Als zelfstandige heeft u voor uw eigen sociale bijdragen geen sociaal secretariaat nodig, maar een sociaal verzekeringsfonds: daar sluit u verplicht bij aan voor u start, en daar betaalt u elk kwartaal 20,50% op uw beroepsinkomen, in hoofdberoep minstens € 890,42 per kwartaal in 2026. Een sociaal secretariaat werkt voor werkgevers: het maakt de lonen en de aangiften van uw personeel. U heeft dus beide pas nodig wanneer u als zelfstandige iemand in dienst neemt.
Sociaal secretariaat of sociaal verzekeringsfonds: het verschil
Wie "sociaal secretariaat zelfstandigen" intikt, zoekt bijna altijd het fonds. De verwarring is begrijpelijk: dezelfde groepen bieden vaak beide aan, en in de volksmond heten ze allebei "het sociaal kantoor" of "de sociale kas". Juridisch zijn het twee verschillende instellingen, met elk een eigen wet, een eigen toezicht en een eigen klant.
| Sociaal verzekeringsfonds | Sociaal secretariaat | |
|---|---|---|
| Voor wie | de zelfstandige zelf, de meewerkende echtgenoot, de vennootschap | de werkgever, voor zijn werknemers |
| Wettelijke basis | koninklijk besluit nr. 38 van 27 juli 1967 | wet van 27 juni 1969 en KB van 28 november 1969 |
| Verplicht? | ja, aansluiten voor de start van uw activiteit | nee, een werkgever mag alles zelf doen |
| Wat u betaalt | uw eigen bijdragen: 20,50% tot € 75.024,54, daarboven 14,16% | de werkgeversbijdragen, in de basis 25% op het brutoloon, en de 13,07% die u inhoudt bij de werknemer |
| Waarop | uw beroepsinkomen als zelfstandige | het loon van uw werknemers |
| Wie int | het fonds, dat doorstort aan het RSVZ | het secretariaat, dat doorstort aan de RSZ |
| Kosten van de dienst | beheerskosten van 3,05-4,25% bovenop uw bijdragen | een vergoeding volgens het contract |
| Aantal | 8 vrije fondsen plus de Nationale Hulpkas | 25 erkende secretariaten met een actief hoofdkantoor |
| Veranderen | na 4 jaar, op 1 januari | op de eerste dag van een kwartaal |
Het fonds heeft volgens artikel 20 van het KB nr. 38 vier wettelijke taken: de bijdragen innen en zo nodig gerechtelijk invorderen, u informeren en bijstaan over uw rechten en plichten als zelfstandige, gegevens doorgeven aan de overheid, en u ondersteunen in uw mentaal welzijn op het werk. Het int en stort door aan het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ). Het sociaal secretariaat heeft volgens artikel 27 van de wet van 1969 het exclusieve recht om de bijdragen van zijn aangesloten werkgevers te innen en door te storten aan de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ).
Wat doet een sociaal secretariaat voor zelfstandigen?
Voor uzelf als zelfstandige doet een sociaal secretariaat niets. Uw pensioen, uw kinderbijslag, uw uitkering bij ziekte en uw bijdragen lopen via uw fonds. Het secretariaat komt pas in beeld als u werkgever wordt. Dan neemt het de taken over die de wet bij een werkgever legt:
- de inschrijving als werkgever bij de RSZ, met een RSZ-nummer;
- de Dimona-aangifte voor elke werknemer, uiterlijk wanneer die begint;
- de loonberekening, de loonbrief en de bedrijfsvoorheffing;
- de inhoudingen op het loon, ook de bijzondere bijdrage voor de sociale zekerheid;
- de kwartaalaangifte DmfA en de inning van de RSZ-bijdragen van de werkgever.
Verplicht is ook dat niet: een werkgever mag zijn aangiften zelf doen. In de praktijk kiest de grote meerderheid voor een secretariaat. Volgens het jaarverslag van de RSZ was in 2025 83% van de werkgevers aangesloten bij een erkend secretariaat. Waarom het geen plicht is, leest u in is een sociaal secretariaat verplicht?.
Wat u als zelfstandige aan uw fonds betaalt in 2026
De bijdragen zijn wettelijk vastgelegd en bij elk fonds dezelfde. Het RSVZ publiceert ze elk jaar. Dit zijn de bedragen van 2026, zonder de beheerskosten van het fonds:
| Situatie | Bijdrage | Minimum per kwartaal |
|---|---|---|
| Hoofdberoep | 20,50% tot € 75.024,54, 14,16% tot € 110.562,42, niets daarboven | € 890,42, berekend op een minimuminkomen van € 17.374,08 |
| Primostarter, eerste vier kwartalen | zelfde voeten, op een lager minimuminkomen | € 459,82 |
| Bijberoep, inkomen onder € 1.922,16 | geen bijdrage | geen |
| Bijberoep, daarboven | 20,50% en 14,16% | € 98,51 |
| Meewerkende echtgenoot, maxistatuut | zelfde voeten | € 391,16 |
| Alle categorieën hierboven | maximum € 5.103,05 |
Voorlopig en definitief. U betaalt in het jaar zelf voorlopige bijdragen, berekend op uw beroepsinkomen van drie jaar eerder, geherwaardeerd. Bent u net gestart, dan betaalt u de wettelijke voorlopige bijdrage. Pas als de fiscus uw echte inkomen van dat jaar doorgeeft, meestal een of twee jaar later, berekent het fonds de definitieve bijdrage. Dan betaalt u bij of krijgt u terug. Met objectieve elementen kunt u het fonds vragen om lager te mogen betalen; hoger betalen mag altijd.
Wat telt als inkomen. Het KB nr. 38 rekent met uw brutoberoepsinkomen min de beroepskosten, zoals de FOD Financiën het meedeelt (artikel 11). Voor een bedrijfsleider gaat het om zijn bezoldiging als bedrijfsleider.
Vervaldag en verhogingen. De bijdrage moet uiterlijk op de laatste dag van het kwartaal op de rekening van het fonds staan. Wie te laat is, betaalt 3% verhoging op het onbetaalde deel, en dat opnieuw bij elk volgend kwartaal. Staat het eind december nog open, dan komt er eenmalig 7% bij. Het fonds kan bijdragen opvorderen tot 5 jaar na 1 januari van het jaar dat volgt op het bijdragejaar.
Aansluiten. Artikel 10 van het KB nr. 38 verplicht elke zelfstandige om "vóór de aanvang van de zelfstandige beroepsactiviteit" aan te sluiten bij een vrij fonds of bij de Nationale Hulpkas. Wie dat nalaat, krijgt een aangetekende ingebrekestelling van het RSVZ en wordt na 30 dagen ambtshalve aangesloten bij de Nationale Hulpkas.
Rekenvoorbeeld: de kwartaalbijdrage in hoofdberoep
Rekenvoorbeeld
Een zelfstandige in hoofdberoep met 40.000 euro beroepsinkomen
Een fictieve schrijnwerker in Gent werkt in een eenmanszaak. Zijn beroepsinkomen in 2026, na aftrek van zijn beroepskosten, is 40.000 euro. Dat ligt onder de grens van € 75.024,54, dus alles valt in de eerste schijf.
| Post | Per jaar | Per kwartaal |
|---|---|---|
| Sociale bijdrage: 40.000 x 20,50% | 8.200,00 euro | 2.050,00 euro |
| Beheerskosten aan 3,05% (laagste tarief) | 250,10 euro | 62,53 euro |
| Beheerskosten aan 4,25% (hoogste tarief) | 348,50 euro | 87,13 euro |
| Totaal per kwartaal | 2.112,53 tot 2.137,13 euro |
Was hij in 2026 net gestart? Dan betaalde hij voorlopig € 890,42 per kwartaal. Zodra de fiscus het inkomen van 40.000 euro doorgeeft, volgt de regularisatie: 4 x (2.050,00 - 890,42) = 4.638,32 euro bijbetalen, plus beheerskosten. Wie dat bedrag niet opzijzet, krijgt het een of twee jaar later in een keer.
Met een hoger inkomen. Een zelfstandige met 90.000 euro beroepsinkomen betaalt 20,50% op 75.024,54 euro, dat is 15.380,03 euro, en 14,16% op de 14.975,46 euro daarboven, dat is 2.120,53 euro. Samen 17.500,56 euro per jaar of 4.375,14 euro per kwartaal, zonder beheerskosten.
Het percentage van de beheerskosten bepaalt de minister elk jaar per fonds, na advies van dat fonds (artikel 20, paragraaf 4, KB nr. 38). Het is het enige deel van de rekening dat verschilt tussen fondsen.
Sociaal secretariaat voor een zelfstandige in bijberoep
Werkt u als bediende en daarnaast als zelfstandige, dan bent u zelfstandige in bijberoep. U sluit net als een hoofdberoeper aan bij een sociaal verzekeringsfonds. Het verschil zit in de drempel. Verdient u in uw bijberoep minder dan € 1.922,16 per jaar, dan betaalt u geen bijdrage. Daarboven betaalt u dezelfde 20,50%, met een minimum van € 98,51 per kwartaal.
Twee voorbeelden, fictief en zonder beheerskosten:
- Een grafisch ontwerpster verdient 1.500 euro in bijberoep. Dat is onder de drempel: geen bijdrage, wel een aansluiting.
- Een fotograaf verdient 6.000 euro in bijberoep. Hij betaalt 6.000 x 20,50% = 1.230 euro per jaar, of 307,50 euro per kwartaal.
Uw sociale bescherming komt in bijberoep uit uw hoofdactiviteit als werknemer. Een sociaal secretariaat heeft u ook hier pas nodig als u in uw bijberoep zelf iemand in dienst neemt, bijvoorbeeld een jobstudent of een flexijobber.
Wanneer een zelfstandige ook een sociaal secretariaat nodig heeft
Het moment is altijd hetzelfde: zodra er een werknemer is. Wie die werkgever is, hangt af van de vorm van uw zaak.
| Situatie | Sociaal verzekeringsfonds | Sociaal secretariaat |
|---|---|---|
| Eenmanszaak zonder personeel | ja, voor uzelf | nee |
| Eenmanszaak met een eerste werknemer | ja, voor uzelf | ja of zelf doen: u bent de werkgever, op eigen naam |
| Vennootschap, bedrijfsleider zonder personeel | ja, voor de bedrijfsleider; de vennootschap is in principe een jaarlijkse vennootschapsbijdrage verschuldigd | nee |
| Vennootschap met personeel | ja, voor de bedrijfsleider | ja of zelf doen: de vennootschap is de werkgever |
| Uw partner helpt mee in de zaak | ja: als meewerkende echtgenoot sluit hij aan bij uw fonds | nee, een meewerkende echtgenoot is geen werknemer |
| U huurt een andere zelfstandige in | nee, die heeft zijn eigen fonds | nee, maar let op schijnzelfstandigheid |
| Zelfstandige in bijberoep met een jobstudent | ja, voor uzelf | ja of zelf doen, voor de student |
Drie situaties verdienen uitleg.
De bedrijfsleider. Wie mandataris is in een vennootschap, wordt volgens artikel 3 van het KB nr. 38 vermoed zelfstandige te zijn. U staat dus niet op de loonlijst van uw eigen vennootschap, maar betaalt bijdragen aan uw fonds. Hoe dat statuut werkt, en wat het verschil met een werknemer kost, staat op de zaakvoerder. Neemt uw vennootschap personeel aan, dan is zij de werkgever; zie sociaal secretariaat voor een bv.
De meewerkende echtgenoot. De wet noemt iemand die een zelfstandige bijstaat zonder arbeidsovereenkomst een helper. Werkt uw echtgenoot of wettelijk samenwonende partner mee, dan vermoedt artikel 7bis van het KB nr. 38 dat hij meewerkende echtgenoot is, met een eigen statuut en een minimumbijdrage van € 391,16 per kwartaal in het maxistatuut. Het RSVZ sluit hem ambtshalve aan bij uw fonds. Hij krijgt geen loonbrief en geen Dimona, en hoort dus niet bij een secretariaat.
De eerste werknemer. Hier wordt de zelfstandige werkgever. Had u de 12 maanden ervoor niemand in dienst, dan krijgt u tot € 2.000 per kwartaal vermindering op uw werkgeversbijdragen. Bent u aangesloten bij een erkend secretariaat, dan komt daar per kwartaal € 36,45 tussenkomst in de kosten van dat secretariaat bij. Alles over die vermindering staat in de vermindering voor de eerste werknemer, de praktische stappen in werkgever worden, en wat er verandert voor een eenmanszaak in sociaal secretariaat voor een eenmanszaak.
Huurt u liever een andere zelfstandige in dan iemand aan te werven, lees dan eerst schijnzelfstandigheid. Werkt die persoon in de feiten onder uw gezag, dan kan de RSZ de relatie herkwalificeren tot een arbeidsovereenkomst, met bijdragen achteraf.
Eén merk, twee diensten: wie biedt fonds en secretariaat aan
Wie zoekt op "sociaal secretariaat zelfstandigen" met de naam van een groep erbij, merkt dat veel groepen zowel een fonds als een secretariaat onder dezelfde naam hebben. Dat klopt voor een aantal, niet voor allemaal. Deze tabel legt twee officiële lijsten naast elkaar: de lijst van de fondsen op de site van het RSVZ en de lijst van erkende secretariaten in het Belgisch Staatsblad van 20 juni 2025. Alfabetisch, zonder rangorde.
| Naam | Sociaal verzekeringsfonds (RSVZ-lijst) | Erkend secretariaat, nummer |
|---|---|---|
| Acerta | ja | 250 |
| Avixi | ja | niet op de lijst |
| Group S | ja | 100 |
| Liantis | ja | 510 |
| Partena Professional / Partena | ja, als Partena Professional | 300 |
| SD Worx | niet op de lijst | 640 |
| Securex | ja, als Securex-Integrity | 120 |
| UCM | ja | 200 |
| Xerius | ja | niet op de lijst |
| Nationale Hulpkas | ja, het openbare fonds van het RSVZ | geen secretariaat |
Wat de groepen verder verschilt, zoals prijs, tools en kantoren, vergelijkt Acerta, SD Worx, Securex, Liantis en Partena. Wat een erkenning juridisch inhoudt en waar een sociaal bureau past, leest u in erkende secretariaten en sociale bureaus. Zoekt u een secretariaat in de buurt, dan helpen de acht criteria in het beste sociaal secretariaat in Gent kiezen.
Beslishulp: welke van de twee heeft u nodig?
Loop deze vragen in volgorde af.
- Oefent u een zelfstandige activiteit uit, in hoofd- of bijberoep, of bent u bedrijfsleider? Ja: u heeft een sociaal verzekeringsfonds nodig, en u sluit aan voor u start. Nee: geen fonds.
- Heeft u een vennootschap? Ja: de vennootschap is in principe ook een jaarlijkse vennootschapsbijdrage verschuldigd, te betalen via een fonds. De bedragen voor 2026 stonden bij de publicatie van de RSVZ-tabel nog niet vast; vraag ze aan uw fonds.
- Werkt uw partner mee, zonder contract? Ja: hij sluit als meewerkende echtgenoot aan bij uw fonds. Geen secretariaat.
- Neemt u iemand in dienst met een arbeidsovereenkomst, ook een student of een flexijobber? Nee: u heeft geen sociaal secretariaat nodig. Ja: ga verder.
- Wilt u de Dimona, de lonen en de DmfA zelf doen? Dat mag, via de portalen van de sociale zekerheid. Wilt u dat niet, kies dan een secretariaat of een sociaal bureau dat met een secretariaat werkt, en lees aansluiten bij een sociaal secretariaat.
- Wat kost het? Uw fonds rekent beheerskosten op uw eigen bijdragen. Een secretariaat rekent per werknemer of per loonbrief; hoe die prijzen in elkaar zitten, staat in kosten van een sociaal secretariaat.
Komt u bij vraag 4 op ja uit, dan heeft u er vanaf dat moment twee: een fonds voor uzelf en een secretariaat voor uw personeel.
Wat Business Centrum doet, en wat niet
Business Centrum is een sociaal bureau in Gent en erkend partner van Acerta. Wij doen alleen de werkgeverskant: de lonen, de Dimona's, de contracten en het verlof van uw personeel, met Acerta als het secretariaat dat de aangiften indient en de bijdragen int. Wij zijn geen sociaal verzekeringsfonds; voor uw eigen bijdragen als zelfstandige blijft u bij uw fonds.
Neemt u als zelfstandige uw eerste werknemer aan, dan regelt Business Centrum uw sociaal secretariaat via Acerta en uw loonadministratie, met een vast aanspreekpunt dat uw dossier kent. Hoe die samenwerking werkt, staat op sociaal bureau en Acerta. Wilt u weten wat uw eerste aanwerving voor u betekent? Laat u terugbellen.