Het recht op deconnectie verplicht een werkgever met 20 of meer werknemers om vast te leggen hoe zijn werknemers buiten hun uurrooster niet bereikbaar hoeven te zijn en hoe het bedrijf het gebruik van digitale hulpmiddelen regelt. Dat gebeurt in een cao op ondernemingsvlak of, zonder zo'n cao, in het arbeidsreglement. De regel staat in de wet van 26 maart 2018 en kreeg zijn huidige vorm door de wet van 3 oktober 2022, de Arbeidsdeal. In de praktijk moest de regeling er zijn op 1 april 2023.
Recht op deconnectie: wat zegt de wet?
De verplichting geldt voor werkgevers en werknemers die onder de wet op de cao's en de paritaire comités vallen, dus de privésector, vanaf 20 werknemers. Ze loopt sinds 20 november 2022. De wet zelf legde de formaliteiten vast tegen 1 januari 2023. Omdat de regel pas laat in werking trad, paste de FOD WASO in overleg met de minister in de praktijk uitstel toe: de cao moest neergelegd of de kopie van het arbeidsreglement bezorgd zijn op 1 april 2023. Werkgevers die toen nog niets deden, zijn vandaag te laat.
Wat moet er in de regeling over het recht op deconnectie staan?
De wet noemt 3 onderdelen die minstens in de regeling staan:
- De praktische afspraken waarmee de werknemer zijn recht gebruikt om buiten zijn uurrooster niet bereikbaar te zijn.
- Richtlijnen voor digitale hulpmiddelen, zodat rusttijden, verlof, privéleven en gezinsleven gewaarborgd blijven.
- Vorming en sensibilisering voor werknemers en leidinggevenden over verstandig gebruik van digitale hulpmiddelen en de risico's van te veel connectie.
Telewerkt uw personeel, dan horen die afspraken naast uw telewerkregeling en de thuiswerkvergoeding. Over het nakijken van mailboxen van werknemers geldt een aparte regeling: zie mag een werkgever mails controleren.
Recht op deconnectie in een cao of het arbeidsreglement
Een cao op ondernemingsvlak krijgt de voorkeur van de wet. U sluit ze met de vakbonden en legt ze neer op de griffie van de Algemene Directie Collectieve Arbeidsbetrekkingen van de FOD WASO.
Zonder cao neemt u de regeling op in het arbeidsreglement, met de procedure van de artikelen 11 en 12 van de wet op de arbeidsreglementen. Heeft u een ondernemingsraad, dan bespreekt u het ontwerp daar. Zonder ondernemingsraad hangt u het ontwerp uit en kunnen de werknemers gedurende 15 dagen opmerkingen noteren in een register. Komt er geen akkoord, dan probeert de inspecteur te verzoenen; lukt dat, dan treedt de wijziging 8 dagen later in werking. Binnen 8 dagen na de inwerkingtreding bezorgt u een kopie aan de Arbeidsinspectie, ook online via arbeidsreglement.belgie.be. Elke stap staat in arbeidsreglement opstellen. Of u er al een moet hebben, leest u in is een arbeidsreglement verplicht.
Recht op deconnectie per sector: welke cao bestaat er?
Sluit uw paritair comité een algemeen verbindend verklaarde cao die alle 3 punten regelt, dan vervalt uw eigen verplichting. Volgens de FOD WASO hadden 43 paritaire comités en subcomités zo'n cao neergelegd voor de jaren 2023 en 2024. Ze dekten 754.410 werknemers, ongeveer een op vier.
Op 20 oktober 2026 zochten we in de cao-databank van de FOD WASO:
- Hotelbedrijf (PC 302): een cao van 21 april 2023, voor onbepaalde duur, voor ondernemingen met gemiddeld 20 of meer werknemers die zelf geen cao over deconnectie hebben.
- Wegvervoer en logistiek voor rekening van derden (PC 140.03), voor de arbeiders, en bedienden uit de internationale handel, het vervoer en de logistiek (PC 226) hebben ook een cao over deconnectie.
- Bedienden (PC 200) en bouw (PC 124): geen cao over deconnectie gevonden. Een werkgever met 20 of meer werknemers regelt het daar zelf.
Lees de cao van uw comité altijd na: sommige gelden voor alle werkgevers van de sector, andere alleen vanaf 20 werknemers of voor een deel van het personeel.
Wat met het comité voor preventie en bescherming?
De oorspronkelijke wet van 26 maart 2018 vroeg geen regeling, maar overleg: de werkgever organiseerde in het comité voor preventie en bescherming op het werk, op regelmatige tijdstippen en telkens de werknemersvertegenwoordigers erom vroegen, overleg over deconnectie en het gebruik van digitale communicatiemiddelen. Afspraken daaruit konden in het arbeidsreglement of een cao. Sinds 20 november 2022 is die tekst vervangen door de verplichting hierboven, en staat dat overleg in het comité niet meer in deze wet.
Minder dan 20 werknemers
Met minder dan 20 werknemers legt de wet u geen regeling op. Kijk wel naar uw sector: de FOD WASO wijst erop dat sommige sector-cao's voor alle werkgevers gelden, ook de kleine. Het aanvullend paritair comité voor de non-profitsector (PC 337) sloot zelfs een aparte cao voor ondernemingen onder 20 werknemers.
Voorbeeldtekst voor het arbeidsreglement
Dit is een voorbeeld om van te vertrekken. Het volgt de drie punten van de wet, maar u past het aan uw onderneming en uw sector-cao aan.
Voorbeeld. Artikel X. Recht op deconnectie.
- Buiten zijn uurrooster, tijdens zijn verlof en tijdens een schorsing van zijn contract hoeft de werknemer geen beroepsmails, berichten of oproepen te beantwoorden. Uitzonderingen: [wachtdienst, overmacht of een dringende veiligheidskwestie, zoals hier omschreven].
- Leidinggevenden versturen buiten de werkuren geen berichten die een antwoord vragen; ze plannen een bericht in voor de volgende werkdag. Bij verlof zet de werknemer een afwezigheidsbericht met de naam van een collega.
- Werknemers en leidinggevenden krijgen [frequentie] een sensibilisering over verstandig gebruik van mail, chat en telefoon en over de risico's van te veel connectie.
Stappen voor de werkgever
- Tel uw werknemers. Zit u op of boven 20, dan bent u gebonden.
- Kijk in de cao-databank of uw paritair comité een algemeen verbindend verklaarde cao heeft die alle punten regelt.
- Geen sector-cao? Kies een ondernemings-cao of een clausule in het arbeidsreglement.
- Schrijf de 3 onderdelen uit: praktische afspraken, richtlijnen voor digitale hulpmiddelen, vorming.
- Volg de procedure en bezorg de kopie binnen 8 dagen, of leg de cao neer.
- Breng het in praktijk: plan de sensibilisering en zeg het aan de leidinggevenden.
Wat Business Centrum hierin voor u doet
Wij kijken voor uw paritair comité na of er een sector-cao over deconnectie bestaat, zetten de tekst in uw arbeidsreglement klaar en volgen de procedure tot de kopie bij de inspectie is. In de personeelsadministratie houden we uw arbeidsreglement bij, samen met Acerta, met één vast aanspreekpunt. Vraag een terugbelafspraak als u wilt nagaan of uw regeling in orde is.