Zondagwerk is in België in principe verboden: artikel 11 van de arbeidswet laat geen afwijking toe, zelfs niet met een afspraak. Toch werken heel wat werknemers op zondag, omdat de wet en koninklijke besluiten uitzonderingen maken voor horeca, zorg, vervoer, bewaking, onderhoud en voor winkels. Wie op zondag werkt, krijgt binnen 6 dagen inhaalrust: een volle dag bij meer dan 4 uur werk. Een zondagtoeslag legt de wet niet algemeen op: die komt uit de cao van uw comité, behalve voor overuren op zondag, met 100% overloon. Hieronder staan de uitzonderingen, de inhaalrust, wat u betaalt en wat u in het reglement zet.
Zondagwerk: het principe en de uitzonderingen
Het is verboden werknemers op zondag te laten werken, van 0 tot 24 uur. Die regel is van openbare orde: werkgever en werknemer kunnen er niet van afwijken bij overeenkomst (artikel 11 van de arbeidswet). De uitzonderingen staan in de wet zelf of in een koninklijk besluit, volledig of gedeeltelijk.
| Uitzondering | Grond | Wat mag |
|---|---|---|
| Bewaking, onderhoud, herstellingen, dringend werk, voorkomen van schade aan grondstoffen | Artikel 12 | Hele zondag, als het niet op een andere dag kan |
| Sectoren met een koninklijk besluit | Artikel 13 | Volgens het besluit, soms een deel van de dag of een aantal zondagen |
| Horeca, ontspanning, zorg, vervoer, energie, apotheken, beurzen en markten, voedingsbedrijven voor direct verbruik en andere | Artikel 66, zolang er geen besluit is | Hele zondag |
| Kleinhandel in het algemeen | Artikel 14 | Van 8 tot 12 uur |
| Bakkers, slagers, voedingswinkels met minder dan 5 werknemers per winkel, dagbladen, tabak, bloemen | KB van 3 december 1987 | Hele zondag, het hele jaar |
| Andere winkels | KB van 3 december 1987 | 3 vrij te kiezen zondagen, plus 3 bijkomende onder voorwaarden |
| Winkels in badplaatsen en toeristische centra | Artikel 14, paragraaf 2 | Tot 39 zondagen per werknemer per jaar |
| Ploegenarbeid | Artikel 17 | Mits een wekelijkse onderbreking van 24 uur, waarvan 18 op zondag |
Ook via de procedure voor nieuwe arbeidsregelingen kan een onderneming afwijken van de zondagsrust. Twijfelt u of uw activiteit onder een uitzondering valt, kijk dan naar het besluit voor uw sector of laat het nakijken.
Werken op zondag in een winkel
Voor winkels gelden eigen regels. Elke winkel mag personeel inzetten op zondag van 8 tot 12 uur. Bakkerijen, beenhouwerijen, voedingswinkels met minder dan 5 werknemers per winkel, dagbladhandels, tabakszaken, bloemenwinkels, tankstations en winkels van medische toestellen mogen de hele zondag.
Andere winkels mogen hun personeel de hele dag laten werken op 3 zondagen per jaar naar keuze, bijvoorbeeld tijdens de solden. Daarbovenop kunnen nog 3 zondagen, als een sectorale cao het loon voor die zondagen regelt. In het paritair comité 201 voor de zelfstandige kleinhandel is dat een toeslag van 50%. Zonder sectorale cao kan het via een ondernemings-cao, en anders alleen met een individuele afspraak met minstens 100% toeslag, en dan enkel in een onderneming met een ondernemingsraad of vakbondsafvaardiging. De details voor uw sector staan in paritair comité 201 en paritair comité 202.
Een winkel die langer of op zondag open mag, mag zijn personeel daarom nog niet langer laten werken. Wat er veranderde aan de openingsuren, staat in winkels open tot 21 uur.
Zondagwerk en inhaalrust
Een werknemer die op zondag werkt, heeft recht op inhaalrust in de 6 dagen na die zondag (artikel 16):
- een volle dag als hij langer dan 4 uur werkte;
- minstens een halve dag als hij 4 uur of minder werkte. Die halve dag valt voor of na 13 uur, en die dag werkt hij hoogstens 5 uur.
De inhaalrust is onbetaald, net zoals de gewone rustdag. Ze mag samenvallen met een dag waarop in uw onderneming gewoonlijk niet gewerkt wordt, vaak de zaterdag, maar niet met een vervangende feestdag, een vakantiedag of een dag klein verlet. Voor werknemers in ploegen geldt de wekelijkse onderbreking van 24 uur in plaats van deze inhaalrust. Hoe een feestdag op zondag vervangen wordt, staat in vervangende feestdag.
Zondagwerk vergoeding: wat betaalt u?
| Situatie | Wat u betaalt | Grond |
|---|---|---|
| Gewone uren op zondag binnen het uurrooster | Gewoon loon, tenzij de cao van uw comité een toeslag voorziet | Geen algemene wettelijke toeslag |
| Overuren op zondag | Overloon van 100% | Arbeidswet, artikel 29 |
| Bijkomende koopzondagen in de kleinhandel, PC 201 | Toeslag van 50% | Sectorale cao PC 201 |
| Bijkomende koopzondagen zonder cao, met individuele afspraak | Minstens 100% toeslag | Regeling uit het KB van 3 december 1987 |
| Inhaalrust | Onbetaald | Artikel 16 |
Rekenvoorbeeld. Een verkoopster in een kledingwinkel in PC 201 verdient 16 euro bruto per uur. Ze werkt op een bijkomende koopzondag 6 uur.
| Post | Berekening | Bedrag |
|---|---|---|
| Gewoon loon | 6 x 16 euro | 96 euro |
| Toeslag volgens de cao | 96 euro x 50% | 48 euro |
| Totaal voor die zondag | 144 euro | |
| Inhaalrust | Langer dan 4 uur gewerkt | Een volle dag, onbetaald, binnen 6 dagen |
Kijk in de cao van uw comité of er voor uw sector een zondagtoeslag bestaat, ook als het geen overuren zijn. Uw barema en cao's vindt u via paritair comité opzoeken. Hoe overloon werkt bij overuren, staat in overuren uitbetalen.
Beslishulp: mag mijn werknemer op zondag werken?
- Valt uw activiteit onder artikel 12? Bewaking, onderhoud, herstellingen of dringend werk dat niet op een andere dag kan: ja, de hele dag.
- Is er een koninklijk besluit voor uw sector, of staat uw activiteit in artikel 66? Horeca, zorg, vervoer, ontspanning en meer: ja, binnen de voorwaarden van dat besluit. Voor de horeca zie sociaal secretariaat horeca en paritair comité 302.
- Bent u een winkel? Altijd van 8 tot 12 uur. De hele dag als u een bakker, slager, kleine voedingswinkel of een andere vrijgestelde zaak bent, of op 3 plus 3 zondagen per jaar.
- Werkt u in ploegen? Ja, met een wekelijkse onderbreking van 24 uur, waarvan 18 op zondag.
- Geen van deze? Dan mag het niet, ook niet als de werknemer het zelf vraagt.
Valt u onder een uitzondering, controleer dan nog twee dingen: staat het zondagsrooster in het arbeidsreglement, en is de inhaalrust gepland?
Zondagwerk in het arbeidsreglement
Een werknemer mag alleen werken binnen de uurroosters of het kader van de arbeidstijd uit het arbeidsreglement. Wilt u op zondag werken, dan moet dat rooster in het reglement staan voor u het gebruikt. Werk buiten die arbeidstijd is volgens het Sociaal Strafwetboek een inbreuk van niveau 2: een administratieve boete van € 250 tot € 2.500, vermenigvuldigd met het aantal betrokken werknemers. Hoe u roosters toevoegt, staat in arbeidsreglement opstellen. Wilt u het rooster van een werknemer wijzigen, lees dan eerst mag een werkgever het uurrooster wijzigen.
Zondagwerk, feestdagen en registratie
Valt een feestdag op een zondag, dan geldt de regeling van de vervangingsdag, niet die van de inhaalrust. Welke feestdagen volgend jaar op een zondag vallen, staat in feestdagen 2027. Werkt een werknemer op een feestdag die op een weekdag valt, dan heeft hij recht op een vervangende rustdag volgens de feestdagenwet.
Houd de zondagsprestaties per werknemer bij: het aantal uren, de datum van de inhaalrust en, in de kleinhandel, het aantal gebruikte koopzondagen. Die registratie is uw bewijs bij een controle. Wat de plannen voor een algemene registratie inhouden, staat in tijdregistratie verplicht. Voor bedienden in het aanvullend comité gelden de regels van paritair comité 200, naast de algemene regels van de arbeidswet.
Studenten en flexi-jobbers op zondag
De regels over zondagsrust gelden voor alle werknemers, ook voor studenten en flexi-jobbers. Ze mogen op zondag werken als uw activiteit onder een uitzondering valt, met dezelfde regels voor inhaalrust en het reglement. Flexi-jobs zijn intussen in veel sectoren mogelijk: zie flexijob regels 2026. Voor studenten geldt het contingent van studentenuren: zie studentenjob als werkgever.
Wat u als werkgever doet: stappenplan
- Bepaal de uitzondering waaronder uw zondagwerk valt, met de beslishulp hierboven.
- Zet het zondagsrooster in het arbeidsreglement voor u het gebruikt.
- Kijk in de cao van uw comité of er een zondagtoeslag of een eigen regeling is.
- Plan de inhaalrust binnen 6 dagen: een volle of halve dag naargelang de duur.
- Registreer de uren en geef ze door voor de loonverwerking, met de toeslag als die geldt.
- Volg de grenzen per werknemer, zoals de 39 zondagen in toeristische centra of het aantal koopzondagen.
Fouten die we vaak zien
- Zondagwerk zonder uitzondering, omdat de werknemer het zelf wilde.
- Geen zondagsrooster in het arbeidsreglement. Ook bij een geldige uitzondering is dat een inbreuk.
- Geen inhaalrust, of inhaalrust die samenvalt met een feestdag of vakantiedag.
- De cao-toeslag vergeten op bijkomende koopzondagen.
- Overuren op zondag betalen aan het gewone overloon in plaats van 100%.
- Denken dat open op zondag betekent dat het personeel de hele dag mag werken.
Wat Business Centrum hierin voor u doet
Wij zetten uw zondagsroosters correct in het arbeidsreglement en volgen de wijzigingsprocedure. In de loonverwerking passen we de zondagtoeslag van uw comité toe, betalen we overuren op zondag aan het juiste overloon en volgen we de inhaalrust op, samen met Acerta. Meer over de verwerking van prestaties staat bij loonadministratie. Twijfelt u of uw zondagwerk mag, laat het nakijken voor u de roosters maakt.