Medische overmacht beëindigt het contract van een werknemer die definitief niet meer kan doen waarvoor hij is aangeworven, zonder opzeg en zonder opzegvergoeding. De procedure kan starten na 6 maanden ononderbroken ziekte, vroeger 9. De arbeidsarts beslist binnen 3 maanden. Als werkgever betaalt u € 1.800 aan het Terug Naar Werk-fonds.
Medische overmacht: wat is het en wanneer kan het?
Medische overmacht is geen ontslag. Het contract eindigt omdat de werknemer het overeengekomen werk definitief niet meer kan uitvoeren. Dat stelt alleen de arbeidsarts vast, via een vaste procedure uit artikel 34 van de Arbeidsovereenkomstenwet en de codex over het welzijn op het werk. Een attest van de huisarts of een specialist volstaat niet.
De procedure kan pas starten als twee voorwaarden vervuld zijn:
- de werknemer is minstens 6 maanden ononderbroken arbeidsongeschikt;
- er loopt op dat moment geen re-integratietraject bij de arbeidsarts.
Een werkhervatting onderbreekt die periode, tenzij de werknemer binnen 14 dagen opnieuw ziek wordt. Een poging om halftijds te hervatten die na een week mislukt, telt dus niet. Een hervatting van een maand zet de teller wel terug op nul.
De termijn van 6 maanden geldt sinds 1 januari 2026. Tot eind 2025 moest u 9 maanden wachten. Veel werkgevers en zelfs sommige adviespagina's rekenen nog met de oude termijn en verliezen zo drie maanden. Wat er nog veranderde voor zieke werknemers, leest u in ons nieuwsbericht over de re-integratieregels van 2026.
De procedure voor medische overmacht: de tijdlijn in dagen
Een voorbeeld. Een bediende wordt ziek op maandag 5 januari 2026 en hervat niet meer. De werkgever start de procedure zelf. Alle data hieronder volgen uit de wettelijke termijnen.
| Moment | Datum in het voorbeeld | Wat gebeurt er |
|---|---|---|
| Dag 1 | ma 5 januari 2026 | Ziekmelding, attest, start gewaarborgd loon |
| Na 4 weken | 2 februari 2026 | U meldt de ziekte aan de arbeidsarts |
| Na 30 dagen | 4 februari 2026 | Het ziekenfonds neemt de uitkering over |
| Na 8 weken | 2 maart 2026 | U kunt een inschatting van het arbeidspotentieel vragen |
| Na 6 maanden | ma 6 juli 2026 | U verstuurt de aangetekende kennisgeving |
| 3de werkdag na verzending | do 9 juli 2026 | De kennisgeving geldt als ontvangen |
| 10 kalenderdagen later | vanaf 19 juli 2026 | Vroegste onderzoek door de arbeidsarts |
| Uiterlijk 3 maanden na ontvangst | uiterlijk 9 oktober 2026 | De arbeidsarts stuurt zijn vaststelling aangetekend |
| In het voorbeeld | ontvangen do 13 augustus 2026 | Vaststelling: definitief ongeschikt |
| 7 kalenderdagen | tot 20 augustus 2026 | De werknemer kan nog aangepast werk vragen |
| 21 kalenderdagen | tot 3 september 2026 | De werknemer kan in beroep gaan |
| Geen vraag, geen beroep | vr 4 september 2026 | U beëindigt het contract wegens medische overmacht |
| Laatste dag | vr 4 september 2026 | C4 aan de werknemer |
| 45 kalenderdagen na het einde | uiterlijk 19 oktober 2026 | Melding en betaling van € 1.800 aan het Terug Naar Werk-fonds |
Zonder vraag naar aangepast werk en zonder beroep duurt het in dit voorbeeld dus een kleine acht maanden van de eerste ziektedag tot het einde van het contract. Vraagt de werknemer aangepast werk, dan komt daar tot 6 maanden bij. Gaat hij in beroep, dan schuift alles op tot de beslissing in beroep er is.
Telt uw onderneming 20 werknemers of meer en stelde de arbeidsarts arbeidspotentieel vast, dan moest u binnen 6 maanden een re-integratietraject starten. Zolang dat traject loopt, kan de procedure medische overmacht niet beginnen.
Zo doorloopt u als werkgever de procedure voor medische overmacht, stap voor stap
- Controleer de voorwaarden. Tel de ziekteperiode na op de attesten. Zijn er hervattingen geweest, kijk dan of ze korter waren dan 14 dagen. Vraag uw preventiedienst of er een re-integratietraject loopt.
- Stuur de kennisgeving aangetekend. Een exemplaar naar de werknemer, een naar de arbeidsarts van uw externe dienst voor preventie. Een gewone mail of een gesprek volstaat niet.
- Vermeld de twee rechten van de werknemer. De brief moet zeggen dat hij de arbeidsarts kan vragen aangepast of ander werk te onderzoeken, en dat hij zich mag laten bijstaan door de vakbondsafvaardiging. Ontbreekt dat, dan staat de procedure op losse schroeven.
- Laat de arbeidsarts zijn werk doen. Hij nodigt de werknemer minstens 3 keer uit, met telkens 14 kalenderdagen ertussen. Komt de werknemer niet opdagen, dan eindigt de procedure zonder resultaat.
- Wacht de vaststelling af. De arbeidsarts stuurt ze aangetekend aan u en de werknemer, uiterlijk 3 maanden na de kennisgeving.
- Wacht de termijnen van de werknemer af. Hij heeft 7 kalenderdagen om alsnog aangepast werk te vragen en 21 kalenderdagen om in beroep te gaan.
- Beëindig het contract schriftelijk. Verwijs naar de vaststelling van de arbeidsarts en de datum. Lever de C4 af en meld het einde in Dimona.
- Betaal het Terug Naar Werk-fonds. Binnen 45 kalenderdagen meldt u het einde aan het fonds en betaalt u € 1.800.
Modelbrief: start van de procedure
Stuur deze brief aangetekend aan de werknemer en een kopie aangetekend aan de arbeidsarts.
Betreft: kennisgeving start bijzondere procedure medische overmacht (artikel 34 Arbeidsovereenkomstenwet)
Geachte heer, mevrouw,
U bent sinds [datum eerste ziektedag] ononderbroken arbeidsongeschikt. Met deze brief brengen wij u op de hoogte van onze intentie om na te gaan of het voor u definitief onmogelijk is om het overeengekomen werk als [functie] te verrichten, volgens de bijzondere procedure in boek I, titel 4, van de codex over het welzijn op het werk. Een kopie van deze brief gaat naar dr. [naam], preventieadviseur-arbeidsarts bij [externe dienst].
U hebt het recht om de preventieadviseur-arbeidsarts te vragen dat de mogelijkheden voor aangepast of ander werk onderzocht worden, als hij vaststelt dat u het overeengekomen werk niet meer kunt verrichten.
U hebt het recht om u tijdens deze procedure te laten bijstaan door de vakbondsafvaardiging van de onderneming.
De arbeidsarts nodigt u uit voor een onderzoek. Voor vragen kunt u terecht bij [naam contactpersoon, telefoon].
Met vriendelijke groet, [naam, functie, handtekening]
Modelbrief: einde van het contract
Betreft: einde van de arbeidsovereenkomst wegens medische overmacht
Geachte heer, mevrouw,
Uit de vaststelling van de preventieadviseur-arbeidsarts van [datum], die u op [datum] ontving, blijkt dat het voor u definitief onmogelijk is om het overeengekomen werk te verrichten. [U hebt niet gevraagd om aangepast of ander werk te onderzoeken. / Wij hebben u en de arbeidsarts op [datum] een gemotiveerd verslag bezorgd waarom aangepast werk niet mogelijk is. / U hebt het re-integratieplan van [datum] geweigerd.] Tegen de vaststelling is geen beroep meer mogelijk.
Wij stellen daarom vast dat uw arbeidsovereenkomst op [datum] eindigt wegens medische overmacht. U ontvangt uw eindafrekening, uw C4 en uw andere sociale documenten.
Met vriendelijke groet, [naam, functie, handtekening]
Download beide modelbrieven in Word en PDF.
Wat als de arbeidsarts aangepast werk voorstelt?
Vraagt de werknemer om aangepast of ander werk te onderzoeken, tijdens het onderzoek of binnen 7 kalenderdagen na de vaststelling, dan noteert de arbeidsarts de voorwaarden op het formulier. Dat doet hij uiterlijk 30 kalenderdagen na de vraag. Bijvoorbeeld: geen tillen boven tien kilo, geen nachtwerk, zittend werk met pauzes.
Dan is het uw beurt. U moet ernstig onderzoeken of zulk werk in uw onderneming bestaat, en dat binnen 6 maanden na de vaststelling. Twee uitkomsten zijn mogelijk:
- Er is aangepast werk. U maakt een re-integratieplan in overleg met de werknemer en de arbeidsarts. Een chauffeur die niet meer mag rijden, kan bijvoorbeeld planning of magazijnadministratie doen. Aanvaardt de werknemer het plan, dan loopt het contract door met het nieuwe werk. Weigert hij, dan bezorgt u het geweigerde plan aan hem en aan de arbeidsarts. Pas daarna kunt u medische overmacht inroepen.
- Er is geen aangepast werk. U schrijft een gemotiveerd verslag waarom een plan technisch of objectief onmogelijk is, of om gegronde redenen niet kan worden geëist. U bezorgt het aan de werknemer en de arbeidsarts. Daarna kunt u medische overmacht inroepen.
Een verslag van twee zinnen houdt geen stand. Beschrijf welke functies u bekeek, waarom ze niet passen bij de beperkingen van de arbeidsarts en welke aanpassingen u overwoog. Houdt de werknemer een handicap over, dan moet u ook redelijke aanpassingen onderzoeken.
Beroep van de werknemer
Is de werknemer het niet eens met de vaststelling, dan stuurt hij binnen 21 kalenderdagen een aangetekend beroep naar de arts-sociaal inspecteur van de FOD Werkgelegenheid. Hij moet u ook verwittigen. Tijdens het beroep ligt de procedure stil.
De arts-sociaal inspecteur overlegt met de arbeidsarts en de behandelende arts. Zij beslissen bij meerderheid; zonder akkoord beslist de arts-sociaal inspecteur. Hij stuurt de beslissing aangetekend, uiterlijk 42 kalenderdagen na de dag waarop hij het beroep ontving. Wordt de definitieve ongeschiktheid bevestigd, dan loopt de procedure verder. Zo niet, dan eindigt ze zonder gevolg. Een nieuwe procedure kan pas na opnieuw 6 maanden ononderbroken ziekte, te rekenen vanaf de dag na de ontvangst van de beslissing.
Medische overmacht: outplacement, eindejaarspremie en andere kosten
Geen opzeg, geen opzegvergoeding. Dat is het grote verschil met een ontslag tijdens ziekte. Bij een bediende met tien jaar anciënniteit scheelt dat al snel tienduizenden euro.
Terug Naar Werk-fonds in plaats van outplacement. Tot 1 april 2024 moest u bij medische overmacht outplacement aanbieden. Die regel is afgeschaft. Nu betaalt u € 1.800 aan het Terug Naar Werk-fonds van het RIZIV, binnen 45 kalenderdagen na het einde. De werknemer kan als erkend arbeidsongeschikte bij het fonds een tussenkomst vragen om begeleiding op maat in te kopen bij een erkende dienstverlener. Betaalt of meldt u niet, dan riskeert u een sanctie van niveau 2. Als administratieve geldboete is dat € 250 tot € 2.500. Roept de werknemer zelf de medische overmacht in, of stelt u het einde samen vast, dan betaalt u niets aan het fonds. Wanneer outplacement bij een gewoon ontslag wel verplicht is, staat in onze blog over outplacement.
Vakantiegeld. Een bediende krijgt vertrekvakantiegeld: 15,34% van het brutoloon van het lopende jaar, verhoogd met een fictief loon voor gelijkgestelde dagen zoals ziekte. Nam hij zijn vakantie van dit jaar nog niet op, dan komt daar het vertrekvakantiegeld op de lonen van vorig jaar bij, min wat u daarvan al betaalde. Een arbeider krijgt zijn vakantiegeld van de vakantiekas.
Eindejaarspremie. Er is geen algemene wettelijke regel. Uw sectorcao bepaalt of een werknemer bij een einde wegens medische overmacht een premie pro rata krijgt, en hoe lang ziekte meetelt. Lees de cao van uw paritair comité na voor u de eindafrekening maakt. Een premie die de cao toekent en die u vergeet, kan de werknemer nog terugvorderen.
Gewaarborgd loon. Na 6 maanden ziekte betaalt u geen loon meer. Het gewaarborgd loon liep alleen de eerste 30 dagen, zie onze gids over het gewaarborgd loon.
Fouten die werkgevers maken
- Te vroeg starten. Wie na vier of vijf maanden de kennisgeving stuurt, start een ongeldige procedure. Tel de maanden op de attesten na.
- Starten tijdens een re-integratietraject. Vraag eerst bij uw preventiedienst na of er een traject loopt.
- De twee rechten vergeten. De kennisgeving van de werkgever moet het recht op aangepast werk en het recht op bijstand van de vakbond vermelden.
- Te snel beëindigen. Wacht de termijnen voor aangepast werk en beroep af. Een einde op de dag dat de vaststelling binnenkomt, is te vroeg.
- Een leeg verslag over aangepast werk. Motiveer per functie waarom het niet gaat.
- Het Terug Naar Werk-fonds vergeten. De termijn van 45 dagen loopt vanaf het einde van het contract, ook als de werknemer zelf niets vraagt.
Twijfelt u of ontslag met opzeg of een akkoord sneller of goedkoper is, lees dan onze blog over een werknemer ontslaan tijdens ziekte. Welke papieren u bij het einde afgeeft, staat in sociale documenten bij ontslag.
Wat Business Centrum hierin voor u doet
Business Centrum volgt de ziekteperiodes in uw loonadministratie op, samen met Acerta. We signaleren wanneer de termijn van 6 maanden bereikt is, bereiden de kennisgeving en de eindbrief voor en maken de eindafrekening, de C4 en de Dimona-uitdiensttreding. De melding aan het Terug Naar Werk-fonds plannen we mee in. Afwezigheden opvolgen doen we via onze dienst verlof en afwezigheden.