In België bestaan er een tiental soorten verlof voor werknemers, en per soort verschilt wie betaalt en wat u als werkgever mag weigeren. De belangrijkste: de jaarlijkse vakantie van 20 dagen voor een voltijdse werknemer, de feestdagen, het klein verlet bij familiegebeurtenissen, verlof om dwingende redenen, geboorte- en moederschapsverlof, ouderschapsverlof en tijdskrediet. Sommige verloven betaalt u zelf, andere betaalt het ziekenfonds of de RVA, en een paar zijn onbetaald.
Soorten verlof: het overzicht in één tabel
| Verlof | Duur | Wie betaalt | Mag u weigeren? |
|---|---|---|---|
| Jaarlijkse vakantie | 20 dagen bij een voltijdse vijfdagenweek | Bediende: u. Arbeider: de vakantiekas | Een gevraagde periode wel, de vakantie zelf niet |
| Feestdagen | 10 per jaar | U | Nee, valt er een op een zondag, dan geeft u een vervangingsdag |
| Klein verlet | Van 1 tot 10 dagen per gebeurtenis | U | Nee |
| Verlof om dwingende redenen | 10 dagen per jaar | In principe onbetaald | Nee, als de reden er is |
| Zorgverlof | 5 dagen per jaar, binnen die 10 | In principe onbetaald | Nee, met attest |
| Geboorteverlof | 20 dagen | U de eerste 3 dagen, daarna het ziekenfonds | Nee |
| Moederschapsverlof | 15 weken | Het ziekenfonds | Nee |
| Ouderschapsverlof | 4 maanden voltijds per kind | Uitkering van de RVA | Uitstellen kan, tot 6 maanden |
| Tijdskrediet | Volgens het motief | Uitkering van de RVA, als de werknemer er recht op heeft | Uitstellen of beperken via de drempel |
| Mantelzorgverlof | 3 maanden voltijds per zorgbehoevende | Uitkering van de RVA | Nee |
| Vlaams opleidingsverlof | Tot 125 uur per schooljaar | U, met terugbetaling door Vlaanderen | In enkele gevallen |
| Sollicitatieverlof | Tijdens de opzegtermijn | U | Nee |
Ziekte staat niet in de tabel. Een zieke werknemer neemt geen verlof: zijn contract is geschorst en u betaalt het gewaarborgd loon. Dat staat apart uitgewerkt in werknemer ziek.
Wettelijk verlof: vakantie en feestdagen
Jaarlijkse vakantie. Een voltijdse werknemer in een vijfdagenweek die het hele vorige jaar werkte, heeft recht op 20 vakantiedagen. De vakantie volgt dus uit wat hij het jaar ervoor presteerde: wie later begon of deeltijds werkte, bouwt minder op. De data liggen collectief vast via het paritair comité of de ondernemingsraad, of u spreekt ze af met de werknemer. Een gevraagde periode mag u weigeren, zolang de werknemer 2 weken aaneen kan nemen tussen 1 mei en 31 oktober. Een bediende krijgt zijn vakantiegeld van u, een arbeider van de vakantiekas. Hoe dat geld berekend wordt, staat in dubbel vakantiegeld.
Feestdagen. Er zijn 10 wettelijke feestdagen: 1 januari, paasmaandag, 1 mei, Hemelvaartsdag, pinkstermaandag, 21 juli, 15 augustus, 1 november, 11 november en 25 december. Op die dagen werkt de werknemer niet en betaalt u het loon. Valt een feestdag op een zondag of op een gewone inactiviteitsdag, dan kent u een vervangingsdag toe. Hoe u die kiest en meedeelt, leest u in vervangende feestdag.
In de bouw ligt de vakantie grotendeels collectief vast. De data voor volgend jaar staan in verlofdagen bouw 2027.
Omstandigheidsverlof: klein verlet bij familiegebeurtenissen
Klein verlet is betaalde afwezigheid bij een familiegebeurtenis of een burgerplicht. Bij de overheid en in het onderwijs heet het omstandigheidsverlof. De wettelijke tabel, met enkele voorbeelden:
- Eigen huwelijk: 2 dagen.
- Overlijden van de partner of een kind: 10 dagen, waarvan 3 rond de begrafenis en 7 binnen het jaar.
- Overlijden van een ouder of schoonouder: 3 dagen.
- Overlijden van een broer, zus of grootouder die bij de werknemer woonde: 2 dagen, anders 1 dag.
Uw paritair comité kan meer geven. In PC 200 bijvoorbeeld zijn het sinds 2026 12 dagen bij het overlijden van de partner of een kind. De volledige tabel, de regels per comité en hoe u het klein verlet boekt, staan in klein verlet.
Verlof om dwingende redenen en zorgverlof
Een werknemer mag tot 10 dagen per jaar wegblijven om dwingende redenen: een onvoorziene gebeurtenis die zijn dringende tussenkomst vraagt, zoals de ziekte of hospitalisatie van een huisgenoot, of schade aan zijn woning door brand of overstroming. Dat verlof is in principe onbetaald, tenzij uw cao of arbeidsreglement anders bepaalt.
Binnen die 10 dagen heeft de werknemer recht op 5 dagen zorgverlof per jaar, om een gezins- of familielid met een ernstige medische reden te verzorgen. Hij verwittigt u vooraf en bezorgt een attest van de behandelende arts. Ook zorgverlof is in principe onbetaald.
Geboorteverlof en moederschapsverlof
Moederschapsverlof. Een werkneemster die bevalt, heeft recht op 15 weken moederschapsverlof. Een deel ligt verplicht rond de bevalling, de rest kiest ze voor of na. U betaalt geen loon: het ziekenfonds betaalt een moederschapsuitkering. Vanaf het moment dat u van de zwangerschap weet, is ze beschermd tegen ontslag.
Geboorteverlof. De andere ouder heeft recht op 20 dagen geboorteverlof, op te nemen binnen 4 maanden na de bevalling. De eerste 3 dagen betaalt u het loon, de rest betaalt het ziekenfonds. Meer in is geboorteverlof betaald.
Ouderschapsverlof, tijdskrediet en mantelzorgverlof
Deze verloven schorsen het contract of verminderen de prestaties voor langere tijd. U betaalt geen loon voor de uren die de werknemer niet werkt. Hij kan een uitkering van de RVA krijgen.
Ouderschapsverlof. Per kind 4 maanden voltijds of 8 maanden halftijds, zolang het kind jonger is dan 12 jaar. U kunt het om ernstige redenen uitstellen, maar het verlof start dan ten laatste 6 maanden later. Wat u wel en niet mag, met twee modelbrieven, staat in ouderschapsverlof weigeren werkgever.
Tijdskrediet. Een werknemer met minstens 24 maanden anciënniteit kan tijdskrediet nemen met een motief, zoals de zorg voor een kind of een opleiding. In een onderneming met hoogstens 10 werknemers is het geen recht. Wil meer dan 5% van het personeel tegelijk tijdskrediet, dan geldt een voorrangsregeling. De werknemer verwittigt u 6 maanden vooraf als u hoogstens 20 werknemers heeft, en 3 maanden vooraf daarboven. Meer in tijdskrediet werkgever.
Mantelzorgverlof. Een erkende mantelzorger kan zijn contract per zorgbehoevende 3 maanden volledig schorsen, of zijn prestaties met een vijfde of de helft verminderen. Hij laat het u minstens 7 dagen vooraf schriftelijk weten.
Wie zo'n verlof aanvraagt of opneemt, is beschermd tegen ontslag. Een ontslag in strijd met die bescherming kost een forfait van 6 maanden loon bovenop de gewone vergoeding. Zie ook werknemer ontslaan.
Opleidingsverlof en sollicitatieverlof
Vlaams opleidingsverlof. Een werknemer in de Vlaamse privésector die een erkende opleiding volgt, mag tot 125 uur per schooljaar afwezig zijn met behoud van loon. U betaalt het loon en vraagt een terugbetaling aan: voor het schooljaar 2026-2027 is dat € 24,50 per uur. U mag het verlof alleen in enkele gevallen weigeren of uitstellen. Alles staat in Vlaams opleidingsverlof werkgever.
Sollicitatieverlof. Tijdens de opzegtermijn mag de werknemer met behoud van loon afwezig zijn om werk te zoeken, en bij een lange opzeg door de werkgever 1 dag per week in de laatste 26 weken. Zie sollicitatieverlof.
Onbetaald verlof en andere afwezigheden
Onbetaald verlof. Er is geen algemeen recht op onbetaald verlof. Vraagt een werknemer een paar weken vrij zonder loon, dan beslist u, en legt u de afspraak best schriftelijk vast: de periode, de terugkeer en de gevolgen voor zijn vakantie en sociale zekerheid.
Inhaalrust en ADV. Wie meer uren werkt dan de gemiddelde arbeidsduur, krijgt in veel sectoren arbeidsduurverminderingsdagen of inhaalrust. Hoe dat werkt, staat in ADV-dagen.
Tijdelijke werkloosheid. Dat is geen verlof van de werknemer maar een schorsing die u aanvraagt bij gebrek aan werk of overmacht. De werknemer krijgt dan een uitkering van de RVA.
Verlof werknemer: wat u als werkgever mag weigeren
De vuistregel: verlof dat de wet als recht geeft voor een gebeurtenis, zoals klein verlet, geboorteverlof en moederschapsverlof, kunt u niet weigeren. Verlof dat de werknemer inplant, zoals vakantie, ouderschapsverlof en tijdskrediet, kunt u in sommige gevallen weigeren of uitstellen, volgens precieze termijnen. Per soort verlof, met een modelbrief om vakantie te weigeren, staat het in kan werkgever verlof weigeren.
Een verlofaanvraag beantwoorden in vier vragen
- Welk verlof is het precies? Een werknemer die vrij vraagt voor een begrafenis, vraagt klein verlet. Wie vrij vraagt voor een ziek kind, vraagt verlof om dwingende redenen of zorgverlof. De soort bepaalt de rest.
- Is het een recht of een gunst? Op klein verlet, geboorteverlof en moederschapsverlof heeft hij recht. Onbetaald verlof is een gunst.
- Welke termijn geldt? Voor ouderschapsverlof, tijdskrediet en mantelzorgverlof moet de werknemer u vooraf schriftelijk verwittigen, en u heeft zelf een termijn om uit te stellen.
- Wie betaalt? Zet het verlof correct in de loonadministratie, zodat het loon, de uitkering en de aangifte kloppen.
Alle gidsen over verlof
- Kan werkgever verlof weigeren: per verlofsoort.
- Klein verlet: de dagen bij huwelijk, overlijden en verhuis.
- Ouderschapsverlof weigeren werkgever: uitstel en bescherming.
- Tijdskrediet werkgever: weigeren, uitstellen en de drempel.
- Vlaams opleidingsverlof werkgever: uren en terugbetaling.
- Ziek tijdens vakantie: welke dagen u opnieuw toekent.
- Vervangende feestdag: wat als een feestdag op een zondag valt.
- Werknemer ziek: wie betaalt wat bij ziekte.
Business Centrum houdt elke afwezigheid bij in de loonadministratie: welke dagen u betaalt, welke de vakantiekas, het ziekenfonds of de RVA overneemt, en welke code ze krijgen in de aangifte. Samen met Acerta zorgen we dat het klopt. Twijfelt u over een aanvraag van een werknemer, vraag het ons voor u antwoordt.