Werken bij hitte regelt de codex over het welzijn op het werk in boek V, titel 1. Hitte meet u met de WBGT-index, niet met een gewone thermometer. Boven 29 bij licht werk, 26 bij halfzwaar, 22 bij zwaar en 18 bij zeer zwaar werk moet u handelen: gratis verfrissende dranken, bescherming tegen de zon, binnen 48 uur verluchting en daarna rusttijden.
Elke zomer komt dezelfde vraag terug: hoe warm mag het zijn op het werk, en wat moet ik als werkgever doen? Deze gids zet de regels op een rij met de stand van 1 november 2026. De tekst van de codex is voor het laatst gewijzigd door het koninklijk besluit van 12 mei 2024. De gids beschrijft de wet. Voor uw eigen werkposten blijft het advies van uw preventieadviseur en uw arbeidsarts nodig.
Werken bij hitte: wat de wet van de werkgever vraagt
De basis ligt in de welzijnswet van 4 augustus 1996. De werkgever zorgt voor het welzijn van zijn werknemers bij de uitvoering van hun werk. Voor warmte en koude werkt de codex dat uit in vier stappen.
- Risicoanalyse. Artikel V.1-1 verplicht u om de thermische omgevingsfactoren op de arbeidsplaats te analyseren, van het weer en van uw installaties. U houdt rekening met de luchttemperatuur, de luchtvochtigheid, de luchtstroom, de warmtestraling van zon of machines, de fysieke werkbelasting, de werkmethodes, de werkkledij en de persoonlijke beschermingsmiddelen. De analyse volgt ook de seizoenen en de wisselende omstandigheden tijdens de werkdag.
- Preventiemaatregelen. Artikel V.1-2 vraagt passende maatregelen op basis van die analyse.
- Actiewaarden. Artikel V.1-3 legt de grenzen vast waarboven u verplicht moet ingrijpen.
- Programma van maatregelen. Kunnen de temperaturen de actiewaarden overschrijden, dan stelt u volgens artikel V.1-4 vooraf een programma van technische en organisatorische maatregelen op. Dat programma hoort bij uw globaal preventieplan.
U evalueert de omstandigheden en meet ze "indien nodig". De meetmethode bepaalt u na advies van de preventieadviseur-arbeidsarts of de preventieadviseur-arbeidshygiëne en na akkoord van het comité voor preventie en bescherming op het werk. Komt er in het comité geen akkoord, dan kiest u een methode waarvan de FOD Werkgelegenheid de referenties publiceert.
WBGT: zo meet u hitte op het werk
Een gewone thermometer volstaat voor koude, niet voor warmte. Dertig graden bij droge lucht is iets anders dan dertig graden bij zware, vochtige lucht. Daarom gebruikt de codex de WBGT-index (wet bulb globe temperature). Die combineert de luchttemperatuur, de vochtigheid, de luchtstroom en de warmtestraling. U kunt de WBGT rechtstreeks meten met een vochtige globethermometer, of berekenen uit de afzonderlijke metingen.
Weinig ondernemingen hebben zo'n toestel. De FOD Werkgelegenheid publiceert daarom omrekentabellen: u meet met een gewone thermometer en een vochtigheidsmeter en leest de WBGT af. Een paar voorbeelden die de FOD zelf geeft:
| Thermometer | Vochtigheid 35 % | Vochtigheid 55 % | Vochtigheid 80 % |
|---|---|---|---|
| 30 °C | 22,70 WBGT | 25,40 WBGT | 28,20 WBGT |
| 35 °C | 26,80 WBGT | 29,80 WBGT | 32,90 WBGT |
Bij zeer vochtige lucht, rond 95 procent, ligt de WBGT dicht bij wat de gewone thermometer aangeeft. Bij drogere lucht ligt hij lager. Straalt er warmte van de zon, een oven of een machine, dan komt die belasting er nog bij. De tabellen geven dus een benadering. Voor een werkpost met veel straling vraagt u beter een meting aan uw externe dienst voor preventie.
Werkbelasting: hoe zwaar is het werk?
De grens hangt af van de fysieke inspanning. Artikel V.1-1 drukt die uit in watt, voor een continu werk van acht uur. De FOD geeft voorbeelden om het werk in te schatten. Het gaat om lichamelijke inspanning, niet om hoe zwaar een job mentaal weegt.
| Werkbelasting | Energie in watt (codex) | Voorbeelden (FOD Werkgelegenheid) |
|---|---|---|
| Zeer licht | minder dan 117 watt | secretariaatswerk |
| Licht | van 117 watt tot net onder halfzwaar | handenarbeid aan een tafel, een wagen besturen |
| Halfzwaar | vanaf 235 watt | staand werk, timmerwerk, een tractor besturen |
| Zwaar | vanaf 361 watt | spitten, met de hand zagen, schaven, kruiwagens duwen |
| Zeer zwaar | meer dan 468 watt | zwaar spitten en graven, ladders en trappen beklimmen |
Volgens de FOD stelt de arbeidsarts vast hoeveel inspanning een soort werk vraagt. Neem die indeling op in uw risicoanalyse, per werkpost of per functie. Zo weet u in juli meteen welke grens geldt voor de magazijnier, de chauffeur en de bediende.
De actiewaarden voor hitte per werkbelasting
Artikel V.1-3, paragraaf 2, zegt dat de WBGT-index niet hoger mag zijn dan deze waarden:
| Werkbelasting | Maximale WBGT-index |
|---|---|
| Zeer licht of licht werk | 29 |
| Halfzwaar werk | 26 |
| Zwaar werk | 22 |
| Zeer zwaar werk | 18 |
Dat zijn actiewaarden. Boven die waarde is werken niet verboden, maar dan gelden de verplichte maatregelen van de codex. Hoe zwaarder het werk, hoe lager de grens. Wie zwaar werk doet, zit bij een warme zomerdag dus al snel boven de grens, ook als het bureau ernaast nog binnen de norm blijft.
Wat u moet doen bij hitte boven de actiewaarden
De codex maakt een onderscheid naar de oorsprong van de warmte: het weer (klimatologisch) of uw installaties, zoals ovens, smelterijen of persen (technologisch).
| Oorsprong van de warmte | Verplichte maatregelen | Artikel |
|---|---|---|
| Het weer, binnen | aanhoudende overschrijding: binnen 48 uur kunstmatige verluchting in de werklokalen; duurt het daarna voort: beperkte aanwezigheid en rusttijden; altijd gratis verfrissende dranken | V.1-11 |
| Rechtstreekse zon | bescherming door een installatie of een andere arbeidsorganisatie; collectieve of persoonlijke beschermingsmiddelen | V.1-12 |
| Machines, convectie | kunstmatige verluchting of afzuiging | V.1-8 |
| Machines, straling | beveiligingsschermen of reflecterende of gekoelde beschermingskledij | V.1-9 |
| Technologisch, maatregelen volstaan niet | kortere blootstelling door werk en rust af te wisselen, gratis verfrissende dranken | V.1-10 |
Bij hitte van het weer zijn er dus drie stappen. Eerst de verluchting binnen 48 uur na de vaststelling van de overschrijding, als ze aanhoudt. Daarna, als het te warm blijft, het regime van beperkte aanwezigheid en rusttijden. En vanaf het begin de verfrissende dranken, zonder kosten voor de werknemers en op advies van de arbeidsarts. Drinkwater moet er altijd zijn, ook zonder hitte: zie moet de werkgever water voorzien.
Komt de hitte zowel van het weer als van uw installaties, dan past u de regels voor technologische warmte toe, de artikelen V.1-8 tot V.1-10.
Beschermende kledij tegen straling is een persoonlijk beschermingsmiddel, geen gewone werkkledij. Het verschil leest u in moet de werkgever werkkledij voorzien.
Rusttijden bij hitte: wie bepaalt de afwisseling?
Moet u werk en rust afwisselen, dan bepaalt artikel V.1-4 in deze volgorde hoe:
- U past een van de normen NBN EN ISO 7243, 7933 of 9886 toe. Dan wordt u vermoed passende rusttijden te hebben vastgelegd.
- Past u die normen niet toe, dan legt u de afwisseling vast na advies van de arbeidsarts en na voorafgaand akkoord van de werknemersvertegenwoordigers in het comité, of anders van de vakbondsafvaardiging.
- Lukt dat niet, dan volgt u een algemeen verbindend verklaarde cao van uw paritair comité, als die minstens even goed beschermt als de bijlage van de codex.
- Is er niets van dat alles, dan geldt bijlage V.1-1 van de codex.
| Afwisseling | Licht werk | Halfzwaar werk | Zwaar werk | Zeer zwaar werk |
|---|---|---|---|---|
| 45 minuten werk, 15 minuten rust | vanaf 29,50 WBGT | vanaf 27 WBGT | vanaf 23 WBGT | vanaf 19 WBGT |
| 30 minuten werk, 30 minuten rust | vanaf 30 WBGT | vanaf 28 WBGT | vanaf 24,50 WBGT | vanaf 21 WBGT |
De rust gebeurt ter plaatse of in een rustlokaal dat aan de regels van de codex voldoet. Een koelere ruimte is het beste, schrijft de FOD. U mag een eigen variant uitwerken, maar die mag niet minder beschermen. Ligt de WBGT ver boven de laatste rij van de tabel, dan geeft de bijlage geen verder regime. Beslis dan samen met de arbeidsarts wat nog veilig kan, en plan zwaar werk naar een koeler moment.
De codex zegt niet of de rusttijden betaald zijn. Dat hangt af van uw sectorcao, uw arbeidsreglement en de vraag of de werknemer tijdens de rust ter beschikking van de werkgever blijft. Leg het vooraf vast en bespreek het als het niet duidelijk is.
Rekenvoorbeeld
Een groothandel in Gent heeft een magazijn met orderpickers (halfzwaar werk) en twee werknemers die zakken en kratten met de hand laden (zwaar werk). Op maandag 5 juli 2027 meet de verantwoordelijke om 14 uur 30 °C en 55 procent vochtigheid.
- Volgens de omrekentabel is dat 25,40 WBGT. Voor halfzwaar werk ligt de grens op 26: de orderpickers zitten er net onder. Voor zwaar werk ligt de grens op 22: de laders zitten erboven.
- De werkgever deelt meteen gratis verfrissende dranken uit. Houdt de overschrijding aan, dan staat de kunstmatige verluchting er uiterlijk woensdag 7 juli om 14 uur, 48 uur na de vaststelling.
- Er is geen cao en geen afspraak met het comité, dus geldt de bijlage. Voor zwaar werk geldt 45 minuten werk en 15 minuten rust vanaf 23 WBGT, en 30 minuten werk en 30 minuten rust vanaf 24,50 WBGT. Bij 25,40 wordt dat voor de laders dus 30 minuten werk en 30 minuten rust per uur. Artikel V.1-11 maakt dat regime verplicht als de overschrijding na de termijn voor de verluchting voortduurt, maar niets belet de werkgever om het meteen in te voeren.
- Op donderdag 8 juli is het 35 °C bij 55 procent vochtigheid: 29,80 WBGT. Nu zitten ook de orderpickers boven hun grens, en zelfs boven 28 WBGT: ook voor hen 30 minuten werk en 30 minuten rust. Het zware laden verschuift naar de vroege ochtend, voor zover het uurrooster in het arbeidsreglement dat toelaat.
Het programma van maatregelen: vooraf, niet tijdens de hittegolf
Het programma van artikel V.1-4 maakt u voor de zomer, niet op de eerste warme dag. Het beschrijft per werkpost of groep van werkposten, per functie of groep van functies, welke maatregelen u neemt. De codex noemt onder meer:
- technische maatregelen op de temperatuur, de vochtigheid, de straling en de luchtstroom, zoals ventilatie, afzuiging van warme dampen en reflecterende schermen;
- de fysieke belasting verlagen met andere arbeidsmiddelen of werkmethodes;
- de duur en de intensiteit van de blootstelling beperken;
- de werkroosters of de arbeidsorganisatie aanpassen, met rusttijden waar nodig;
- beschermende kledij;
- gratis aangepaste verfrissende dranken.
U legt het programma voor advies voor aan de bevoegde preventieadviseur en aan het comité, en voegt het bij het globaal preventieplan. U past het aan telkens er iets wijzigt, zoals een nieuwe machine of een nieuwe werkpost. En u voert het uit "van zodra de actiewaarden worden overschreden". In een kleine onderneming zonder eigen deskundige vult de interne preventieadviseur dat in, samen met de externe dienst.
Artikel V.1-16 vraagt ook voorlichting. Werknemers die aan warmte worden blootgesteld, krijgen uitleg over de resultaten van de risicoanalyse, de actiewaarden, de maatregelen, de lichamelijke signalen van oververhitting, de invloed van persoonlijke eigenschappen en veilige werkwijzen. Plan die toelichting voor de zomer, met wie wat doet.
Werken bij hitte buiten en op de werf
Voor wie buiten werkt, telt vooral de zon. Artikel V.1-12 zegt dat werknemers tegen zonnestraling beschermd worden door een installatie of een aanpassing van de arbeidsorganisatie. Wie rechtstreeks in de zon werkt, krijgt collectieve of persoonlijke beschermingsmiddelen. De FOD noemt als voorbeeld een zonnescherm en een hoofddeksel.
Werknemers die gewoonlijk buiten werken, krijgen volgens artikel V.1-14 een passend gezondheidstoezicht. Hetzelfde geldt voor wie regelmatig aan warmte van machines boven de actiewaarden wordt blootgesteld: dan gebeurt het onderzoek voor de tewerkstelling en wordt het herhaald. Hoe dat toezicht verloopt, leest u in gezondheidstoezicht voor de werkgever en de arbeidsarts.
In de bouw komt een tweede vraag: mag het werk stilvallen? De RVA aanvaardt tijdelijke werkloosheid wegens slecht weer ook bij hitte, maar alleen als het werk echt onmogelijk wordt. Infoblad E26 zegt: "Ook zeer warm weer kan uitzonderlijk het werk onmogelijk maken." Werk dat alleen trager of zwaarder gaat, telt niet. Hoe u dat meldt, staat in weerverlet in de bouw. Voor andere sectoren leest u de algemene regels in tijdelijke werkloosheid, en voor bouwbedrijven de sectorpagina bouw.
Kwetsbare werknemers bij hitte op het werk
Artikel V.1-15 vraagt extra aandacht voor werknemers uit bijzonder gevoelige risicogroepen. De werkgever past de maatregelen tegen warmte aan hun noden aan, na advies van de arbeidsarts. De titel noemt geen vaste lijst. Bij ozon noemt de FOD werknemers met ademhalingsproblemen of een hartbelasting, zwangere werkneemsters en oudere werknemers.
Voor zwangere werkneemsters loopt de risicoanalyse via de regels van de moederschapsbescherming. Doet een werknemer aangepast werk na ziekte, zie progressieve werkhervatting, dan bekijkt u ook zijn werkpost met de arbeidsarts. Bespreek de werkposten vooraf met de arbeidsarts, zodat u bij de eerste hittegolf niet moet improviseren.
Uurrooster en hitte: vroeger beginnen
Veel werkgevers willen bij een hittegolf vroeger beginnen. Dat kan, maar niet zomaar. Elk uurrooster moet in het arbeidsreglement staan. Een nieuw zomerrooster neemt u dus vooraf op, met de procedure uit arbeidsreglement wijzigen. Werkt u met variabele roosters of glijdende uren, dan geeft dat al ruimte binnen wat het reglement toelaat: zie glijdende uren en uurrooster wijzigen als werkgever.
Een vroegere start verandert niets aan de grenzen van de maximale arbeidsduur en de rust tussen twee werkdagen.
Ozon bij aanhoudende hitte
Bij lang warm weer stijgt vaak ook de ozon. De FOD Werkgelegenheid schrijft dat de arbeidsreglementering geen aparte regels heeft voor ozon van het weer, maar dat de blootstelling een arbeidsrisico is waartegen u preventieve maatregelen neemt. Ze treffen vooral wie buiten werkt.
De FOD noemt organisatorische maatregelen: zwaar werk in de ochtend, overwerk vermijden, lichter werk, binnen of in de schaduw werken, rustpauzes binnen en werkplaatsen buiten met een zonnedak afschermen. Een houvast zijn de informatiedrempel van 180 µg/m³ en de alarmdrempel van 240 µg/m³, die via IRCEL en de media gemeld worden.
Wat riskeert een werkgever die niets doet bij hitte?
De codex is een uitvoeringsbesluit van de welzijnswet. Een inbreuk erop is volgens artikel 127 van het Sociaal Strafwetboek een inbreuk van niveau 3. De administratieve geldboete loopt dan van € 1.000 tot € 10.000. Heeft de inbreuk gezondheidsschade of een arbeidsongeval tot gevolg, dan wordt ze zwaarder bestraft. Meer over de bedragen staat in Sociaal Strafwetboek 2026.
Het toezicht ligt bij het Toezicht op het Welzijn op het Werk van de FOD. Valt een werknemer onwel door de hitte, verleen dan eerste hulp en ga na of het om een arbeidsongeval gaat: zie arbeidsongeval melden als werkgever.
Veelgemaakte fouten bij hitte op het werk
- Een gewone thermometer als grens gebruiken. De codex werkt met de WBGT. Zonder de vochtigheid en de straling weet u niet of u boven de grens zit.
- Een grens voor iedereen. Zwaar werk heeft een veel lagere grens dan bureauwerk. Deel de werkposten vooraf in.
- Pas beginnen als het warm is. Het programma van maatregelen hoort er voor de zomer te zijn, bij het globaal preventieplan.
- Drank laten betalen. Verfrissende dranken bij hitte zijn gratis voor de werknemers.
- Een zomerrooster zonder reglement. Een rooster dat niet in het arbeidsreglement staat, mag u niet toepassen.
- Tijdelijke werkloosheid omdat het werk trager gaat. De RVA vraagt dat het werk onmogelijk was.
Wat Business Centrum hierin voor u doet
Business Centrum is een sociaal bureau in Gent, opgericht in 2013, en erkend partner van Acerta. Bij hitte helpt Business Centrum met de sociale kant: een zomerrooster opnemen in het arbeidsreglement, de gewerkte uren en rusttijden verwerken, en tijdelijke werkloosheid wegens slecht weer melden en verwerken via Acerta, erkend secretariaat met nummer 250, dat de aangiften indient. De risicoanalyse en de metingen blijven werk voor uw preventieadviseur en uw externe dienst. Meer over de verwerking staat op loonadministratie. Hoe het werk tussen Business Centrum en Acerta verdeeld is, leest u op sociaal bureau en Acerta.
Wilt u voor de zomer een zomerrooster in uw arbeidsreglement, of weten hoe u weerverlet bij hitte meldt? Laat u terugbellen en Business Centrum overloopt het met u. Voor de risicoanalyse en de metingen verwijzen wij u naar uw preventieadviseur of externe dienst, voor een geschil naar een advocaat of uw sectorfederatie.