Belçika'da yıllık izindeyken hastalanan bir çalışanın hastalık günleri, 1 Ocak 2024 tarihinden beri izin günü sayılmaz. Siz garanti ücret (gewaarborgd loon, yani hastalığın ilk günlerinde işverenin ödediği ücret) ödersiniz, çalışan da izin günlerini kaybetmez ve sonra kullanır. Hastalık yüzünden günleri aynı yıl kullanamazsa, tatil yılı bittikten sonra 24 ay daha süresi olur.
Yıllık izinde hastalanma: 2024'ten beri kanun ne diyor?
17 Temmuz 2023 tarihli kanun, Belçika kurallarını Avrupa çalışma süresi direktifine uyumlu hâle getirdi: her çalışanın yılda en az dört hafta ücretli dinlenme hakkı vardır. Hasta olmak dinlenmek değildir. Bu yüzden izindeyken başlayan hastalık, normal bir iş günündeki gibi iş sözleşmesini askıya alır. Kural toplu kapanışta da geçerlidir, örneğin inşaat tatilinde (bouwverlof) veya bir toptancının yaz kapanışında.
Çalışan bu hakkı ancak bazı formaliteleri yerine getirirse korur. Bu formaliteler normal hastalıktakinden daha sıkıdır:
| Konu | Normal hastalık | Yıllık izinde hastalanma |
|---|---|---|
| İşvereni haberdar etmek | Hemen | Hemen, evde değilse kaldığı adresle birlikte |
| Doktor raporu | Yılda 2 kez ilk gün için gerekmez | Her zaman, ilk gün dahil |
| Rapor süresi | 2 iş günü, toplu iş sözleşmesi (CAO) veya iş yönetmeliği başka bir süre belirlemedikçe | Aynı süre |
| Günleri hastalıktan hemen sonra kullanma talebi | Uygulanmaz | En geç raporu verirken |
Normal hastalıkta rapor yalnızca bir toplu iş sözleşmesi veya iş yönetmeliği bunu şart koşuyorsa ya da siz istiyorsanız zorunludur. 50'den az çalışanı olan bir şirket, toplu iş sözleşmesine veya iş yönetmeliğine koyduğu açık bir maddeyle raporsuz günleri kaldırabilir.
Rapor; iş göremezliği, tahmini süresini ve çalışanın kontrol için başka bir yere gidip gidemeyeceğini belirtir. Mücbir sebep varsa çalışan raporu makul bir süre içinde gönderir.
Yurt dışında tatilde hastalanma
İspanya veya Türkiye'deki tatil adresinde hastalanan çalışan, kaldığı adresi size hemen bildirir. Rapor, Belçika'daki raporla aynı bilgileri içermelidir: iş göremezlik, tahmini süre ve çalışanın yer değiştirip değiştiremeyeceği. Yurt dışındaki bir adreste kontrol yaptırmak pratikte zordur. Rapor yer değiştirmeye izin veriyorsa, çalışan talebiniz üzerine bir kontrol doktoruna (controlearts) gitmek zorundadır; yol masraflarını siz ödersiniz.
İşveren için adım adım plan
- Bildirimi kaydedin. Tarih, saat, kalınan adres ve tahmini süre.
- Raporu kontrol edin. 2 iş günü içinde veya iş yönetmeliğinizdeki süre içinde mi geldi? Süre ve yer değiştirme izni yazıyor mu?
- Nüksü kontrol edin. Çalışan son 8 hafta içinde garanti ücretli bir hastalık geçirdiyse, yeni hastalık yeni bir dönem açmaz. Bir rapor başka bir hastalığı doğrulamadıkça yalnızca önceki dönemden kalanı ödersiniz.
- Günleri yeniden kaydedin. Hastalık günleri izinden garanti ücrete geçer. Beyaz yakalı çalışan (bediende) 30 takvim günü garanti ücret alır. Mavi yakalı işçi (arbeider) ilk 7 gün %100 alır, sonra mavi yakalı rejimine göre ödenir. Ayrıntılar garanti ücret rehberimizde.
- İzin bakiyesini düzeltin. Hastalıkla çakışan günler bakiyeye geri eklenir.
- Günleri hemen kullanma talebini yanıtlayın. İzin otomatik olarak uzamaz. Her izinde olduğu gibi yeni tarihleri birlikte belirlersiniz.
- Bakiyeyi yıl sonuna kadar takip edin. Çalışan uzun süre hastalanır ve günleri artık kullanamazsa, aşağıdaki devir kuralları geçerlidir.
İzinde hastalanma: izin günleri ve tatil parası ne olur?
Normal izin günleri, hizmet yılını izleyen 12 ay içinde, yani tatil yılının 31 Aralık gününden önce kullanılır. Hastalık, iş kazası, annelik izni, doğum izni (geboorteverlof) veya evlat edinme izni nedeniyle kullanılamayan günlerde süre, tatil yılının bitiminden sonra 24 aya kadar uzar. 2026 tatil yılı için bu süre 31 Aralık 2028 tarihinde biter.
Beyaz yakalı çalışanda, sonraya kalan bu günlerin basit tatil parasını en geç tatil yılının 31 Aralık gününde, yani 2026 için 31 Aralık 2026 tarihinde ödersiniz. Bu, aralık maaşına göre hesaplanan o günlerin normal ücretidir. Bunu DmfA'da (RSZ'ye, yani sosyal güvenlik kurumuna verilen üç aylık beyan) 15 numaralı ücret koduyla ve normal primlerle beyan edersiniz. Çalışan günleri sonra kullandığında o günler için artık ücret almaz. Bu günler DmfA'da ilk yıl 16, ikinci yıl 17 numaralı çalışma koduyla girilir.
Mavi yakalı işçide tatil parasını tatil fonu öder. Siz hastalık günleri için garanti ücret ödersiniz. Korunan izin günleri, fonun ödediği tatil parasıyla zaten karşılanmıştır.
Hesap örneği. Sarah bir toptancıda beyaz yakalı çalışan; ayda brüt € 3.200 kazanıyor ve haftada beş gün çalışıyor. 2026 için 20 izin günü var.
- 6 ile 17 Temmuz arasında (dahil) on gün izin alıyor. 13 Temmuz'da hastalanıyor, 17 Temmuz dahil hasta kalıyor ve rapor veriyor.
- Temmuz: beş izin günü ve beş gün garanti ücret. Aylık maaşı € 3.200 olarak kalır. Bordroda bu beş gün izin olarak değil, hastalık olarak görünür.
- Temmuz sonundaki bakiye: 10 yerine 15 gün.
- Eylülde on gün kullanıyor. 1 Ekim'den Mart 2027'ye kadar hasta ve son beş günü artık kullanamıyor.
- Aralık 2026'da bu beş günün basit tatil parasını ödersiniz: € 3.200 x 5/20 = € 800, 15 numaralı ücret koduyla.
- Sarah çift tatil parasının tamamını henüz almadıysa, aralık maaşının %92'si, 20'ye bölünüp beş günle çarpılarak eklenir: € 736. Çift tatil parası genellikle mayıs veya haziranda zaten ödenmiştir.
- Nisan 2027'de beş günü ücret almadan, 16 numaralı çalışma koduyla kullanır.
Çalışan işten ayrılırsa, sonraya kalan günleri tatil belgesinde (vakantieattest) açıkça belirtirsiniz.
İş yönetmeliğine ne yazmalısınız?
İzindeyken hastalanma durumundaki formaliteler iş yönetmeliğinizde (arbeidsreglement) yer almalıdır. Bunun için normal değişiklik prosedürünü izlemeniz gerekmez. En azından şunları yazın:
- kaldığı adresle birlikte size hemen haber verme yükümlülüğü;
- ilk gün dahil her zaman rapor gerektiği;
- raporu teslim etme süresi;
- çalışanın günleri hemen kullanma talebini en geç raporla birlikte bildirmesi;
- kontrolün nasıl yapıldığı.
Yönetmeliği nasıl hazırlayıp teslim edeceğinizi iş yönetmeliği hazırlama rehberimizde okuyabilirsiniz.
Sık gördüğümüz hatalar
- Hastalık günlerini izin olarak bırakmak. Çalışan hakkı olan günleri kaybeder, siz de bir ücret talebiyle karşılaşırsınız.
- İzni otomatik olarak uzatmak. Gerekmez; yeni tarihler anlaşmayla belirlenir. Bir izin talebini ne zaman reddedebileceğinizi işveren izin talebini reddedebilir mi yazımızda bulabilirsiniz.
- Nüks kuralını unutmak. Önceki hastalıktan sonraki 8 hafta içinde başlayan hastalık yeni bir garanti ücret dönemi açmaz.
- İş yoğunluğu yüzünden kullanılmayan günleri de sonraya aktarmak. Yalnızca hastalık veya yasal listedeki başka bir askı nedeni (iş kazası, annelik izni veya doğum izni gibi) yüzünden kullanılamayan günler sonraya kalır. Çalışanın çalışırken kullanmadığı günler bu kapsama girmez; ebeveyn izni (ouderschapsverlof) ve zaman kredisi (tijdskrediet) de girmez.
- Uzun süredir hasta olan bir beyaz yakalının 31 Aralık'taki tatil parasını unutmak.
Business Centrum sizin için ne yapar?
İzindeki hastalık günlerini yeniden kaydeder, garanti ücreti nüks kuralını hesaba katarak hesaplar ve her çalışanın izin bakiyesini tutarız. Aralık sonunda sonraya kalan günlerin tatil parasını hesaplar ve doğru kodları Acerta ile birlikte DmfA'ya gireriz. Her şeyi izin ve devamsızlık hizmetimiz üzerinden takip edersiniz.