Anciënniteitsverlof is geen wettelijk recht in België. Het aantal wettelijke vakantiedagen hangt af van wat uw werknemer vorig jaar presteerde, niet van zijn jaren dienst: wie voltijds werkte in een vijfdagenweek, krijgt 20 dagen, of hij nu twee of dertig jaar bij u werkt. Extra dagen voor trouwe werknemers komen uit een sectorcao, een ondernemingscao, het arbeidsreglement of de arbeidsovereenkomst. Welk paritair comité wat geeft, staat hieronder per sector, met de cao waar het in staat.
Wat is anciënniteitsverlof?
Anciënniteitsverlof, ook anciënniteitsdagen genoemd, zijn betaalde verlofdagen bovenop de wettelijke vakantie, toegekend omdat een werknemer een bepaald aantal jaren in dienst is.
De vakantiewetgeving rekent anders. Het KB van 30 maart 1967 over de jaarlijkse vakantie geeft een bediende 2 vakantiedagen per maand arbeid of gelijkgestelde afwezigheid in het vakantiedienstjaar, en de wettelijke vakantie mag niet meer dan 4 weken bedragen. Voor arbeiders telt een tabel van arbeidsdagen. Nergens in die regels speelt de anciënniteit bij de werkgever mee. Hoe u de wettelijke dagen berekent, leest u in vakantiedagen 2027.
Drie dingen worden vaak met anciënniteitsverlof verward:
- De anciënniteitspremie is geld, geen verlof. U mag ze RSZ- en belastingvrij geven in het jaar van 25 en van 35 jaar dienst, en in de bouw is ze verplicht: € 500 en € 700. Alles over die premie staat in anciënniteitspremie.
- De Europese of aanvullende vakantie is voor starters en herstarters die nog geen volle wettelijke vakantie opbouwden. Ze opent na een aanloopperiode van 3 maanden prestaties en heeft niets met anciënniteit te maken.
- Loopbaanverlof en eindeloopbaandagen hangen af van de leeftijd, soms gecombineerd met een minimale anciënniteit. De metaal en de voeding kennen ze. Ze staan hieronder in de tabel omdat ze vaak samen gevraagd worden.
Een overzicht van alle andere verlofvormen, van klein verlet tot tijdskrediet, vindt u in soorten verlof.
Waar komt anciënniteitsverlof vandaan?
Een recht op anciënniteitsdagen kan uit vier bronnen komen.
- Een sectorcao van het paritair comité. Die geldt voor alle werkgevers van het comité zodra ze algemeen verbindend is verklaard. U zoekt uw comité op met paritair comité opzoeken.
- Een ondernemingscao, gesloten met de vakbonden in uw onderneming.
- Het arbeidsreglement. Een regeling die daar staat, geldt voor iedereen op wie het reglement van toepassing is.
- De arbeidsovereenkomst of een bijlage ervan, voor één werknemer. Ook een vast gebruik, jarenlang zonder uitzondering toegepast, kan een recht doen ontstaan.
Bestaat er zowel een sectorregeling als een eigen regeling, dan bepaalt de sectorcao hoe ze samengaan. In de bouw blijft een gunstigere ondernemingsregeling gelden en wordt een minder gunstige automatisch opgetrokken tot het sectorniveau. In de voedingsnijverheid (PC 118) en de voedingshandel (PC 119) worden bestaande dagen van de onderneming aangerekend op de sectordag. In PC 337 vallen ondernemingen die al anciënniteitsdagen hadden voor de sectorregeling zelfs volledig buiten de cao.
Anciënniteitsverlof per paritair comité
Deze tabel volgt de comités waar werkgevers het meest naar zoeken. Voor elk comité controleerden we op 25 oktober 2026 alle cao's in de cao-databank van de FOD WASO.
| Paritair comité | Regeling | Voor wie | Bron |
|---|---|---|---|
| PC 124 bouw | één dag vanaf 15 jaar, twee dagen vanaf 25 jaar, drie dagen vanaf 30 jaar in hetzelfde bedrijf | arbeiders | cao van 26 juni 2023, 181714/CO/124 |
| PC 200 bedienden | geen sectorregeling gevonden (controle 25 oktober 2026) | bedienden, ook in de bouw | cao-databank |
| PC 201 zelfstandige kleinhandel | geen sectorregeling gevonden (controle 25 oktober 2026) | bedienden | cao-databank |
| PC 111 metaal | monteerders: één dag vanaf 5 jaar, twee dagen vanaf 15 jaar; de rest van de sector: geen anciënniteitsverlof, wel loopbaanverlof vanaf 50, 58 en 60 jaar | arbeiders | 107602/CO/111.03 en 184505/CO/111 |
| PC 209 bedienden metaal | geen anciënniteitsverlof, wel loopbaanverlof vanaf 50, 58 en 60 jaar, na 6 maanden dienst | bedienden | 184147/CO/209 |
| PC 112 garages | één dag na 12 jaar in de onderneming, sinds 1 januari 2026 | arbeiders | 199471/CO/112 |
| PC 116 chemie | één dag na 15 jaar, twee na 20, drie na 30; vanaf 60 jaar aangevuld met hoogstens 2 leeftijdsdagen, samen nooit meer dan 3 dagen; kunststofverwerking: in West-Vlaanderen vanaf 4 jaar tot 7 dagen (197638/CO/116), in Limburg vanaf 4 jaar tot 8 dagen (199110/CO/116) | arbeiders, bij gemiddeld 38 uur per week | cao van 13 februari 2026, 198270/CO/116, sinds 1 juli 2026 |
| PC 207 bedienden chemie | één dag na 15 jaar, twee na 20, drie na 30, zelfde leeftijdsregel als PC 116 | bedienden | 198278/CO/207, sinds 1 juli 2026 |
| PC 118 voedingsnijverheid | één dag per jaar na 20 jaar in de onderneming, bovenop de eindeloopbaandagen | arbeiders, ook in de bakkerijen | 198180/CO/118, sinds 1 januari 2026 |
| PC 119 voedingshandel | één dag na 20 jaar ononderbroken dienst | arbeiders | 196834/CO/119 |
| PC 121 schoonmaak | één dag per 1.000 RSZ-dagen op 5 opeenvolgende eindejaarspremies, hoogstens 7 dagen | arbeiders, anciënniteit in de sector | cao van 2 juli 2026, 200883/CO/121 |
| PC 145 tuinbouw | 1 dag vanaf 45 jaar met 10 jaar sectoranciënniteit, 3 dagen vanaf 50 jaar en 5 dagen vanaf 55 jaar, telkens met 15 jaar | arbeiders en bedienden | 199668/CO/145 |
| PC 302 horeca | onder 50 werknemers: vanaf 10 jaar een extra dag bij elke 5de verjaardag van het contract; vanaf 50 werknemers: een extra dag bij elke 5de verjaardag, dus al vanaf 5 jaar; daarnaast één extralegale dag vanaf 56 jaar | alle werknemers, deeltijds naar verhouding | 133461/CO/302 en 58955/CO/302 |
| PC 337 non-profit | één dag vanaf 3 jaar, twee dagen vanaf 7 jaar; vanaf 1 januari 2027 ook drie dagen vanaf 10 en vier vanaf 13 jaar | arbeiders en bedienden | 170624/CO/337 en 200981/CO/337 |
De volledige loon- en arbeidsvoorwaarden per sector staan in de comitégidsen, onder meer over PC 124, PC 118, PC 121, PC 145, PC 302 en PC 337.
Anciënniteitsverlof bouw: arbeiders en bedienden
In de bouw is het anciënniteitsverlof een recht van de arbeider, ten laste van de werkgever. De cao van 26 juni 2023 geldt sinds 1 juli 2023 en voegde de derde dag toe vanaf 30 jaar. Het recht start in het jaar waarin de arbeider de drempel haalt, vanaf de dag waarop hij ze haalt. De werkgever betaalt alleen een dag die echt wordt opgenomen. Kon de arbeider de dag niet nemen door een schorsing of door het einde van zijn contract, dan is er geen loon verschuldigd, en de dag kan evenmin naar een volgend jaar. Het anciënniteitsverlof staat los van de rustdagen en het bouwverlof; die vindt u in verlofdagen bouw 2027.
Een bediende van een bouwbedrijf valt niet onder PC 124 maar onder PC 200. Daar vonden we geen sectorregeling, dus het anciënniteitsverlof van een bouwbediende bestaat alleen als uw onderneming het toekent. Meer over de bouwsector in de gids over PC 124.
Anciënniteitsverlof bediende in PC 200
Over "anciënniteitsverlof pc 200" krijgen we veel vragen. Het antwoord is kort: in de cao-databank, nagelezen op 25 oktober 2026, staat geen cao van PC 200 die anciënniteitsdagen toekent. Wat een bediende in PC 200 krijgt, komt uit een ondernemingscao, het arbeidsreglement of zijn contract. Hebt u zo'n regeling, leg dan schriftelijk vast vanaf hoeveel jaar, hoeveel dagen, hoe de werknemer ze aanvraagt en wat er gebeurt bij vertrek. Over de rest van de bediendensector leest u in de gids over PC 200.
Metaal: anciënniteitsverlof en loopbaanverlof
In de metaal bestaat geen algemeen anciënniteitsverlof. Arbeiders in PC 111 en bedienden in PC 209 krijgen loopbaanverlof volgens leeftijd. In PC 111 komt dat loopbaanverlof bovenop anciënniteitsdagen die de onderneming al gaf, en wordt een niet opgenomen dag bij uitdiensttreding uitbetaald. Alleen de monteerders van bruggen en metalen gebinten en de hijsbedrijven (sectie 111.03) hebben echte anciënniteitsdagen. Zie ook de gidsen over PC 111 en PC 209.
Beslishulp: heeft mijn werknemer recht op anciënniteitsverlof?
| Vraag | Antwoord ja | Antwoord nee |
|---|---|---|
| 1. Kent zijn paritair comité een sectorregeling (tabel hierboven)? | Ga naar vraag 2. | Ga naar vraag 4. |
| 2. Haalt hij de anciënniteit, op de manier die de cao telt (in de onderneming, in de sector, met of zonder uitzendwerk)? | Ga naar vraag 3. | Nog geen recht uit de sector; ga naar vraag 4. |
| 3. Geeft uw onderneming al evenveel of meer dagen? | Dan volstaat uw regeling meestal; lees wel de aanrekeningsregel van de cao. | Hij heeft recht op de sectordagen. |
| 4. Staat er iets in een ondernemingscao, het arbeidsreglement of zijn contract? | Hij heeft recht volgens die tekst. | Hij heeft geen recht op anciënniteitsverlof. |
| 5. Gaf u jarenlang aan iedereen extra dagen zonder geschreven regel? | Mogelijk een recht door gebruik; leg het vast of stop het correct. | Geen recht. |
Werkt de werknemer deeltijds, dan krijgt hij in de meeste cao's dezelfde rechten naar verhouding, zoals in PC 112, PC 119, PC 302 en PC 337.
Anciënniteitsverlof overdragen naar volgend jaar
Voor de wettelijke vakantie is de regel streng: ze moet binnen het jaar worden opgenomen, behalve dagen die verloren gingen door onder meer ziekte, die de werknemer nog binnen 24 maanden na het vakantiejaar mag opnemen. Voor anciënniteitsdagen beslist de regeling zelf.
| Comité | Loon en wie betaalt | Overdragen naar volgend jaar | Bij vertrek |
|---|---|---|---|
| PC 124 bouw | werkgever, loon van een feestdag | nee | niet opgenomen dag wordt niet betaald |
| PC 118 voedingsnijverheid | betaalde verlofdag | nee, en niet uitbetaalbaar | niet uitbetaalbaar |
| PC 119 voedingshandel | loon van een feestdag | nee | cao zegt niets |
| PC 116 kunststof Limburg | cao zegt niets | ja, als de werknemer dat jaar ook werkte | cao zegt niets |
| PC 302 horeca | loon van een feestdag | ja, als opnemen onmogelijk was om een andere reden dan een schorsing | cao zegt niets |
| PC 111 loopbaanverlof | loon van een feestdag | alleen met een schriftelijk collectief akkoord in de onderneming | uitbetaald in de volgende loonperiode |
| PC 121 schoonmaak | waarde van een feestdag; het sociaal fonds levert de lijst van rechthebbenden | de cao zegt: toekennen en opnemen in het kalenderjaar | cao zegt niets |
| PC 145 tuinbouw | werkgever, het sociaal fonds betaalt loon en RSZ volledig terug | cao zegt niets | cao zegt niets |
Zegt de regeling niets, dan is overdracht of uitbetaling een twijfelgeval. Schrijf het daarom in uw eigen regeling. Voor het overdragen naar een nieuwe werkgever geldt: wie anciënniteit in de onderneming telt, laat de werknemer opnieuw beginnen. Alleen PC 121 en PC 145 tellen de sector, en PC 118 telt uitzenddagen in de 24 maanden voor het contract mee.
Hoe verwerkt u anciënniteitsverlof in de loonadministratie?
- Loon. Bijna elke sectorcao verwijst naar het loon van een feestdag, berekend volgens het KB van 18 april 1974. U betaalt dus het normale loon voor de uren die de werknemer die dag zou hebben gewerkt, met de gewone RSZ en bedrijfsvoorheffing.
- Aangifte. Een anciënniteitsdag met behoud van loon geeft u in de DmfA aan onder prestatiecode 1, de code voor afwezigheden met normaal loon en RSZ. Verwar ze niet met de aanvullende vakantie, die code 14 heeft. In PC 145 moeten de dagen herkenbaar zijn op de loonbrief of in de DmfA, omdat het fonds ze terugbetaalt.
- Verlofbeheer. Zet de anciënniteitsdagen als aparte teller naast de wettelijke vakantie, met de datum waarop de werknemer de drempel haalt. Dat is het moment om ze in te plannen, samen met de collectieve sluitingen uit de verlofkalender 2027.
- Eindejaarspremie. In PC 116 en PC 207 tellen anciënniteits- en leeftijdsdagen mee als werkelijke arbeid voor de premie; zie eindejaarspremie PC 116.
- Bij ontslag of opzeg. Laat de werknemer zijn dagen bij voorkeur opnemen tijdens de opzegtermijn. Wat er met een niet opgenomen dag gebeurt, verschilt per cao (tabel hierboven). Het vertrekvakantiegeld en het vakantieattest gaan over de wettelijke vakantie; zie vakantieattest en opzegtermijn werkgever.
Rekenvoorbeeld
Rekenvoorbeeld: een bouwvakker en een deeltijdse bediende in 2027
Bouw (PC 124). Een arbeider is in dienst sinds 1 september 2002. Op 1 september 2027 heeft hij 25 jaar dienst. In 2027 heeft hij recht op één dag vanaf 1 januari, omdat hij al meer dan 15 jaar dienst telt, en op een tweede dag vanaf 1 september, omdat hij dan 25 jaar haalt.
| Dag 1 | Dag 2 | |
|---|---|---|
| Op te nemen vanaf | 1 januari 2027 | 1 september 2027 |
| Uren die dag | 8 | 8 |
| Uurloon | € 20 | € 20 |
| Brutoloon voor de dag | € 160 | € 160 |
Samen kost dat € 320 brutoloon, plus de werkgeversbijdragen. Eindigt zijn contract op 30 juni 2027 voor hij dag 1 nam, dan is er voor die dag geen loon verschuldigd, en dag 2 ontstaat niet.
Non-profit (PC 337). Een bediende werkt 4/5 en heeft in 2027 13 jaar dienst. Vanaf 1 januari 2027 heeft een voltijdse werknemer met 13 jaar anciënniteit vier dagen. Zij krijgt dat naar verhouding: 4 x 0,8 = 3,2 dagen. In een voltijds rooster van 7,6 uur per dag is dat 3,2 x 7,6 = 24,32 uur betaald verlof.
Wat zo'n dag netto oplevert voor de werknemer, rekent u uit met de bruto-netto calculator.
Wat verandert er in 2027 aan het anciënniteitsverlof?
Eén wijziging is officieel: in PC 337 komt er vanaf 1 januari 2027 een derde dag vanaf 10 jaar en een vierde dag vanaf 13 jaar anciënniteit. Die twee dagen zijn niet verschuldigd als uw organisatie al minstens evenveel extralegale verlofdagen geeft.
Andere regelingen veranderden in de loop van 2026 en gelden dus voor het eerst een volledig jaar in 2027: de nieuwe drempels in PC 116 en PC 207 sinds 1 juli 2026, de sectordag in PC 118 sinds 1 januari 2026, de dag na 12 jaar in PC 112 en de vrije dagen in PC 145 sinds 1 januari 2026.
Wat Business Centrum hierin voor u doet
Business Centrum zoekt uit welke cao voor uw werknemers geldt, telt per werknemer wanneer hij een drempel haalt en zet de anciënniteitsdagen als aparte teller in uw verlofbeheer. Bij de verwerking in uw loonadministratie samen met Acerta betalen we de dag aan het juiste loon en geven we ze correct aan in de DmfA. Wilt u zelf anciënniteitsdagen toekennen, dan helpen we u ze schriftelijk vast te leggen. Laat uw regeling nakijken.