De arbeidsarts is de preventieadviseur-arbeidsarts van uw externe dienst voor preventie en bescherming op het werk. Hij beoordeelt of uw werknemers geschikt zijn voor hun werk, voert de verplichte medische onderzoeken uit en adviseert u over aangepast werk en re-integratie. Hij behandelt niet, controleert geen ziekteverzuim en geeft u nooit een diagnose door. U schakelt hem in bij aanwerving voor een risicofunctie, bij werkhervatting en bij elke arbeidsongeschiktheid van 4 weken of meer. Een werknemer kan ook zelf bij hem aankloppen: dan volgt binnen 10 werkdagen een beoordeling. Hieronder leest u wat de arbeidsarts doet, wat hij u mag vertellen en hoe u met hem samenwerkt.
Wat doet een arbeidsarts?
De wettelijke naam is preventieadviseur-arbeidsarts; vroeger sprak men van de arbeidsgeneesheer. Zijn rol staat in de codex over het welzijn op het werk, boek I, titel 4, en vloeit voort uit de welzijnswet. Het doel is preventie: de gezondheid van uw werknemers beschermen voor er schade is.
Concreet doet de arbeidsarts het volgende:
- hij voert de preventieve medische onderzoeken uit: de voorafgaande en periodieke gezondheidsbeoordeling en het onderzoek bij werkhervatting, zie gezondheidstoezicht;
- hij ontvangt werknemers die zelf een spontane raadpleging vragen;
- hij spoort beroepsziekten en werkgebonden aandoeningen op en geeft ze aan;
- hij stelt aanpassingen van de werkpost, de werkmethode of het werkritme voor;
- hij geeft advies over de verbanddoos, het verzorgingslokaal en het aantal hulpverleners bij eerste hulp op het werk;
- hij beoordeelt zwangere werkneemsters op een risicopost, zie moederschapsbescherming;
- hij schat het arbeidspotentieel in van langdurig zieke werknemers en voert de re-integratiebeoordeling uit;
- hij neemt deel aan het Comité en heeft vrije toegang tot alle arbeidsplaatsen.
Hij werkt samen met de andere preventieadviseurs. In uw bedrijf is dat de interne preventieadviseur, bij de externe dienst onder meer de preventieadviseur psychosociale aspecten, die u kent uit de gids over psychosociale risico's op het werk.
Is een arbeidsarts verplicht?
Elke werkgever moet een beroep kunnen doen op een arbeidsarts. Grote ondernemingen kunnen een eigen medisch departement in hun interne dienst hebben. Een KMO heeft dat niet en sluit daarom aan bij een externe dienst voor preventie en bescherming. Die levert de arbeidsarts, binnen het forfait dat u per werknemer betaalt. Hebt u minder dan 200 werknemers en geen preventieadviseur met een aanvullende opleiding niveau II, dan zit u in groep C- of D, en dan zitten de gewone gezondheidsbeoordelingen in het basispakket.
Of een individuele werknemer verplicht naar de arbeidsarts moet, hangt af van zijn functie. Een chauffeur of iemand die zware lasten tilt, valt onder het verplicht gezondheidstoezicht. Een bediende met gewoon kantoorwerk meestal niet, maar ook hij mag altijd zelf langsgaan, en na 4 weken ziekte meldt u hem bij de arbeidsarts.
Arbeidsarts, controlearts, adviserend arts: wie doet wat?
Werkgevers halen die artsen vaak door elkaar. Het verschil bepaalt wat u mag vragen.
| Arts | Wie stuurt of kiest hem | Wat hij doet | Wat hij niet doet |
|---|---|---|---|
| Arbeidsarts | De externe dienst waarbij u aangesloten bent | Geschiktheid beoordelen, preventie, aangepast werk, re-integratie | Ziekte behandelen, afwezigheid controleren, de diagnose aan u geven |
| Controlearts | U, op eigen kosten | Nagaan of de werknemer echt arbeidsongeschikt is en hoe lang | Advies geven over de werkpost |
| Adviserend arts van het ziekenfonds | Het ziekenfonds | Arbeidsongeschiktheid erkennen voor de uitkering, toestemming voor aangepast werk | Beslissen over de geschiktheid voor uw werkpost |
| Behandelend arts | De werknemer | Diagnose en behandeling, het ziektebriefje | Uw werkpost beoordelen |
De arbeidsarts mag dus nooit nagaan of een afwezigheid om gezondheidsredenen gegrond is. Twijfelt u aan een ziekmelding, dan stuurt u een controlearts. De werknemer moet dan beschikbaar zijn binnen een dagdeel van hoogstens 4 uur als uw reglement dat bepaalt. Hoe dat werkt, staat in controlearts sturen als werkgever, wat u mag vragen bij een ziekmelding in ziektebriefje werkgever en wie het loon betaalt in gewaarborgd loon.
Wanneer schakelt u de arbeidsarts in?
| Situatie | Wat u doet | Termijn |
|---|---|---|
| Aanwerving voor een veiligheidsfunctie of risicofunctie | Voorafgaande gezondheidsbeoordeling aanvragen | Voor de eerste werkdag in de functie |
| Werknemer onder gezondheidstoezicht keert terug na ziekte, ongeval of bevalling | Onderzoek bij werkhervatting na minstens 4 weken afwezigheid | Uiterlijk de 10de werkdag na de hervatting |
| Elke werknemer is 4 weken of langer arbeidsongeschikt | De arbeidsarts verwittigen | Zodra de 4 weken bereikt zijn |
| Een werknemer klaagt over ongemakken door zijn werk of zijn toestand verhoogt het risico | De arbeidsarts verwittigen; hij beslist zelf over een onderzoek | Zo snel mogelijk |
| Een werknemer dreigt uit te vallen en vraagt aangepast werk | Advies vragen aan de arbeidsarts of een andere preventieadviseur | De werknemer snel antwoorden |
| Een werknemer is minstens 8 weken ongeschikt | Een inschatting van het arbeidspotentieel vragen | Vanaf week 8 |
| Een werkneemster meldt dat ze zwanger is en werkt op een risicopost | Onderzoek in het kader van de moederschapsbescherming | Meteen |
Een sollicitant mag u buiten deze gevallen niet naar een arts sturen. Andere medische tests dan die van de codex zijn verboden, ook met akkoord van de kandidaat, zie is een medisch onderzoek bij aanwerving verplicht. Een bloed- of urinetest op alcohol of drugs mag alleen de arbeidsarts afnemen, zie mag een werkgever een drugstest afnemen en de gids over het alcohol- en drugsbeleid.
Wat mag de arbeidsarts u vertellen?
Weinig, en dat is bewust. De arbeidsarts en zijn medewerkers zijn strikt gebonden door het beroepsgeheim over het gezondheidsdossier. Na elk onderzoek krijgt u het formulier voor de gezondheidsbeoordeling. Daarop staat:
- of de werknemer geschikt is voor de functie;
- welke beperkingen er gelden, tijdelijk of definitief;
- welke maatregelen u neemt, zoals een aangepaste werkpost of een tijdelijke overplaatsing.
Er staat geen enkele aanwijzing over de diagnose op. Vraag er ook niet naar: de werknemer hoeft u zijn ziekte niet te vertellen, en de arbeidsarts mag het niet. Wat u wel krijgt, is minstens één keer per jaar een globaal verslag over de resultaten van het periodiek toezicht, zonder namen, om uw preventie bij te sturen.
De spontane raadpleging: de werknemer stapt zelf naar de arbeidsarts
Elke werknemer, ook een bediende zonder risicofunctie, kan zelf een raadpleging vragen bij klachten die hij aan zijn werk toeschrijft. Ook zijn behandelend arts kan dat doen, met zijn akkoord. De arbeidsarts verwittigt u, tenzij de werknemer dat niet wil, en doet binnen 10 werkdagen een gezondheidsbeoordeling.
U herinnert alle werknemers elk jaar aan dat recht. Een korte mededeling op het intranet of bij de loonbrief volstaat. Het loont: een werknemer die vroeg over werkdruk praat, valt minder snel uit met een burn-out.
De arbeidsarts bij ziekte, re-integratie en medische overmacht
Rekenvoorbeeld met data. Lies, magazijnier, is ziek vanaf maandag 5 januari 2026.
| Moment | Datum | Wat er gebeurt |
|---|---|---|
| Week 4 | Maandag 2 februari | U verwittigt de arbeidsarts; hij neemt contact op met Lies |
| Week 8 | Maandag 2 maart | U kunt een inschatting van haar arbeidspotentieel vragen |
| Na 6 maanden ononderbroken ongeschikt | Vanaf juli | De procedure medische overmacht kan starten, als er geen re-integratietraject loopt |
| Terugkeer na tien weken | Maandag 16 maart | Lies tilt dagelijks lasten en staat onder gezondheidstoezicht: onderzoek bij werkhervatting uiterlijk op de 10de werkdag |
Telt uw onderneming minstens 20 werknemers, dan moet u een re-integratietraject opstarten wanneer de arbeidsarts arbeidspotentieel vaststelt, uiterlijk zes maanden na het begin van de ongeschiktheid. Dat geldt voor ongeschiktheden die starten vanaf 2026. De volledige regels staan in re-integratie 2026. Stelt de arbeidsarts definitieve ongeschiktheid vast, dan leest u in medische overmacht hoe het contract eindigt. Contact houden met de zieke werknemer doet u zelf of via een eigen personeelslid, niet via de arbeidsarts; leg die procedure vast in uw arbeidsreglement.
Wat als de werknemer het niet eens is met de arbeidsarts?
Stelt de arbeidsarts een werkverandering voor, dan heeft de werknemer 5 werkdagen om akkoord te gaan of een behandelend arts aan te duiden voor overleg. Daarna kan hij binnen 21 kalenderdagen aangetekend in beroep gaan bij de arts sociaal inspecteur van de FOD Werkgelegenheid. Bij een voorafgaande beoordeling bij aanwerving bestaat die weg niet. Klachten over een beroepsfout van de arbeidsarts gaan ook naar de arts sociaal inspecteur.
De beroepsprocedure staat alleen open voor de werknemer. Bent u het oneens met de voorgestelde maatregelen, bespreek het dan met de externe dienst of in het Comité.
Wat kost de arbeidsarts?
Voor de werknemer niets. U betaalt de arbeidsarts via de jaarlijkse bijdrage aan uw externe dienst; de tarieven per tariefgroep staan in de gids over de externe dienst preventie. Het onderzoek gebeurt tijdens de werkuren, de tijd wordt als arbeidstijd betaald en de verplaatsing is voor uw rekening. Vraagt de arbeidsarts bijkomende onderzoeken, dan zijn die voor u; vraagt de behandelend arts van de werknemer ze tijdens het overleg, dan niet.
Fouten die we vaak zien
- De arbeidsarts vragen om een ziekte te controleren. Dat mag hij niet. Stuur een controlearts.
- Naar de diagnose vragen. Het formulier vermeldt ze niet, en terecht.
- Een sollicitant laten keuren zonder risicofunctie. Verboden, ook met akkoord van de kandidaat.
- Geen melding na 4 weken ziekte. Daarmee start u de re-integratie te laat.
- De arbeidsarts gebruiken als contactpersoon voor zieke werknemers. Dat moet een eigen personeelslid zijn.
- Het advies over aangepast werk in een la leggen. Een beperking op het formulier gaat altijd samen met maatregelen die u moet nemen.
Wat Business Centrum hierin voor u doet
Business Centrum is geen externe dienst en heeft geen arbeidsartsen. Wij regelen de administratie rond ziekte en werkhervatting: de afwezigheden en het gewaarborgd loon in onze dienst verlof en afwezigheden, de procedure om contact te houden met zieke werknemers in het arbeidsreglement dat we voor u opstellen, en de documenten als een contract eindigt, samen met Acerta. Loopt een langdurige afwezigheid vast, bel ons en we zetten de stappen met u op een rij.