"13de maand" is de volksnaam van de eindejaarspremie. Een algemene wet die ze oplegt, bestaat niet: de plicht komt uit de cao van het paritair comité, een ondernemings-cao, de arbeidsovereenkomst of een vast gebruik. Een bediende in PC 200 krijgt 100% van zijn maandloon, een uitzendkracht 8,33% van zijn brutoloon via een fonds, een bouwvakker geen premie maar getrouwheidszegels. Hieronder leest u wie recht heeft, wie een volle maand krijgt en wat er gebeurt bij een in- of uitdiensttreding, ontslag, interim en ziekte.
Wat betekent 13de maand, en waarom heet ze niet overal zo?
In de cao's staat het woord "13de maand" zelden. Ze spreken van een eindejaarspremie, een kerstpremie (PC 202), een jaarpremie (PC 226) of een jaarlijkse premie (PC 100). In de bouw bestaat er geen eindejaarspremie: arbeiders krijgen getrouwheidszegels van 9% van hun brutoloon. De naam "13de maand" klopt dus alleen waar de premie echt een maandloon is.
Een percentage van 8,33% van het jaarloon is wiskundig een twaalfde: een volle maand, gespreid over de maanden waarin de werknemer loon kreeg. 9% ligt daar iets boven, 4,50% ver onder.
Deze gids gaat over de privésector; in het onderwijs en de openbare diensten heet de premie eindejaarstoelage. De rekenregels per sector staan in eindejaarspremie berekenen.
Is een 13de maand verplicht?
Alleen als een bron die uw onderneming bindt ze oplegt. Artikel 51 van de cao-wet van 5 december 1968 zet de bronnen van rechten en plichten in een arbeidsrelatie in een vaste rangorde. Voor de 13de maand tellen er vijf:
| Bron | Wanneer moet u een 13de maand betalen? |
|---|---|
| Sectorcao, algemeen verbindend verklaard | Altijd, als uw onderneming onder dat comité valt. Volgens artikel 31 bindt zo'n cao alle werkgevers van het comité, ook wie niet aangesloten is bij een werkgeversorganisatie. |
| Ondernemings-cao | Als u ze met de vakbonden sloot. Ze mag gunstiger zijn dan de sector, niet ongunstiger. |
| Schriftelijke arbeidsovereenkomst | Als het contract of een bijlage een 13de maand belooft, ook zonder sectorregel. |
| Arbeidsreglement | Als het reglement een premie vastlegt. |
| Gebruik | Als u jaren dezelfde premie betaalde, aan iedereen in dezelfde groep en volgens een vaste berekening. Het gebruik staat als laatste van 9 bronnen, maar maakt een premie verplicht die nergens op papier staat. |
Welk comité voor uw werknemers geldt, zoekt u op met paritair comité opzoeken. Wat een cao is en hoe ze u bindt, leest u in wat is een cao en in het korte antwoord op is een cao verplicht.
Geeft u een premie uit goede wil, zonder dat iets u verplicht, leg dan bij elke betaling schriftelijk vast dat ze eenmalig en vrijwillig is. Zonder die zin groeit een jaarlijkse premie na enkele jaren uit tot een gebruik dat u niet eenzijdig kunt stoppen.
Beslishulp: heeft mijn werknemer recht op een 13de maand?
Loop de vragen van boven naar onder. Het eerste "ja" geeft het antwoord.
| Vraag | Ja | Nee |
|---|---|---|
| 1. Is hij uitzendkracht (PC 322)? | Het Sociaal Fonds voor de Uitzendkrachten betaalt, niet u. Zie verder bij interim. | Ga naar 2. |
| 2. Heeft zijn paritair comité een regeling voor de eindejaarspremie? | Hij heeft recht volgens de sectorcao, als hij de voorwaarden haalt (anciënniteit, in dienst op een datum, gewerkte dagen). Zoek zijn comité in de tabel hieronder. | Ga naar 3. |
| 3. Betaalt een sociaal fonds de premie? | U betaalt niets op de loonbrief. Het fonds rekent op het loon dat u aangaf. | Ga naar 4. |
| 4. Staat een 13de maand in een ondernemings-cao, zijn contract of het arbeidsreglement? | Hij heeft recht volgens die tekst. | Ga naar 5. |
| 5. Betaalde u jaren een vaste premie aan de hele groep? | Waarschijnlijk een gebruik: hij heeft recht. | Geen recht op een 13de maand. |
Wie krijgt een volle 13de maand, en wie een forfait of percentage?
Voor een volledig jaar, volgens de cao's die we per comité nalazen:
| Comité | Werknemers | Vorm van de premie | Wie betaalt |
|---|---|---|---|
| PC 200 | bedienden, aanvullend comité | 100% van het maandloon | werkgever |
| PC 201 | bedienden zelfstandige kleinhandel | 100% van het maandloon | werkgever |
| PC 207 | bedienden scheikunde | 100% van het basisloon van december | werkgever |
| PC 209 | bedienden metaal | Oost- en West-Vlaanderen 100% van de wedde van juli; Brabant en Brussel 8,33% van de jaarwedde; Henegouwen, Namen, Luik en Luxemburg minstens 2,36% van het aangegeven loon | werkgever |
| PC 220 | bedienden voedingsnijverheid | 1 brutomaandloon van december plus variabel loon | werkgever |
| PC 226 | bedienden handel, vervoer, logistiek | 1 maandloon van de maand van betaling | werkgever |
| PC 311 | grote kleinhandel | het loon van december | werkgever |
| PSC 319.01 | Vlaamse opvoedingsinstellingen | 100% van het maandloon van oktober | werkgever |
| PC 330 | zorg | geïndexeerd forfait plus 3,03% van het jaarloon | werkgever |
| PSC 329.01 | Vlaamse socioculturele sector | meestal vast deel plus 5,76% van het jaarloon | werkgever |
| PC 100 | arbeiders, aanvullend comité | 31 keer het basisuurloon | werkgever |
| PC 111 | arbeiders metaal | Oost-Vlaanderen 164,67 uur loon, voltijds | werkgever |
| PC 116 | arbeiders scheikunde | 173,33 keer het basisuurloon, minder bij een kortere werkweek | werkgever |
| PC 118 | arbeiders voedingsnijverheid | 4 1/3 weken loon | werkgever |
| PC 119 | arbeiders handel in voedingswaren | 164,66 keer het uurloon | werkgever |
| PC 121 | schoonmaak | 9% van het brutoloon | sociaal fonds |
| PC 124 | bouw, arbeiders | geen premie: getrouwheidszegels van 9% | Constructiv |
| PC 140.03 | wegvervoer, arbeiders | 5% van het aangegeven loon | SFTL |
| PSC 149.01 | elektriciens | 8,33% van het brutoloon | Volta |
| PC 302 | horeca | hoogstens 4,33 weken loon | Fonds Horeca |
| PC 314 | kappers, schoonheidszorg | 9,50% van het brutoloon | sociaal fonds |
| PC 322 | uitzendkrachten | 8,33% van het brutoloon | sociaal fonds |
| PSC 322.01 | dienstencheques | 4,50% van het brutoloon | sociaal fonds |
Een volle 13de maand in de letterlijke zin krijgen dus vooral bedienden. Voor arbeiders is de premie in de meeste comités ook een maandloon, maar uitgedrukt in uren. In PC 111 is dat de wekelijkse arbeidsduur maal 52 weken, gedeeld door 12 maanden: voor een voltijdse arbeider 164,67 uur, een volle maand. Waar een fonds betaalt, is het een percentage van het aangegeven loon. De voorwaarden en de cao staan op de pagina van elk comité, het overzicht in eindejaarspremie 2026 per paritair comité.
13de maand voor een bediende en voor een arbeider: waar zit het verschil?
Het eenheidsstatuut heeft de opzegtermijnen gelijkgetrokken, niet de eindejaarspremie. Arbeiders en bedienden van dezelfde onderneming vallen vaak onder twee comités, met twee regelingen. Een metaalbedrijf in Gent past PC 111 toe voor zijn arbeiders en PC 209 voor zijn bedienden.
Vier verschillen die u in de praktijk ziet:
- De basis. Een bediende krijgt meestal zijn maandloon, een arbeider een aantal uren keer zijn uurloon of een percentage van zijn jaarloon.
- Wie betaalt. Voor bedienden betaalt bijna altijd de werkgever. Voor arbeiders betaalt in de schoonmaak, de bouw, het wegvervoer, de horeca en bij de elektriciens een sociaal fonds.
- De RSZ. Op een premie die u zelf betaalt, rekent de RSZ voor arbeiders op 108% van het bedrag, zoals bij hun gewone loon. Voor bedienden op het brutobedrag.
- Het moment. Het loon dat telt, is vaak dat van december of van de maand van betaling. Een indexering of loonsverhoging in de loop van het jaar telt dus volledig mee.
Een deeltijdse werknemer krijgt zijn premie op zijn eigen deeltijdse loon, zonder aparte rekenregel. Meer in de gids over de deeltijdse arbeidsovereenkomst.
13de maand berekenen bij in- of uitdiensttreding
Wie niet het hele jaar in dienst was, krijgt in de meeste comités een twaalfde per gewerkte maand. Kijk per comité de minimale anciënniteit na, en of de werknemer op een bepaalde datum in dienst moet zijn.
| Comité | Minimale anciënniteit of dienst | Pro rata |
|---|---|---|
| PC 200 | 6 maanden op het moment van betaling | per maand prestaties |
| PC 201 | 6 maanden anciënniteit op het einde van het jaar | naar gewerkte en gelijkgestelde dagen |
| PC 202 | 3 maanden werk in het jaar, in dienst op het einde van het jaar | per gewerkte maand |
| PC 311 | 3 maanden dienst in het jaar | naar de prestaties van het jaar |
| PC 302 | 2 maanden ononderbroken | per schijf gewerkte dagen |
| fondsen (121, 140, 322 ...) | een minimum loon of aantal dagen in de referteperiode | volgt het aangegeven loon |
Rekenvoorbeeld: 13de maand berekenen voor drie werknemers die in de loop van 2026 kwamen of gingen
Bediende in PC 200, in dienst op 1 mei. Hij verdient € 3.000 bruto per maand. In december heeft hij meer dan 6 maanden anciënniteit en heeft hij acht maanden gewerkt: 3.000 x 8/12 = € 2.000 bruto. Was hij pas op 1 augustus begonnen, dan haalt hij de 6 maanden niet op het moment van betaling en geeft de sectorcao hem niets.
Dezelfde bediende, ontslagen op 30 september na twee jaar dienst. U ontsloeg hem, niet om dringende reden. Hij krijgt negen twaalfden in zijn eindafrekening: 3.000 x 9/12 = € 2.250 bruto. Had hij zelf ontslag genomen, dan had hij met twee jaar anciënniteit geen recht: de grens is 3 jaar.
Arbeider in PC 119, in dienst op 1 april. Hij verdient € 17 per uur. Zijn premie voor een volledig jaar is 164,66 x 17 = € 2.799,22. Voor negen volle maanden dienst: 2.799,22 x 9/12 = € 2.099,42 bruto. De RSZ rekent daarop aan 108%.
Wanneer een begonnen maand meetelt, staat in de cao. In PC 111 in Oost-Vlaanderen telt een indiensttreding tot en met de 15de als volle maand, in PC 330 een contract dat voor de 16de begint.
13de maand bij ontslag: wie houdt zijn deel?
Bij een vertrek in de loop van het jaar betaalt u het deel pro rata in de eindafrekening, als de cao het voorziet. De regels voor de bedienden in PC 200:
| Hoe het contract eindigt | 13de maand pro rata in PC 200? |
|---|---|
| Ontslag door de werkgever, niet om dringende reden | ja, met 6 maanden anciënniteit |
| Pensioen, SWT na ontslag, definitieve overmacht | ja, met 6 maanden anciënniteit |
| Eigen ontslag of onderling akkoord | ja, met 3 jaar anciënniteit |
| Einde van een contract van bepaalde duur van minstens 6 maanden | ja |
| Ontslag om dringende reden | nee |
Andere comités wijken af, vooral bij eigen ontslag:
- PC 311: wie zelf vertrekt, krijgt een deel met minstens 5 jaar anciënniteit. Vertrek met pensioen of SWT telt niet als vrijwillig.
- PC 220: wie zelf vertrekt voor hij 1 jaar dienst heeft, verliest de premie.
- PC 302: een ontslagen werknemer die de basisvoorwaarde niet haalt, houdt zijn recht na 3 jaar ononderbroken dienst. Wie zelf vertrekt, krijgt meestal niets.
- Fondsen: in de schoonmaak, het wegvervoer en bij uitzendkrachten volgt de premie het aangegeven loon. De manier waarop het contract eindigt, speelt geen rol, en de werknemer krijgt zijn premie later van het fonds.
Meer over ontslag om dringende reden en ontslag in onderling akkoord. De premie hoort met het vertrekvakantiegeld in de eindafrekening en op de sociale documenten bij het ontslag. Het vakantiegeld zelf is geen 13de maand, zie dubbel vakantiegeld.
13de maand interim: wie betaalt de uitzendkracht?
Een uitzendkracht valt onder PC 322. Hij krijgt zijn eindejaarspremie van het Sociaal Fonds voor de Uitzendkrachten: 8,33% van het brutoloon dat hij als uitzendkracht verdiende tussen 1 juli 2025 en 30 juni 2026. Recht heeft wie in die periode minstens 65 dagen of 494 uren als uitzendkracht telt. Het uitzendbureau financiert het fonds met een bijdrage op elk loon; die kost zit in het tarief dat het bureau u factureert.
Neemt u een uitzendkracht in vaste dienst, dan daalt zijn drempel bij het fonds naar 60 dagen. Vanaf zijn eerste dag bij u bouwt hij een premie op volgens uw eigen comité. In PC 200 telt zijn voorafgaande uitzendperiode in een gelijkaardige functie mee voor de 6 maanden anciënniteit, ook met onderbrekingen van 7 dagen of minder tussen twee opdrachten. Meer over de premie en de betaling staat op de pagina eindejaarspremie PC 322, over het loon van uitzendkrachten in paritair comité 322.
13de maand en ziekte: welke dagen tellen als gewerkt?
Een afwezigheid verlaagt de premie alleen als de cao ze niet gelijkstelt met arbeid. Vakantie, feestdagen, klein verlet, bevallingsrust en arbeidsongevallen tellen bijna overal mee. Bij ziekte en tijdelijke werkloosheid verschillen de comités sterk:
| Comité | Ziekte of ongeval van gemeen recht die meetelt |
|---|---|
| PC 200 | 60 dagen per jaar, plus 5 dagen tijdelijke werkloosheid |
| PC 201 | 60 dagen per jaar |
| PC 220 | de eerste 12 maanden |
| PC 226 | de eerste 30 dagen |
| PC 311 | de eerste 30 dagen |
| PC 302 | 7 kalenderdagen per jaar met attest, langere ziekte deels |
| fondsen | geen dagenregel: de premie volgt het loon dat u aangaf |
Een bediende in PC 200 die in 2026 negentig dagen ziek was, heeft 60 gelijkgestelde dagen. U mag de premie alleen verminderen voor de dagen daarboven. Wie elke ziektedag aftrekt, betaalt te weinig en riskeert een naheffing. Wat u tijdens de eerste ziektedagen zelf betaalt, leest u in gewaarborgd loon, en hoe tijdelijke werkloosheid werkt in tijdelijke werkloosheid.
Wanneer wordt de 13de maand uitbetaald?
Betaalt u zelf, dan meestal in december, in veel comités voor Kerstmis. In PC 200 uiterlijk in december of bij de neerlegging van de jaarrekening. Sociale fondsen volgen hun eigen kalender voor de premie van 2026:
| Moment | Wie betaalt |
|---|---|
| vanaf 26 oktober 2026 | getrouwheidszegels bouw, Constructiv |
| 1 december 2026 | fonds dienstencheques |
| vanaf 20 december 2026 | SFTL, wegvervoer en logistiek |
| vanaf 4 januari 2027 | fonds voor uitzendkrachten, voor wie geen vakbond heeft |
| uiterlijk 31 januari 2027 | Fonds Horeca |
Bij een premie die u zelf betaalt, speelt ook het minimumloon mee: in PC 200 maakt u op het moment van betaling een afrekening over de voorafgaande maanden, en ligt het loon met premie onder het GGMMI, dan betaalt u het verschil bij. Hoe dat werkt, staat in GGMMI 2026.
Belasting op de 13de maand
Kort: op een premie die u zelf betaalt, houdt u 13,07% RSZ in, voor arbeiders op 108% van de premie. Daarna volgt bedrijfsvoorheffing volgens de schaal voor exceptionele vergoedingen: een vast percentage op de hele premie, nul tot een jaarloon van € 10.675 en hoogstens 53,50%. Een sociaal fonds houdt 23,22% in. Vaak blijft netto ongeveer de helft van de brutopremie over, en in de personenbelasting wordt alles verrekend.
De volledige schaal, rekenvoorbeelden en wat de premie u kost als werkgever staan in eindejaarspremie netto berekenen. Wat het gewone maandloon netto geeft, berekent u met de bruto-netto calculator. Wat er in 2027 aan de voorheffing verandert, volgt in onze gids over de bedrijfsvoorheffing in 2027.
Wat Business Centrum hierin voor u doet
Business Centrum zoekt per werknemer uit welke regeling geldt, berekent de 13de maand volgens de cao van zijn comité en neemt het deel pro rata op in de eindafrekening bij een vertrek, samen met Acerta, als deel van uw loonadministratie. We houden de gelijkgestelde dagen bij en geven u in het najaar een raming van wat december kost. Twijfelt u of een werknemer recht heeft op een 13de maand? Laat u terugbellen.