Paritair comité opzoeken: zo vindt u het juiste comité

Een paritair comité opzoeken doet u vanuit de werkelijke hoofdactiviteit van uw onderneming: het comité volgt uit wat uw bedrijf echt doet in België, niet uit de NACE-code in de KBO en niet uit een keuze van de werkgever. U legt die activiteit naast het bevoegdheidsgebied van elk comité dat de FOD WASO publiceert, apart voor arbeiders en bedienden. Bent u al werkgever, dan staat het toegepaste comité op de individuele rekening en in de DmfA. Twijfelt u, dan kan de FOD WASO een advies geven.

Wat een paritair comité is en wat het regelt, leest u in paritair comité: wat het betekent voor uw bedrijf. Deze gids gaat over één vraag: welk comité is het uwe, en hoe toont u dat aan.

Welk paritair comité van toepassing is: de regel

De basis is de wet van 5 december 1968 betreffende de collectieve arbeidsovereenkomsten en de paritaire comités. Artikel 35 laat de Koning de comités oprichten en bepalen welke personen, bedrijfstakken of ondernemingen tot elk comité behoren. Dat gebeurt in een koninklijk besluit per comité: het bevoegdheidsgebied. Artikel 31 maakt een algemeen verbindend verklaarde cao bindend voor alle werkgevers en werknemers in dat bevoegdheidsgebied. Uw comité is dus geen keuze en geen lidmaatschap. Het volgt uit de wet, zodra uw activiteit binnen een bevoegdheidsgebied valt.

De FOD WASO werkt die regel uit in vier principes:

• De werkgever telt, als juridische entiteit. Het comité hoort bij de natuurlijke of rechtspersoon waarvoor de werknemer werkt, niet bij een merk of een vestiging.
• De reële activiteit in België beslist. Dat is de activiteit die het bestaan en de aard van de onderneming verklaart. Vervoer in een handel in bouwmaterialen is geen eigen activiteit, maar een hulp bij de handel. Wat u onderaanneemt, telt niet mee.
• De bijzaak volgt de hoofdzaak. Een werkgever valt in principe onder één comité. De hoofdactiviteit is de activiteit waaraan de meeste arbeidsuren worden besteed of waarin de meeste personeelsleden werken.
• De functie van de werknemer telt niet. Een verkoper in een metaalbedrijf valt onder het comité van de metaal, niet onder dat van de handel.

Om de activiteit te bepalen kijkt de FOD naar wat de onderneming zelf doet, waar het personeel werkt, en naar objectieve criteria: de fabricageprocédés, de gebruikte werktuigen, de aard en de bestemming van de producten, en hoe de omzet verdeeld is over handel, fabricage, montage, onderhoud of vervoer. Uitdrukkelijk niet relevant zijn het sociaal oogmerk, het type arbeidsovereenkomst of de opleiding van de werknemer, het lidmaatschap van een werkgeversfederatie, de activiteit die bij het handelsregister is aangegeven, het RSZ-kengetal en de bepalingen van de cao's.

Er zijn uitzonderingen. Veel sectoren hebben een comité voor arbeiders en een ander voor bedienden, zodat één bedrijf onder twee comités valt. Voor sommige comités volstaat een normale activiteit die niet de hoofdactiviteit is, zoals in de bouw (PC 124), of zelfs een bijkomstige activiteit, zoals in het vermakelijkheidsbedrijf. Twee activiteiten zonder verband, in aparte lokalen en met eigen personeel, kunnen elk hun comité hebben. En enkele comités volgen het beroep of het contract van de werknemer, zoals het comité voor de betaalde sportbeoefenaars of dat voor huispersoneel.

Paritair comité opzoeken in vijf stappen

1. Omschrijf wat uw onderneming werkelijk doet. Niet wat in de statuten staat, wel waar de meeste uren en mensen naartoe gaan. Maakt u, verkoopt u, herstelt u, vervoert u voor anderen of verleent u een dienst?
2. Zoek het bevoegdheidsgebied op. De FOD WASO publiceert de gecoördineerde teksten van alle bevoegdheidsgebieden, met een zoekmotor op nummer of benaming. Daarnaast publiceert de FOD niet-bindende administratieve interpretaties voor bepaalde activiteiten.
3. Doe het apart voor arbeiders en bedienden. Lees in de tekst voor wie het comité bevoegd is: voor wie hoofdzakelijk handarbeid verricht, voor wie hoofdzakelijk hoofdarbeid verricht, of voor de werknemers in het algemeen.
4. Vindt u geen eigen comité, kijk dan naar de aanvullende comités. Arbeiders zonder eigen comité vallen onder PC 100, bedienden zonder eigen comité onder PC 200, tenzij het aanvullend comité voor de non-profit bevoegd is.
5. Leg uw keuze vast en laat ze nakijken bij twijfel. Een advies van de FOD WASO of het oordeel van een jurist of sociaal secretariaat helpt u om ze te onderbouwen.

Welk paritair comité heeft mijn bedrijf: de wegwijzer per activiteit

De wegwijzer hieronder geeft per activiteit het comité dat het bevoegdheidsgebied van de FOD WASO noemt, met de link naar onze comitégids, het barema en de officiële tekst. Hij dekt een selectie van activiteiten, geen volledige lijst. Het is een aanwijzing: lees altijd de volledige tekst van het bevoegdheidsgebied, want die bevat uitzonderingen die een korte regel niet kan dragen.

Twee voorbeelden van hoe het misloopt. Een groothandel in bouwmaterialen met eigen vrachtwagens is geen transportbedrijf: het vervoer helpt de handel, en het bevoegdheidsgebied van PC 124 noemt de groothandel in bouwmaterialen uitdrukkelijk. Een transportbedrijf voor derden heeft dan weer twee comités: PC 140.03 voor de chauffeurs en magazijniers, PC 226 voor de bedienden. Meer per sector in onze gidsen voor de horeca, het vervoer en de zelfstandige kleinhandel.

Paritair comité opzoeken via btw-nummer of ondernemingsnummer

Een paritair comité staat niet in de Kruispuntbank van Ondernemingen. In de publieke zoekfunctie van de KBO vindt u met het ondernemingsnummer wel de NACE-BEL-codes (versie 2025) die er voor de btw en voor de RSZ staan, en of ze bij de RSZ als werkgever bekend is. Heeft u alleen een btw-nummer, dan helpt dat ook: de btw-identificatie is hetzelfde nummer als het ondernemingsnummer, met BE ervoor.

Wat die NACE-code u vertelt:

• Wel: een aanwijzing over de activiteit zoals die in de KBO geregistreerd staat. Staat er een bouwactiviteit, dan is het bevoegdheidsgebied van PC 124 een logische eerste plek om te lezen.
• Niet: het comité zelf. Een NACE-code komt uit een nomenclatuur van economische activiteiten, geen bevoegdheidsgebied. De FOD WASO noemt de activiteit die bij het handelsregister is aangegeven en het RSZ-kengetal uitdrukkelijk niet relevant: de werkelijke activiteit beslist. Een NACE-code die niet meer klopt met wat u doet, verandert uw comité dus niet.

Het werkgeversrepertorium van de RSZ toont in de publieke versie de publieke gegevens van een werkgever. De werkgeverscategorieën ziet alleen de werkgever zelf of zijn mandataris, in de beveiligde versie.

Waar staat het comité bij een bestaande werkgever?

Heeft u al personeel, dan past u al een comité toe. Dat vindt u terug op deze plaatsen:

De DmfA is de meest precieze bron: daar staat per werknemer het comité waaronder u hem aangaf. In de Dimona is het nummer alleen verplicht voor onder meer de arbeiders in de bouw en het vervoer, de elektriciens, de uitzendarbeid en gelegenheidswerk in de land- en tuinbouw en de horeca. Meer over die aangiften in wat is DmfA en de gids Dimona-aangifte.

Let op: al deze documenten tonen wat de werkgever toepast, niet wat juist is. Werkt uw sociaal secretariaat met het comité dat u bij de start opgaf, dan herhaalt elk document die keuze. Een fout in het begin staat dus overal. Ook een comité in de arbeidsovereenkomst bewijst alleen wat er afgesproken is, niet welk comité bevoegd is.

Wat de RSZ-inschrijving wel en niet doet

Wie voor het eerst personeel aanwerft, laat zich via de onlinedienst WIDE als werkgever identificeren bij de RSZ. Daarna krijgt u een bericht met uw RSZ-nummer, de NACE-code van uw activiteit en de werkgeverscategorieën die de RSZ u toekent. Een paritair comité kent de RSZ niet toe. U deelt het mee, en volgens de RSZ meldt u het aan de Directie Identificatie zodra u onder een ander comité valt dan u eerst opgaf.

De RSZ registreert dus wat u aangeeft. Het comité bepaalt volgens de FOD WASO ook meestal de bijdragen aan een fonds voor bestaanszekerheid, rechtstreeks of via de RSZ. Dat het in de RSZ-gegevens staat, maakt een comité niet juist. Zet u net de eerste stappen, lees dan ook werkgever worden.

Twijfel: het advies van de FOD WASO

Volgens de FOD WASO wordt elke werkgever geacht zijn comité te kennen. Hij kan hulp vragen aan zijn sociaal secretariaat of juridisch adviseur, de bevoegdheidsgebieden en interpretaties op de site van de FOD raadplegen, of een advies vragen aan de Algemene Directie Collectieve Arbeidsbetrekkingen. Zo verloopt dat advies:

1. Wie vraagt: de werkgever, zijn mandataris, een werknemer, een vakbond of een andere partij. Er is geen formulier.
2. Hoe: per mail aan coa@werk.belgie.be, met de naam, het adres, het ondernemingsnummer en het RSZ-nummer van de werkgever, de hoedanigheid van de aanvrager en een korte omschrijving van de activiteit en het probleem.
3. Onderzoek: de inspectie Toezicht op de Sociale Wetten onderzoekt de activiteit ter plaatse.
4. Advies en bezwaar: het advies gaat per mail naar de werkgever. Die heeft 14 werkdagen om gemotiveerd bezwaar te maken. Daarna wordt het advies bevestigd of vervangen.
5. Doorsturen: een definitief advies gaat ter informatie naar de inspectie, de RSZ en de Rijksdienst voor Jaarlijkse Vakantie.

Reken op minstens 4 maanden. Het advies is niet bindend, heeft geen juridisch gevolg en is geen administratieve beslissing. U bent ook niet verplicht het te vragen voor u uw comité wijzigt. Alleen de arbeidsrechtbank beslist bindend, en dan alleen in een individueel geschil, bijvoorbeeld tussen werkgever en werknemer over een sectorcao, of met de RSZ of een fonds over bijdragen. Zo'n vonnis geldt voor die partijen, niet voor de hele sector.

Gevolgen van een verkeerd paritair comité

Een verkeerd comité werkt door in elke loonberekening. Wat aantoonbaar volgt:

• Loonachterstand. De algemeen verbindend verklaarde cao's van het juiste comité gelden ook als u ze niet toepaste. Betaalde u een lager barema of geen sectorpremie, dan kan de werknemer het verschil vorderen. Vorderingen uit de arbeidsovereenkomst verjaren 1 jaar na het einde van het contract of 5 jaar na het feit, maar nooit later dan 1 jaar na het einde (artikel 15 van de arbeidsovereenkomstenwet).
• Inspectie en boete. Het loon niet of niet volledig betalen op de vervaldag is een inbreuk van niveau 3 op artikel 162 van het Sociaal Strafwetboek: een administratieve geldboete van € 1.000 tot € 10.000, vermenigvuldigd met het aantal betrokken werknemers. Wie het sectorale minimumloon niet betaalt en tegelijk andere inbreuken pleegt, riskeert niveau 4. Een andere inbreuk op een algemeen verbindend verklaarde cao is niveau 1 op artikel 189: € 100 tot € 1.000 per werknemer.
• Verbeterde aangiften. Blijkt na een onderzoek dat u een verkeerd comité aangaf, dan moeten de betrokken kwartalen in de DmfA worden gewijzigd. Omdat sectorbijdragen en uitkeringen van sectorale fondsen aan het comité hangen, beperkt de RSZ de terugwerkende kracht tot het kwartaal waarin u wist dat het comité in vraag werd gesteld.

Meer over wat een cao bindend maakt, leest u in is een cao verplicht.

Mag een werkgever zijn paritair comité kiezen?

Nee. U past het comité toe waaronder uw werkelijke activiteit valt, en dat verandert alleen als die activiteit verandert of als het eerste comité fout was. Het korte antwoord met de wettekst staat in mag een werkgever zijn paritair comité kiezen of veranderen.

Uw comité in de loonadministratie

Het paritair comité is het vertrekpunt van elke loonberekening: het barema, de index, de premies, de sectorbijdragen en de regels voor klein verlet en woon-werkverkeer hangen eraan. In de loonadministratie die Business Centrum samen met Acerta verzorgt, met een vast aanspreekpunt, vertrekken we van het comité dat bij uw activiteit hoort. Twijfelt u over uw comité? Laat u terugbellen en vertel ons wat uw onderneming doet.