Een deeltijdse arbeidsovereenkomst staat per werknemer op papier, uiterlijk op de eerste werkdag, met de wekelijkse arbeidsduur en het uurrooster. Sinds 1 juni 2026 moet die arbeidsduur minstens 1/10 van een voltijdse week bedragen, in plaats van 1/3. Elke werkperiode duurt in principe minstens 3 uur.
Verplichte vermeldingen in een deeltijdse arbeidsovereenkomst
De wet vraagt weinig, maar wat ze vraagt, is streng. Het contract moet voor elke deeltijdse werknemer afzonderlijk schriftelijk vastgesteld zijn, ten laatste op het moment dat hij begint te werken. Een contract dat u een week later laat tekenen, komt te laat.
Er moeten twee dingen in staan:
- De arbeidsregeling. Dat is de wekelijkse arbeidsduur: vast (bijvoorbeeld 20 uur per week) of variabel (gemiddeld 20 uur per week over een referteperiode).
- Het werkrooster. Dat zijn de dagen en uren waarop de werknemer werkt. Bij een vast rooster staan ze in het contract zelf. Bij een variabel rooster vermeldt het contract dat het rooster wordt vastgesteld volgens de regels van het arbeidsreglement.
De gewone afspraken van elke arbeidsovereenkomst, zoals functie, loon en plaats van tewerkstelling, horen er ook in. Maar alleen bij een ontbrekende arbeidsregeling of een ontbrekend rooster krijgt de werknemer het keuzerecht hieronder.
Een kopie van het contract, of een uittreksel met het rooster, de identiteit van de werknemer en de handtekeningen van beide partijen, bewaart u op de plaats waar het arbeidsreglement ter inzage ligt. Dat mag op papier of digitaal, zolang een inspecteur het meteen kan inkijken.
Wat als het contract ontbreekt of onvolledig is?
Dan is de werknemer niet automatisch voltijds. De wet geeft hem een keuzerecht: hij mag de deeltijdse arbeidsregeling en het rooster kiezen die voor hem het gunstigst zijn, uit de deeltijdse regelingen die in uw onderneming worden toegepast. Werkt een collega deeltijds 30 uur per week, dan kan hij dus die 30 uur kiezen, met het loon dat erbij hoort. Een voltijds loon riskeert u vooral via het vermoeden van voltijds werk, als ook de bekendmaking van het rooster of de registratie van afwijkingen ontbreekt (zie verder).
Hoeveel uren per week moet een deeltijds contract sinds juni 2026 minimaal tellen?
De wet van 18 mei 2026 verlaagde de minimale wekelijkse arbeidsduur van een deeltijdse werknemer. Tot 31 mei 2026 gold 1/3 van de voltijdse arbeidsduur. Sinds 1 juni 2026 is dat 1/10. U rekent met de voltijdse week van werknemers in dezelfde categorie in uw onderneming. Heeft u geen voltijdsen in die categorie, dan neemt u de arbeidsduur van uw sector.
| Voltijdse week | Minimum tot 31 mei 2026 | Minimum sinds 1 juni 2026 |
|---|---|---|
| 38 uur | 12 uur 40 minuten | 3 uur 48 minuten |
Rekening: 38 gedeeld door 10 is 3,8 uur, of 3 uur en 48 minuten. Vroeger was het 38 gedeeld door 3, of 12 uur en 40 minuten.
Twee grenzen blijven gelden:
- Minstens 3 uur per werkperiode. Een shift van twee uur kan in principe niet. Een koninklijk besluit of een cao kan afwijken.
- Uw sector kan afwijken. De wet laat afwijkingen van die minimumduur toe via koninklijk besluit, sectorale cao of een ondernemings-cao die het paritair comité goedkeurt. Kijk dus altijd naar de cao's van uw paritair comité voor u een klein contract aanbiedt.
Zet u in het contract toch minder uren dan toegelaten, dan blijft het contract bestaan, maar betaalt u loon op basis van het minimum.
Vast of variabel: welk deeltijds rooster kiest u?
| Vast rooster | Variabel rooster | |
|---|---|---|
| Wat staat in het contract | De uren per week en de precieze dagen en uren | De uren per week (vast of gemiddeld) en de verwijzing naar het arbeidsreglement |
| Arbeidsreglement | Alleen als het rooster buiten de voltijdse roosters of het kader van de gewone arbeidstijd valt | Altijd een apart kader voor variabele deeltijdse roosters |
| Bekendmaking | Kopie van het contract bij het arbeidsreglement | Kopie van het contract en een gedateerd bericht per rooster |
| Krediet zonder overloon | 12 uur per kalendermaand | 12 uur per maand bij vaste uren, anders 3 uur 14 minuten per week |
Een vast rooster mag ook een cyclus van meer dan een week volgen, zoals 15 uur in week 1 en 20 uur in week 2. Dan moet op elk moment vast te stellen zijn wanneer de cyclus begint. Kan dat niet, dan gelden de regels voor variabele roosters.
Bij een variabele arbeidsregeling moet de werknemer gemiddeld de afgesproken uren halen over een referteperiode van hoogstens 3 maanden. Een cao of, bij gebrek daaraan, het arbeidsreglement kan die periode verlengen tot 1 jaar.
Deeltijdse arbeid met variabel uurrooster: zo maakt u het bekend
Een variabel rooster is handig in horeca, handel en logistiek, maar de bekendmaking is waar de inspectie het eerst naar kijkt. Doorloop deze stappen:
- Leg een kader vast in uw arbeidsreglement. Daarin staan het dagelijkse tijdvak waarbinnen gewerkt kan worden, de dagen van de week, de minimale en maximale dagelijkse arbeidsduur (en de wekelijkse, als de arbeidsregeling variabel is), en hoe en wanneer u de roosters meedeelt. Meer daarover in arbeidsreglement opstellen.
- Vermeld het variabel rooster in het contract. Het contract noemt de wekelijkse of gemiddelde arbeidsduur en de referteperiode, en zegt dat het rooster volgens het arbeidsreglement wordt vastgesteld.
- Deel elk rooster schriftelijk en gedateerd mee. Per werknemer, op een betrouwbare en toegankelijke manier, zoals een planningsapp of een bericht aan het prikbord. De termijn is minstens 7 werkdagen vooraf. Een algemeen verbindend verklaarde sectorale cao kan dat inkorten, maar niet onder 3 werkdagen.
- Hang het bericht bij het arbeidsreglement. Zolang het rooster loopt, ligt het bericht of een kopie op de plaats waar het arbeidsreglement te raadplegen is. Daarna bewaart u het nog 1 jaar.
- Registreer elke afwijking. Werkt de deeltijdse buiten het meegedeelde rooster, dan legt u dat vast (zie verder).
Twee rechten van de werknemer kosten geld als u ze vergeet. Een prestatie die niet in een tijdig meegedeeld rooster staat of buiten het tijdvak van het reglement valt, mag hij weigeren zonder dat dat hem schaadt. Annuleert u een geplande shift te laat, dan betaalt u die alsof hij gewerkt werd.
Bijkomende uren en overloon voor deeltijdsen
Werkt een deeltijdse meer dan zijn rooster, maar minder dan de voltijdse grens, dan spreekt men van bijkomende uren. Zonder sectorale cao gelden deze regels:
- Bijkomende uren op vraag van de werkgever kunnen alleen met akkoord van de werknemer.
- Overschrijdt u het rooster een kwartaal lang met gemiddeld minstens een uur per week, dan kan de werknemer vragen om zijn contract aan te passen.
- Bijkomende uren krijgen het gewone loon. Boven het krediet komt er een toeslag van 50%, of 100% op een zon- of feestdag.
Het krediet hangt af van de arbeidsregeling. Bij vaste uren zijn de eerste 12 bijkomende uren per kalendermaand vrij van toeslag. Bij een variabele arbeidsregeling is het krediet 3 uur en 14 minuten maal het aantal weken van de referteperiode, met een maximum van 168 uur.
Rekenvoorbeeld. Een verkoopster werkt 20 uur per week met een vast rooster, aan € 16 per uur. In oktober werkt ze 18 uur buiten haar rooster, waarvan 2 uur op een zondag.
- Krediet: 12 uur zonder toeslag. Er blijven 6 uur over met toeslag. De zondaguren blijven daarbij, zoals in het voorbeeld van de FOD.
- Gewoon loon voor de 18 uur: 18 x € 16 = € 288.
- Toeslag: 4 uur x € 16 x 50% = € 32, plus 2 uur x € 16 x 100% = € 32.
- Totaal voor de bijkomende uren: € 352.
Komt de werknemer boven de voltijdse grens van de onderneming, dan zijn het echte overuren met overloon en inhaalrust. Voor vrijwillige overuren gelden voor deeltijdsen extra voorwaarden sinds 1 april 2026: een tijdelijke vermeerdering van werk en minstens 3 jaar deeltijds werk zonder voltijdse onderbreking. Meer in overuren uitbetalen en vrijwillige overuren in 2026.
Afwijkingen van het rooster registreren
Elke prestatie buiten het bekendgemaakte rooster moet u vastleggen. Dat kan op twee manieren:
- Een betrouwbaar systeem van tijdsopvolging. Het registreert per dag het begin en einde van het werk en van de pauzes, op het moment zelf. Een klassieke prikklok mag, een app ook. De gegevens bewaart u 5 jaar.
- Een afwijkingsdocument. Alleen als u geen systeem heeft. U noteert de afwijking bij het begin en het einde van de prestatie, volgens het model van het koninklijk besluit van 8 maart 1990. Ook dat document bewaart u 5 jaar.
Achteraf invullen telt niet. Wie op vrijdag de uren van de hele week noteert, heeft geen geldige registratie.
Wat als het uurrooster niet op papier staat?
Hier zit het grootste risico van een deeltijdse arbeidsovereenkomst. Ontbreekt de bekendmaking van het rooster, of staan afwijkingen niet geregistreerd, dan worden uw deeltijdse werknemers vermoed voltijds te werken. Dat vermoeden geldt ook voor de RSZ. U kunt het tegendeel bewijzen, maar de bewijslast ligt bij u.
Daar komen de boetes van het Sociaal Strafwetboek bij:
| Inbreuk | Niveau | Administratieve boete per werknemer |
|---|---|---|
| Variabel rooster niet of niet tijdig meegedeeld | 3 | € 1.000 tot € 10.000 |
| Werk buiten het rooster zonder registratie | 3 | € 1.000 tot € 10.000 |
| Geen kopie van het contract bij het arbeidsreglement | 2 | € 250 tot € 2.500 |
Rekenvoorbeeld. Een winkel heeft drie bedienden op 19 uur per week, met een variabel rooster, aan € 1.400 per maand. De voltijdse collega's verdienen € 2.800. Een jaar lang hing er geen enkel gedateerd rooster. De inspectie stelt het vermoeden van voltijds werk vast en de winkel kan het tegendeel niet bewijzen.
- Verschil met voltijds: € 1.400 x 12 maanden x 3 werknemers = € 50.400.
- Werkgeversbijdrage 25%: € 12.600.
- Werknemersbijdrage 13,07%, niet te verhalen: € 6.587,28.
- Bijdrageopslag 10%: € 1.918,73.
- Boete niveau 3 aan het minimum, drie werknemers: 3 x € 1.000 = € 3.000.
- Samen € 24.106,01, nog zonder de verwijlintrest van 7% per jaar.
Een rooster dat elke week netjes in de app en aan het prikbord hangt, kost een kwartier.
Modelclausule: deeltijdse arbeidsovereenkomst met vast uurrooster
Gebruik dit als vertrekpunt en laat het toetsen aan uw paritair comité.
Artikel 3. Arbeidsregeling en werkrooster
De werknemer wordt tewerkgesteld in een deeltijdse arbeidsregeling van 20 uur per week, volgens dit vaste werkrooster:
Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag Zaterdag Zondag 9u00 tot 14u00 9u00 tot 14u00 9u00 tot 14u00 9u00 tot 14u00 Een kopie van deze overeenkomst wordt bewaard bij het arbeidsreglement. Bijkomende prestaties gebeuren alleen met akkoord van de werknemer en worden geregistreerd in het tijdsregistratiesysteem van de onderneming.
Modelclausule: deeltijdse arbeidsovereenkomst met variabel uurrooster
Artikel 3. Arbeidsregeling en werkrooster
De werknemer wordt tewerkgesteld in een deeltijdse arbeidsregeling van gemiddeld 20 uur per week, te respecteren over een referteperiode van drie maanden. Het werkrooster is variabel en wordt vastgesteld volgens artikel 5 van het arbeidsreglement. De werknemer krijgt zijn individuele rooster via een schriftelijk en gedateerd bericht, binnen de termijn die het arbeidsreglement bepaalt.
Download beide modelclausules in Word en PDF.
Laat de werknemer elk contract tekenen voor de eerste shift, niet tijdens.
Horeca en handel: wat is anders?
Horeca (PC 302). Voor het paritair comité voor het hotelbedrijf legt de wet zelf een kortere termijn op om variabele roosters mee te delen: 3 werkdagen vooraf. Het paritair comité kan via een algemeen verbindend verklaarde cao een langere termijn opleggen. Door de nieuwe 1/10-regel kunt u kleinere contracten aanbieden dan vroeger, maar elke shift blijft in principe 3 uur. Voor korte piekmomenten is een flexi-job vaak eenvoudiger dan een klein deeltijds contract; zie flexijobbers in dienst nemen en onze pagina over personeel in de horeca.
Handel (PC 201 en 202). Veel winkels werken met variabele deeltijdse roosters en zaterdagwerk. Breidt u in PC 201 de uren van een deeltijdse bediende uit met een nieuw contract van onbepaalde duur, dan betaalt het Sociaal Fonds 201 een premie van € 75 per extra uur, voor hoogstens 15 uur. Van 20 naar 30 uur per week levert dus € 750 op.
Fouten die werkgevers maken met deeltijdse contracten
- Het contract pas na de eerste werkdag laten tekenen. Dan heeft de werknemer zijn keuzerecht al.
- Een variabel rooster zonder kader in het arbeidsreglement. Dan is er geen geldige basis om roosters mee te delen.
- Roosters mondeling of via een groepschat zonder datum doorgeven. Een bericht moet schriftelijk, gedateerd en individueel zijn.
- Extra uren niet registreren. Dat opent het vermoeden van voltijds werk, ook als de werknemer echt maar 19 uur werkte.
- Het krediet verkeerd toepassen. De eerste 12 uur per maand zijn vrij van toeslag, niet per week.
- De sector-cao vergeten. Een sectorale minimumduur of eigen regels voor bijkomende uren gaan voor op de algemene regel.
Business Centrum stelt uw deeltijdse contracten op met het juiste rooster, past het kader voor variabele roosters in uw arbeidsreglement aan en verwerkt bijkomende uren correct in de loonadministratie, samen met Acerta. Via onze dienst arbeidsovereenkomsten kijken we ook bestaande contracten na voor een inspectie dat doet.