u vanaf 50 werknemers al groep B. Voor u legt de codex over het welzijn op het werk een basispakket vast dat de externe dienst levert in ruil voor de forfaitaire bijdrage, zonder bijbetaling:
- meewerken aan de risicoanalyse en een gemotiveerd beleidsadvies met de prioritaire risico's in uw bedrijf en concrete maatregelen;
- gezondheidstoezicht: voorafgaande en periodieke gezondheidsbeoordelingen, spontane raadplegingen, onderzoeken bij werkhervatting en moederschapsbescherming;
- de risicoanalyse van beeldschermwerk en van werk met voedingswaren;
- aanwezigheid op het comité voor preventie en bescherming als er een punt op de agenda staat dat de dienst aangaat;
- het onderzoek van ernstige arbeidsongevallen, tot 5 uur per jaar;
- psychosociale verzoeken van werknemers, tot het moment dat u de naam van de werknemer verneemt;
- bedrijfsbezoeken en een elektronische inventaris van alles wat de dienst voor u deed.
De bedrijfsbezoeken volgen een vast ritme, afhankelijk van uw tariefgroep:
| Stap | Tariefgroep 1 en 2 | Tariefgroep 3, 4 en 5 |
|---|---|---|
| Informatie over de risico's van uw sector | Uiterlijk 2 maanden na aansluiting | Uiterlijk 2 maanden na aansluiting |
| Verkennend bedrijfsbezoek | Binnen 12 maanden | Binnen 6 maanden |
| Periodiek bedrijfsbezoek | Om de 36 maanden | Om de 24 maanden |
Buiten het pakket vallen onder meer metingen, een onderzoek van een beeldschermwerker als de bevraging dat nodig maakt, het verdere onderzoek van een formeel psychosociaal verzoek en ongevallenonderzoek boven de 5 uur. Die rekent de dienst apart aan tegen een wettelijk tarief: € 104,35 per prestatie gezondheidstoezicht of € 154,78 per uur.
Grotere werkgevers in groep A, B of C+ hebben geen vast pakket. Hun bijdrage wordt omgezet in preventie-eenheden van € 201,89, die ze naar eigen keuze opnemen.
De tarieven van een externe dienst voor preventie en bescherming op het werk in 2026
De bijdrage is een jaarlijks forfait per werknemer. Het bedrag hangt af van twee dingen: de tariefgroep van uw hoofdactiviteit en het aantal werknemers. Telde u op 30 november 2025 hoogstens 5 werknemers, dan geldt in 2026 het lagere tarief.
| Tariefgroep | Voorbeelden van hoofdactiviteit | Tot en met 5 werknemers | Meer dan 5 werknemers |
|---|---|---|---|
| 1 | Boekhouding, IT, reisbureaus, schoonmaak van gebouwen | € 47,78 | € 55,85 |
| 2 | Uitzendarbeid, architecten, vastgoed, verenigingen | € 69,31 | € 81,43 |
| 3 | Groothandel, detailhandel, horeca, opslag | € 86,14 | € 101,62 |
| 4 | Goederenvervoer over de weg, personenvervoer, voedingsindustrie, garages | € 109,02 | € 128,53 |
| 5 | Bouw, laden en lossen (vrachtbehandeling), afvalbeheer, gezondheidszorg | € 127,86 | € 150,74 |
De bedragen gelden per werknemer per jaar en worden jaarlijks geïndexeerd. Uw hoofdactiviteit is de activiteit die de meeste van uw werknemers uitoefenen, zoals ze in de Kruispuntbank van Ondernemingen staat. Een transportbedrijf met een eigen magazijn blijft dus in tariefgroep 4 zolang de chauffeurs in de meerderheid zijn. De lijst met NACE-codes wordt aangepast aan de nieuwe NACE-BEL 2025, maar uw tariefgroep blijft in principe dezelfde zolang uw hoofdactiviteit dezelfde blijft.
Het zijn minimumtarieven. Een dienst mag meer vragen, maar mag op het minimum geen korting, ristorno of terugbetaling geven. Vergelijk dus op dienstverlening, niet op een prijs onder het minimum.
Voor een werknemer die niet het hele jaar bij u werkt, betaalt u een twaalfde van het forfait per kalendermaand waarin hij minstens één dag via Dimona bij u geregistreerd stond. Krijgt die werknemer een individuele prestatie, zoals een medisch onderzoek, dan betaalt u het volle jaarbedrag.
Rekenvoorbeelden: de kostprijs van een externe dienst voor preventie en bescherming
Transportbedrijf. Goederenvervoer over de weg valt in tariefgroep 4. Twaalf chauffeurs en twee bedienden zijn het hele jaar in dienst: 14 x € 128,53 = € 1.799,42 per jaar. In maart komt er een chauffeur bij. Normaal betaalt u voor hem tien twaalfden, maar hij krijgt als veiligheidsfunctie een voorafgaande gezondheidsbeoordeling. Dan betaalt u het volle bedrag van € 128,53. Een bediende die eind juni vertrekt zonder onderzoek dat jaar, kost zes twaalfden: € 64,27.
Bouwbedrijf. Vier arbeiders op 30 november 2025, dus het lagere tarief van tariefgroep 5: 4 x € 127,86 = € 511,44 per jaar. De zaakvoerder telt niet mee: hij is zelfstandige en staat niet in de Dimona.
Tien werknemers, vier sectoren. Wat u in 2026 minstens betaalt voor tien werknemers die het hele jaar in dienst zijn:
| Sector | Tariefgroep | Minimum per jaar |
|---|---|---|
| Boekhoudkantoor | 1 | 10 x € 55,85 = € 558,50 |
| Groothandel of horeca | 3 | 10 x € 101,62 = € 1.016,20 |
| Goederenvervoer | 4 | 10 x € 128,53 = € 1.285,30 |
| Bouw | 5 | 10 x € 150,74 = € 1.507,40 |
Daar komen eventueel extra prestaties bij. Blijkt uit de bevraging van uw beeldschermwerkers dat iemand onderzocht moet worden, dan betaalt u voor dat onderzoek € 104,35. Labo-analyses, verplaatsingskosten en dossierkosten mag de dienst apart vermelden en aanrekenen.
Gezondheidstoezicht voor chauffeurs, bouwvakkers en horeca
Niet elke werknemer gaat periodiek naar de arbeidsarts. Het gezondheidstoezicht is verplicht voor wie een veiligheidsfunctie heeft, een functie met verhoogde waakzaamheid of een activiteit met een welbepaald risico. Uw risicoanalyse, samen met de externe dienst, bepaalt wie daaronder valt, en u houdt die lijst bij.
- Veiligheidsfunctie: wie motorvoertuigen, kranen, heftrucks, hijstoestellen of gevaarlijke machines bestuurt, als dat het welzijn van anderen in gevaar kan brengen. Denk aan vrachtwagenchauffeurs, heftruckbestuurders en kraanmannen.
- Activiteit met welbepaald risico: blootstelling aan lawaai, trillingen, stof of chemische stoffen, manueel hanteren van lasten, of nachtarbeid met bijzondere risico's.
| Risico | Typische functie | Periodieke gezondheidsbeoordeling |
|---|---|---|
| Veiligheidsfunctie | Vrachtwagenchauffeur, heftruckbestuurder, kraanman | Om de 24 maanden, met een vragenlijst of test 12 maanden na elke beoordeling |
| Manueel hanteren van lasten | Magazijnier, bouwvakker, verhuizer | Om de 36 maanden, vanaf 45 jaar om de 24 maanden |
| Contact met voedingswaren | Kok, keukenhulp, bediening | Geen systematisch onderzoek, wel een risicoanalyse om de 5 jaar en een opleiding voedselhygiëne |
Drie momenten vallen buiten dat ritme:
- Voor de start. Wie in een veiligheidsfunctie of risicofunctie begint, of er intern naartoe schuift, krijgt eerst een voorafgaande gezondheidsbeoordeling. De arbeidsarts beslist over de geschiktheid voor de werknemer effectief aan de slag gaat. 12 maanden later volgt de eerste periodieke beoordeling.
- Na een lange afwezigheid. Na 4 weken afwezigheid door ziekte, ongeval of bevalling volgt een onderzoek bij werkhervatting, ten vroegste op de dag van de hervatting en uiterlijk op de 10e werkdag daarna.
- Op vraag van de werknemer. Elke werknemer, ook wie niet onder het toezicht valt, mag een spontane raadpleging vragen. U herinnert iedereen daar jaarlijks aan.
De tijd voor het onderzoek betaalt u als arbeidstijd. In de bouw komt daar vaak een audiogram bij voor wie in lawaai werkt. Meer over de personeelsregels per sector vindt u op onze pagina's voor transport en bouw.
Welke externe diensten voor preventie en bescherming op het werk zijn er, en hoe kiest u?
De FOD WASO publiceert de lijst van erkende externe diensten. Vandaag staan daarop Attentia, CESI, CLB, Cohezio, IDEWE, Liantis, Mensura, Premed en Securex. Ze zijn allemaal erkend voor heel België. U bent bij één externe dienst tegelijk aangesloten.
Omdat de minimumprijs voor iedereen gelijk is, kiest u op wat u krijgt:
- Bereikbaarheid. Waar staan de medische centra, en kunnen uw chauffeurs of bouwploegen er vlot terecht?
- Sectorkennis. Kent de dienst de risico's van werven, magazijnen of keukens?
- Vaste contactpersonen. De wet vraagt dat dezelfde preventieadviseur of ploeg uw bedrijf opvolgt. Vraag wie dat wordt.
- Aanrekening van extra's. Per prestatie of per uur: leg het vooraf vast in het contract.
- Inventaris. Vraag hoe u de elektronische inventaris van prestaties raadpleegt.
Van externe dienst veranderen: opzeg en timing
Het contract met een externe dienst loopt voor onbepaalde tijd. U zegt het op met een opzegtermijn van minstens 6 maanden, die begint op de eerste dag van de maand na uw opzeg. Het contract eindigt altijd op het einde van een kalenderjaar.
Wat dat in de praktijk betekent: wie op 1 januari 2027 wilde wisselen, moest uiterlijk eind juni 2026 opzeggen. Zegt u nu, in oktober 2026, op, dan loopt de termijn vanaf 1 november en eindigt het contract pas eind 2027. Plan een overstap dus ruim een jaar vooruit.
Zo pakt u het aan:
- Vraag offertes met uw tariefgroep en de manier waarop extra prestaties worden aangerekend.
- Leg het nieuwe contract voor advies voor aan het comité voor preventie en bescherming, of bij gebrek daaraan aan de vakbondsafvaardiging of de werknemers zelf.
- Zeg schriftelijk op bij de huidige dienst, met een bewijs van ontvangst.
- Laat het nieuwe contract ingaan op de dag na het einde van het oude, zodat er geen gat valt.
- Geef de nieuwe dienst uw lijst met veiligheidsfuncties en risicofuncties en vraag de planning van de onderzoeken.
- Pas uw arbeidsreglement aan. De gegevens van de externe dienst en van de preventieadviseur psychosociale aspecten staan erin. Hoe u dat doet, leest u in onze gids over het arbeidsreglement opstellen.
Fouten die werkgevers maken met hun externe dienst
- Pas aansluiten na de eerste werkdag. Een chauffeur die rijdt zonder voorafgaande gezondheidsbeoordeling, is een inbreuk vanaf de eerste rit.
- Geen lijst van risicofuncties. Zonder lijst weet de dienst niet wie hij moet oproepen, en blijven onderzoeken liggen.
- De factuur niet nakijken. Het aantal werknemers komt uit de Dimona. Vergelijk het met uw personeelsbestand, zeker na vertrek of seizoenswerk.
- Te laat opzeggen. Een opzeg in juli schuift uw overstap een volledig jaar op.
- Een ongeval niet doorgeven. Bij 4 dagen ongeschiktheid of meer moet de externe dienst het ongeval onderzoeken. Dat kan alleen als u het meldt.
- Oude gegevens in het arbeidsreglement. Na een overstap verwijzen werknemers anders naar een dienst die niet meer bevoegd is.
Wat Business Centrum hierin voor u doet
Business Centrum is zelf geen externe dienst en verkoopt er geen. Wel zorgen we voor wat uw externe dienst nodig heeft: correcte Dimona-aangiftes, waarop de bijdrage per werknemer berekend wordt, en personeelsgegevens waarmee u de jaarfactuur nakijkt. In het arbeidsreglement dat we voor u opstellen, nemen we de gegevens van uw externe dienst en uw preventieadviseur psychosociale aspecten op, en we passen ze aan als u van dienst verandert.