Volgens cao 109 mag een ontslagen werknemer de concrete redenen van zijn ontslag aangetekend opvragen. U antwoordt aangetekend binnen 2 maanden na ontvangst. Antwoordt u niet of te vaag, dan betaalt u een boete van 2 weken loon. Oordeelt de rechter het ontslag kennelijk onredelijk, dan volgt een vergoeding van 3 tot 17 weken loon.
Wat regelt cao 109 over de ontslagmotivering?
Cao 109 is een nationale cao uit de Nationale Arbeidsraad. Ze geeft werknemers in de privésector twee rechten: het recht om de concrete redenen van hun ontslag te kennen, en bescherming tegen een kennelijk onredelijk ontslag.
De cao geldt voor werknemers met minstens 6 maanden anciënniteit. Opeenvolgende contracten van bepaalde duur tellen mee, net als uitzendwerk in dezelfde functie bij dezelfde werkgever. De cao geldt niet:
- voor uitzendkrachten en studenten;
- bij ontslag met het oog op werkloosheid met bedrijfstoeslag;
- bij ontslag vanaf de maand na de wettelijke pensioenleeftijd;
- bij definitieve stopzetting, sluiting, collectief of meervoudig ontslag;
- bij een bijzondere ontslagprocedure, zoals voor beschermde werknemers;
- voor het opvragen van de redenen bij een ontslag om dringende reden, omdat de feiten al in de ontslagbrief staan.
Welke termijnen gelden voor de ontslagmotivering? De tijdlijn in één oogopslag
De termijnen hangen af van de manier waarop u ontslaat.
| Stap | Ontslag met vergoeding (onmiddellijk) | Ontslag met opzeg |
|---|---|---|
| Werknemer vraagt de redenen | Binnen 2 maanden na het einde van het contract | Binnen 6 maanden na de betekening van de opzeg, maar niet later dan 2 maanden na het einde van het contract |
| Vorm van de vraag | Aangetekende brief | Aangetekende brief |
| U antwoordt | Binnen 2 maanden na ontvangst van de vraag | Binnen 2 maanden na ontvangst van de vraag |
| Vorm van het antwoord | Aangetekende brief | Aangetekende brief |
Voorbeeld met vergoeding. U verbreekt het contract op donderdag 8 oktober 2026 met een opzeggingsvergoeding. De werknemer kan zijn vraag stellen tot dinsdag 8 december 2026. Hij verstuurt zijn aangetekende vraag op dinsdag 17 november 2026. Volgens het commentaar bij cao 109 loopt uw termijn vanaf de 3e werkdag na die verzending, vrijdag 20 november. Post uw aangetekend antwoord uiterlijk dinsdag 19 januari 2027, dan bent u zeker op tijd.
Voorbeeld met opzeg. Een arbeider met drie jaar anciënniteit krijgt een opzeg van 13 weken, die start op maandag 12 oktober 2026 en, zonder schorsing, eindigt op zondag 10 januari 2027. Hij kan zijn vraag stellen tot uiterlijk woensdag 10 maart 2027. Die grens van 2 maanden na het einde valt hier vroeger dan de 6 maanden na de betekening.
Noteer bij elke aangetekende vraag de postdatum in het personeelsdossier. Uw termijn loopt vanaf de 3e werkdag na die datum, ook als de brief pas later op uw bureau belandt. Voor uw antwoord telt de postdatum van uw eigen aangetekende brief.
Ontslagmotivering in de eerste 6 maanden: geldt cao 109?
Nee. Wie minder dan 6 maanden anciënniteit heeft, kan geen motivering opvragen en geen vergoeding voor kennelijk onredelijk ontslag eisen. Voor contracten die starten vanaf 1 augustus 2026 is de opzegtermijn in die eerste maanden maar 1 week.
Toch is een ontslag in de eerste maanden niet zonder risico. De werknemer kan zich beroepen op rechtsmisbruik: dan moet hij zelf fout, schade en oorzakelijk verband bewijzen. Hij kan zich ook beroepen op de antidiscriminatiewetgeving als het ontslag samenhangt met bijvoorbeeld zwangerschap, gezondheid of afkomst. Daar volstaan feiten die discriminatie doen vermoeden, en moet u bewijzen dat er geen discriminatie was.
Een voorbeeldbrief voor de ontslagmotivering
Een antwoord moet de concrete redenen bevatten die tot het ontslag leidden. Feiten, data, cijfers. Geen samenvatting zoals "functioneren" of "herstructurering" zonder uitleg.
Aangetekend
[Naam werknemer], [adres]
[Plaats], [datum]
Betreft: uw vraag naar de redenen van uw ontslag
Geachte heer [naam],
Wij ontvingen op [datum] uw aangetekende brief waarin u de redenen van uw ontslag vraagt.
Wij hebben uw arbeidsovereenkomst beëindigd om de volgende redenen:
- [Reden 1, concreet. Bijvoorbeeld: sinds januari 2026 haalde u in zes van de negen maanden de afgesproken orderpicknorm niet. Dit werd met u besproken op 12 maart en 4 juni 2026, telkens met een schriftelijk verslag.]
- [Reden 2, concreet. Bijvoorbeeld: na het gesprek van 4 juni volgde u de bijkomende opleiding op 18 juni niet, zonder verwittiging.]
Deze redenen houden verband met uw geschiktheid voor de functie.
Met vriendelijke groeten,
[Naam, functie, handtekening]
Download dit model in Word en PDF.
Houd het antwoord in lijn met wat u eerder zei en schreef: in de ontslagbrief, op het C4-formulier, in evaluaties. Tegenstrijdige redenen zijn het eerste waar een advocaat naar kijkt. Hoe u de ontslagbrief zelf opstelt, staat in ontslagbrief werkgever voorbeeld.
Welke redenen houden stand bij de rechter?
Een ontslag is kennelijk onredelijk als het een werknemer met een contract van onbepaalde duur treft en steunt op redenen die geen verband houden met de geschiktheid of het gedrag van de werknemer of die niet berusten op de noodwendigheden van de werking van het bedrijf, en waartoe een normale en redelijke werkgever nooit zou hebben beslist. Wie met een contract van bepaalde duur werkt, kan de redenen dus wel opvragen, maar geen vergoeding voor kennelijk onredelijk ontslag eisen. De rechter toetst marginaal: hij kijkt of uw beslissing redelijk was, niet of hij zelf anders zou hebben gekozen.
| Reden | Houdt meestal stand als | Wordt kwetsbaar als |
|---|---|---|
| Geschiktheid (prestaties) | Er zijn evaluaties, gesprekken en kansen om te verbeteren | Er is nooit iets gezegd of opgeschreven |
| Gedrag | Feiten met data, eerdere verwittigingen | Alleen algemene termen zoals "attitude" |
| Werking van het bedrijf | U toont het omzetverlies, de reorganisatie of de afgeschafte functie | Kort daarna iemand anders voor dezelfde job wordt aangeworven |
| Vertrouwensbreuk | Concrete feiten die het vertrouwen schaadden | De term zonder feiten wordt gebruikt |
Die patronen komen in de rechtspraak geregeld terug. Wie redenen geeft die met stukken te staven zijn, staat sterk. Wie de redenen achteraf construeert, niet.
De bewijslast hangt af van wat u deed. Gaf u de redenen correct, dan moet de werknemer bewijzen dat het ontslag kennelijk onredelijk is. Antwoordde u niet of niet correct op een geldige vraag, dan moet u bewijzen dat het ontslag redelijk was. Vroeg de werknemer niets, dan draagt hij de bewijslast.
Wat kost een gemist antwoord? Een rekenvoorbeeld
Een magazijnmedewerker verdient € 3.200 bruto per maand. U antwoordt niet op zijn aangetekende vraag en de rechter oordeelt later dat het ontslag kennelijk onredelijk was.
| Post | Berekening | Bedrag |
|---|---|---|
| Weekloon | € 3.200 × 3 / 13 | € 738,46 |
| Boete voor geen antwoord | 2 weken x € 738,46 | € 1.476,92 |
| Kennelijk onredelijk ontslag, minimum | 3 weken x € 738,46 | € 2.215,38 |
| Kennelijk onredelijk ontslag, maximum | 17 weken x € 738,46 | € 12.553,82 |
| Totaal in het slechtste geval | Boete plus maximum | € 14.030,74 |
Dat komt bovenop de opzeggingsvergoeding of het loon tijdens de opzeg. Een correct antwoord kost u een uur schrijfwerk en een aangetekende zending.
Fouten die werkgevers maken bij de ontslagmotivering
- De aangetekende vraag laten liggen. De brief komt toe tijdens de vakantie, niemand opent hem. De termijn loopt toch.
- Antwoorden per e-mail. Snel, maar geen geldig antwoord.
- Een algemene reden geven. "Economische redenen" zonder cijfers of uitleg beschouwen rechtbanken meestal niet als een concrete reden.
- Andere redenen dan in de C4. De werknemer legt beide naast elkaar.
- De vervanger te snel aanwerven. Wie een functie schrapt om economische redenen en twee maanden later een nieuwe kracht voor dezelfde job aanneemt, verliest dat argument meestal voor de rechter.
Ontslagmotivering als werkgever: spontaan of op vraag?
U kiest. Spontaan motiveren in de ontslagbrief bespaart u een tweede brief en een termijn om te bewaken, maar vraagt een goed voorbereid dossier op het moment van ontslag. Op vraag motiveren geeft u tijd, maar de termijn is strikt. Voor beide geldt: schrijf feiten die u kan bewijzen. Hoe de opzegtermijn zelf berekend wordt, leest u in onze gids over de opzegtermijn voor de werkgever.
Wat Business Centrum hierin voor u doet
Wij volgen de termijnen in uw personeelsdossier op, zodat een aangetekende vraag niet onopgemerkt blijft. Wij lezen uw antwoord na op concrete redenen en op tegenstrijdigheden met de C4 en de ontslagbrief, en verwerken de eindafrekening en de sociale documenten samen met Acerta. Meer over onze ondersteuning bij arbeidsovereenkomsten en ontslag.